Vrijdag 03/02/2023

OpinieLieven Buysse

De speeltijd is voorbij, maar kan Rishi Sunak de Britten wel redden?

Links: Lieven Buysse. Rechts: Sunak krijgt applaus op het hoofdkwartier van de Conservatieven bij zijn verkiezing tot nieuwe partijleider. Dat maakt hem automatisch ook premier. Beeld rv, Getty Images
Links: Lieven Buysse. Rechts: Sunak krijgt applaus op het hoofdkwartier van de Conservatieven bij zijn verkiezing tot nieuwe partijleider. Dat maakt hem automatisch ook premier.Beeld rv, Getty Images

Lieven Buysse is hoogleraar Engelse taalkunde en Britse cultuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Lieven Buysse

Het Verenigd Koninkrijk mag andermaal de hoop koesteren dat het de tijd van chaos en verwarring achter zich kan laten. Zowel ’s lands politiek als economie heeft dringend nood aan een doorstart. Kan Rishi Sunak daarvoor zorgen?

Doordat Sunak deze keer geen campagne hoefde te voeren, tasten we in het duister over welke plannen hij als nieuwbakken premier wil doorvoeren. Ideologisch is hij een rasechte Tory en een zelfverklaard aanhanger van Margaret Thatcher. Hebben we dat al niet eerder gehoord? Liz Truss lanceerde die recepten van trickle down economics en een kleinere overheid, met het bekende resultaat. Sunak moet dus uit een ander vaatje tappen, maar hoeveel van dat thatcherisme houdt hij aan boord?

Op begrotingsvlak kan hij alvast een vliegende start nemen: Jeremy Hunt, die wellicht aanblijft als minister van Financiën, stelde een begrotingskader op dat helemaal in lijn ligt met de voorstellen die Sunak eerder zelf deed en de financiële markten reageerden veelbelovend. Samen kunnen ze een vruchtbare tandem vormen die vertrouwen kan wekken. Al blijft het wachten op de details, die pas maandag worden voorgesteld.

Pragmaticus

Als financiënminister onder Boris Johnson toonde hij zich geregeld een pragmaticus, onder andere door het voor het Verenigd Koninkrijk ongebruikelijke systeem van technische werkloosheid te introduceren in de coronacrisis. Aan de andere kant heeft hij nog maar weinig ondernomen om de armere lagen van de bevolking hoop te bieden. Al jaren krijgen socio-economisch achtergestelde regio’s beloftes van investeringen, vooral in Noord-Engeland, maar realisaties blijven uit. Sterker nog, in de zomer liet Sunak zich nog trots ontvallen dat hij als financiënminister investeringen had weggesluisd van achtergestelde stedelijke wijken naar (rijkere) regio’s in het zuidoosten, niet toevallig een streek waar zijn partij sterk staat.

In besparingstijden wordt de lastigste klus om als overheid gericht te investeren in bijvoorbeeld het behoud van koopkracht of de gezondheidszorg zonder dat de overheidsschuld ontspoort. Om dat te financieren, plant Sunak onder andere verhoogde sociale bijdragen en beperkingen van de sociale uitkeringen, een mix dus van maatregelen die ingaan tegen en trouw zijn aan het Conservatieve gedachtegoed. Het zal overtuigingskracht vergen om zijn eigen partij én de gewone burger mee te krijgen. Hoe geloofwaardig zijn uitspraken dat de crisismaatregelen offers vragen van iedereen als ze komen van een man van wie het gezinsvermogen op 830 miljoen euro geschat wordt?

Het is ook onduidelijk of Sunak eenzelfde dogmatische houding zal aannemen in het brexitdossier als zijn voorgangers. De overheidsadministratie schat alvast dat het bbp, louter door de brexit, structureel met 4 procent zal blijven dalen en de import- en exportcijfers met 15 procent. Vermeende voordelen, zoals lucratieve handelsakkoorden met andere landen, blijken zinsbegoochelingen te zijn. Een premier (met een economische opleiding!) die naar de realiteit kijkt, kan niet anders dan van brexitkoers te veranderen, zeker na de onrust en impasse die Johnson en Truss in Noord-Ierland veroorzaakten.

Dat ligt zeer gevoelig bij de relatief kleine maar altijd luidruchtige brexitfactie in zijn partij. De voorbije dagen hebben de Conservatieven zich vrijwel unisono achter de nieuwe premier geschaard, vanuit het besef dat ze eendracht moeten uitstralen als ze de partij niet willen laten imploderen. Maar de ideologische verdeeldheid blijft op vele fronten, van brexit tot sociaal beleid, en moet gemanaged worden. Die evenwichtsoefening begint al bij de samenstelling van zijn kabinet: Sunak heeft nood aan bekwame ministers die bovendien de diverse strekkingen van zijn partij vertegenwoordigen, eerder dan de vaak getrouwe jaknikkers van Johnson en Truss.

Rolmodel?

De rolmodelfunctie van Sunak zou weleens beperkt kunnen zijn. Zijn Afrikaans-Indiase afkomst geeft het belangrijke maatschappelijk signaal dat ook een Brit met een migratieachtergrond kan doorstoten naar de absolute top, maar daarom kunnen jongeren met eenzelfde achtergrond zich nog niet met hem identificeren. Zij studeren nu eenmaal niet aan privéscholen of Oxford en zijn niet getrouwd met een miljonairsdochter.

Het ontbreekt Sunak momenteel nog aan retorische bravoure en vooral aan een wervend verhaal om dat elitaire beeld te doen vervagen en zijn al met al bescheiden populariteit bij de bevolking op te krikken. In deze economisch barre tijden zal het niet volstaan om de geest van Thatcher te blijven volgen en maar af en toe te overschaduwen met realpolitik die inspeelt op acute noden.

De speeltijd is voorbij. De Britten hebben geen nood aan bombastische luchtkastelen of voorbijgestreefde ideologische debatten, maar aan een langetermijnvisie die de economie zo heropbouwt dat alle lagen van de bevolking erop vooruitgaan. Sunaks palmares laat voorlopig niet het beste vermoeden. Maar zou de functie de man kunnen maken?

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234