Donderdag 17/10/2019
Carl Devos. Beeld Bob Van Mol

Column

De prioriteit voor N-VA nu: maak Vlaanderen opnieuw groot

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

De reacties op het antwoord van Ben Weyts op de vraag wie in de volgende regering minister-president kan worden, illustreren hoe infantiel het politieke spel soms is. Ze maken dat in de toekomst nog minder politici eerlijk zullen antwoorden. En zich van onnozelheden als ‘we zijn daar nog niet mee bezig’ of ‘het gaat ons enkel om een goed, positief toekomstproject’ zullen bedienen.

De pers zag in dat antwoord de breaking openbaring van een heimelijke strategie, politieke concurrenten verloren zich in ongeïnspireerde plagerijen. Dat N-VA, zoals dik 90 procent van de Wetstraat, vindt dat de Vlaamse regering onvoldoende uit de verf kwam en dat na 26 mei indien mogelijk wil corrigeren, kan niemand verbazen.

In de Wetstraat is iedereen zich op 26 mei aan het voorbereiden. Ruwe schema’s staan op het bord. Belangrijker dan opgeblazen personeelskwesties zijn globale strategieën. Waarvoor ook de nog lopende formaties in Oostende, Antwerpen en Gent niet betekenisloos zijn. In de drie steden slingeren naast de officiële overlegrondes nog scenario’s die buiten het publieksoog opereren. En die bevestigen dat de formatie in 2019 weleens fors buiten traditionele kaders kan treden.

In 2010 (tripartite) en 2014 (Zweedse) traden al ongewone coalities aan, in 2019 zou dat, gezien de schuivende kiezersmarkt en breuklijnen, nog extravaganter kunnen zijn. Oude gewoonten, zoals politieke benoemingen, klampen zich hardnekkig vast, maar het politieke bedrijf is aan een vervelling bezig.

Midterms

Zo toont ook Donald Trump, die versterkt uit de midtermverkiezingen kwam. Die leerden dat zijn verkiezing geen vergissing was. Dat oude wetten en regels – zoals ‘politici moeten consequent en eerlijk zijn’ – niet voor iedereen gelden. Dat identiteit belangrijker is dan economie. Enzovoort. We veramerikaniseren niet zienderogen, maar we zijn evenmin beschut tegen al die trends.

Ook in eigen land wordt naast begane paden gekeken. Wie het glas op de N-VA-muren zet, die dunner worden, hoort dat ze zich in 2019 sterker op Vlaanderen zullen richten. Het federale niveau blijft belangrijk, maar zal minder centraal staan dan het nu is. Want misschien valt de partij daar buiten de regering.

Dat Vlaamse niveau moet ten andere ook institutioneel versterkt worden. Enter de met confederalisme overgoten staatshervorming. Wie pakweg de slagkracht van het Vlaams arbeidsmarktbeleid bekijkt, kan moeilijk anders. Dat ze daar al die jaren over moesten zwijgen, vinden ze bij N-VA ondertussen spijtig. Waardoor het nu nogal plotsklaps aangebracht moet worden.

Dat kan ook makkelijk aan de Vlaamse identiteit gekoppeld worden. Het conservatisme van N-VA omarmt de verlichting, maar die kan naar eigen zeggen enkel binnen de natiestaat – Vlaanderen – verder ontwikkeld worden. Daarbij moet oikofobie bestreden en trots hersteld worden. Een soort ‘maak Vlaanderen groot opnieuw’. Vlaanderen first.

Bourgeois I kon lang, terecht, het verwijt afhouden dat het ook een kibbelkabinet was. Maar na de gouverneursfarce zijn daar alle verdedigingslijnen ingestort. Na het Zomerakkoord, dat de Vlaamse regering vooral als uitstelregering liet afbeelden, kwam het er niet meer goed. Nu heeft Rutten met haar antipolitieke gouverneursoekaze niet enkel eigenhandig al het positieve kapitaal dat Open Vld uit de verkiezingen van 14 oktober kon halen opgestookt, ze zette daarmee ook de gewaardeerde Carina Van Cauter, de politiek en Bourgeois I volop in de wind.

Door de entente van drie West-Vlamingen (Bourgeois, Crevits en Tommelein) en de zakelijke boekhoudersbenadering van Bourgeois bleef de regering lang van grote spanningen gespaard. Maar ondertussen vinden enkel ingewijden de door N-VA geleide Vlaamse regering nog spannend. Of interessant.

Ondanks het publieke gepalaver van kokette kletskabouters over de federale kracht van verandering, verklappen ernstige mensen bij N-VA dat de partij in Michel I niet voldoende uitbrak. Die regering was nooit rechts genoeg om Franstalig links in het confederale gordijn te jagen.

Jobs jobs jobs

De strategie van CD&V om, vanaf het begin, met afremwerk de vleugels van N-VA te knippen, zou best wel kunnen werken. Al moeten de christendemocraten daar zelf electoraal verlies bij nemen. Maar zij hebben nu eenmaal veel meer opties voor machtsdeelname dan N-VA, die enkel kan meespelen als ze onvermijdelijk is. Ook de weifelende houding van de asgenoot van CD&V, MR, heeft bijvoorbeeld op het vlak van migratie de ruimte ingesnoerd.

Bij MR zijn ze na 14 oktober zwaar geschrokken, al doen ze hard hun best om dat te verbergen. De MR verloor. Ze hopen dat de nederlaag krimpt door ze te ontkennen. Maar ze beseffen dat ‘jobs jobs jobs’ – de laatste weken vooral voor de eigen politici – geen verkiezingen doet winnen. Dat MR, door (alleen) met N-VA te besturen, te rechts klinkt. Dat de partij zachter moet worden. Dat kan helpen om, zoals in nogal wat steden, weer met Franstaligen, zelfs met de PS, opnieuw zaken te doen.

Links won op 14 oktober immers de verkiezingen in Wallonië. Als de provincieraadsverkiezingen naar het Waals Parlement geëxtrapoleerd worden, halen PS, PTB en Ecolo samen 42 van de 75 zetels. Een meerderheid die er ook in veel steden is. Ook in het Brussels Gewest is links sterker uit de verkiezingen gekomen.

In die federale setting komt voor N-VA Vlaanderen eerst. Niet wie die regering zal leiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234