Donderdag 12/12/2019

Opinie

De PvdA was onbetrouwbaar geworden

Cornillie: 'Het was een zwarte verkiezingsdag voor links Nederland.' Beeld Tim Dirven

Jan Cornillie is directeur van de studiedienst van sp.a.

In 2012 voerde Diederik Samsom campagne met de slogan 'sterk en sociaal'. De toenmalige partijleider van de PvdA liet geen kans onbenut om het bezuinigingsbeleid van Mark Rutte en zijn rechtse VVD neer te sabelen. De uitkomst van de formatie draaide echter helemaal anders uit, met de PvdA die het besparingsbeleid van Rutte de voorbije jaren feilloos uitvoerde. 

“We voerden toen hard campagne tegen die besparingen om vandaag vast te stellen dat we er volop aan meewerken. Dat is de kern van ons probleem”, fluisterden enkele collega’s van de PvdA me enkele jaren geleden toe. Het probleem is dat in tijden van hoge staatsschuld en hoge noden bezuinigingen een fact of life zijn, net als investeringen. Sociaaldemocraten moeten er vooral voor zorgen dat die eerlijk gebeuren, met zorg voor de zwakkeren. Die boodschap zagen we helaas nergens terug in het beleid, noch in de laatste campagne. 

De PvdA was al in het eerste jaar van Rutte II haar geloofwaardigheid kwijt en ze is daar nooit van hersteld. Het is ook een les voor alle volgende verkiezingen in Europa: wie verantwoordelijk wordt geacht voor het ongenoegen, wordt genadeloos afgestraft.

Het gevoel achter te blijven

Maar werden we de voorbije weken dan niet murw geslagen met zegeberichten over het herstel van de Nederlandse economie? De export draait als nooit tevoren, de staatsschuld daalt en het aantal jobs neemt toe. Klopt, maar velen vergeten de andere kant van die medaille, ook de PvdA zelf, tragisch genoeg: die van de vermarkting van de publieke diensten, de afbouw van de zorg en een doorgeschoten flexibilisering in de gecreëerde jobs. Nederland werd in deze verkiezingscampagne voorgesteld als ‘terug van weggeweest’, maar vele Nederlanders hadden het gevoel achter te blijven. 

Ook in dat opzicht is de PvdA dus onbetrouwbaar gebleken. Van sociaaldemocraten verwachten mensen in de eerste plaats bescherming tegen sociale afbraak en de garantie op welzijn voor iedereen. De harde houding van de PvdA-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem tegenover de noodlijdende Grieken was daar het symbool van. In tijden van identiteitspolitiek bleek PvdA zijn eigen identiteit vergeten. Het zou ironisch zijn, mocht het niet zo triest en wraakroepend zijn.

Als klap op de vuurpijl kwam de Turkije-rel, na een campagne lang discussies over ‘normaal doen’ en al dan niet handen schudden. Daaruit bleek dat de PvdA helemaal niet klaar was met haar diversiteitsverhaal. Of beter: haar verhaal viel tussen twee stoelen. De pragmatiek van figuren als burgemeester Aboutaleb in Rotterdam of Tweede Kamerlid Marcouch in Amsterdam konden niet op tegen het opbod en de polarisering. Het volstaat duidelijk niet langer om te zeggen dat je ‘de boel bij elkaar wil houden’, zoals Job Cohen ooit zei. 

Sociaaldemocraten zullen een eigen progressief verhaal over gemeenschap en identiteit moeten brengen dat de strijd aankan met de toxische combinatie van vluchtelingen, terreur en Islam in de hoofden van vele mensen.

Wilders drukt stempel

Tot slot nog dit: GroenLinks triomfeert met zijn zetelwinst en met zijn positie als eerste partij van links. Ze hebben het dan ook bijzonder goed gedaan. Maar gisteren was desondanks een zwarte dag voor links Nederland. Want van de 29 zetels die de PvdA verloor, ging hoogstens de helft naar andere linkse partijen. De partijen die straks wellicht het derde kabinet-Rutte vormen, zijn een voor een richting Wilders opgeschoven. Die laatste heeft dan de verkiezingen niet gewonnen, maar heeft wel en nog maar eens zijn stempel gedrukt. Progressief Nederland zal aan zijn betrouwbaarheid moeten werken om de meerderheid te heroveren.     

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234