Woensdag 20/11/2019

opinie

De rampzalige invloed van het ranzige personage dat wij Kerstman noemen

Beeld Benny Proot

Hugo Matthysen is schrijver, scenarist en muzikant.

Ergens in augustus ging de pop-upwinkel open: 2.400 vierkante meter kerstsfeer in het Wijnegem Shopping Center, en het was geen alleenstaand geval. Nu Halloween net achter de rug is kan je geen winkel binnenstappen of je botst op bergen kerstballen en aanverwant sterrengeflonker. Over een week of drie zal het in elke binnenstad naar glühwein beginnen ruiken, en dat terwijl de Sint nog moet komen. Wat is dat toch met die kerstsfeer?

Ooit was Kerstmis een ingetogen tsjevenfeest. Terecht, want het christelijk geloof zal instorten als de pijlers waarop het steunt worden doorgezaagd. Een van die pijlers is de vaste overtuiging dat Jezus de Zoon van God is, geboren uit de maagd Maria. Dat werd eeuwenlang herdacht op kerstdag met een middernachtmis vol devote liederen, eventueel een stalletje en desnoods een kerstspel. Maar nu zitten we met kerstmarkten, dennenbomen, kalkoenen en ruziënde families aan de wakke kerststronk. Hoe is het zo ver kunnen komen?

Hugo Matthysen. Beeld Hollandse Hoogte / Alex Vanhee

De schuld van de sossen

Misschien is het allemaal de schuld van de socialisten. O nee, zal u denken, moet dan echt alles wat om zeep gaat in de nek van die arme sossen worden geschoven? Hebben die mensen het al niet moeilijk genoeg? Dat is een mooie, op menslievendheid (in dit geval soslievendheid) gebaseerde gedachte. Maar medeleven mag de historische waarheid niet in de weg staan.

Er is een merkwaardige parallel tussen de opkomst van het socialisme in de late negentiende eeuw en de commercialisering van het kerstfeest. In die periode werd ook de kerk wat socialer: denk aan Rerum Novarum of priester Daens, of anders googelt u ze even. Het ondermijnen van het kerstfeest was voor die gewiekste sossen een gemakkelijke manier om de concurrerende tsjeven pootje-lap te zetten. Merk tevens op dat de dennenboom met zijn glanzende ballen een Duitse uitvinding is. Het zou mij niet verbazen als na gedegen historisch onderzoek blijkt dat de kerstboom met slingers en al uit de koker van de Grote Germaan Karl Marx komt.

Vergezocht denkt u? Op de gemiddelde kerstmarkt wordt gezopen dat het niet mooi meer is, volgens sommigen een klassiek socialistisch tijdverdrijf. Kenners van de politieke geschiedenis vinden een bewijs voor deze stelling in de wet-Vandervelde. Emile Vandervelde was een socialist. Hij besefte dat hij massa’s kiezers zou verliezen aan korsakov en leveraandoeningen als er niet snel werd ingegrepen. Sterke drank werd streng beteugeld: doe maar een glühweintje in plaats van jenever, dan ga je langer mee. Dat was grondgedachte van zijn wet uit 1919.

Marginale randdebiel

Allemaal goed en wel, zal u denken, maar de sossen worden stilaan een gênant exclusief clubje. De kerstsfeer daarentegen is massaal, en hij komt al aanzetten voor de eerste blaadjes van de bomen vallen. Hoe valt dat met elkaar te rijmen?

Daar is waterdichte verklaring voor: de rampzalige invloed van het ranzige personage dat wij de Kerstman noemen.

In ons land heerst de beschaving. Wij hebben respect hebben voor mensen die in kansarmoede opgroeien, die nauwelijks een opleiding hebben genoten, of die om andere redenen niet de plaats krijgen waar ze eigenlijk recht op hebben in onze maatschappij. Evenzeer dienen wij mensen met een geestelijke beperking te respecteren. Zonder dat respect zou ik geneigd zijn de Kerstman een marginale randdebiel te noemen. Dat doe ik dus niet.

Wat voor iemand is dat eigenlijk, die Kerstman? Hij heeft een onmiskenbare drankneus, en aan zijn omvang is de zien dat hij zijn alcoholdieet aanvult met fastfood. De man heeft weinig te vertellen. Verbaal komt hij niet verder dan de lettergreep ho. Ja, hij is in staat die driemaal na elkaar te produceren. ‘Ho! Ho! Ho!’ roept hij dan. Vervolgens neemt hij een slok, en dan roept hij nog eens hetzelfde. Soms voegt hij daar nog Merry Christmas! aan toe, maar aan zijn lege, waterige ogen merk je dat hij niet beseft wat die woorden betekenen. Daarbij rinkelt hij luid met een bel, om zichzelf wakker te houden. Dat laatste gedrag lijkt het gevolg te zijn van dressuur. Op die manier wordt voorkomen dat hij zich in een coma zuipt.

Is de Kerstman een door de socialisten geschapen monster dat ze niet meer onder controle hebben? Het zou kunnen, ook dat vereist nader historisch onderzoek. Een droevig feit is alvast dat hij de massa’s hypnotiseert: hij appelleert aan het laagste in de mens, hij wordt gestuurd door de laagste instincten. Hij zou op de Noordpool wonen en door de lucht vliegen met een kudde rendieren. Dat soort hallucinaties wekt geen verwondering, gezien zijn karakter en zijn jammerlijke verslavingen. En als het waar is dat hij op de Noordpool woont, willen we liever niet weten wat hij daar uitspookt.

Jinglend naar de ondergang

Ach, hoe groot is het contrast tussen die ellendeling en het oorspronkelijke kerstfeest. De gore zatlap versus het kwetsbare kindeke. Het etherische, door engelen meerstemmig gezongen Hoe leit dit kindeken versus, in het beste geval, het kleffe Last Christmas van Joris Michiel, die u wellicht beter kent onder zijn Angelsaksische naam. Dat wordt overschreeuwd door dat Ho! Ho! Ho! en het tergende gerammel met die bel! De behoedzame ademtocht waarmee de ontroerend trouwe os het kindje verwarmt in de schamele stal werd vervangen klimaatverwoestende terrasverwarmers waarmee op kerstmarkten de temperatuur tot tropische hoogten wordt gejaagd.

Aan het einde van deze doorwrochte studie moeten we helaas een droevige conclusie trekken. Een samenleving waarin de kerstperiode langer dan een paar weken duurt is een samenleving die jinglend all the way ten onder gaat! 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234