Dinsdag 19/11/2019

Opinie

De politie, uw vijand

Eric Goens. Beeld Tim Dirven

Eric Goens is tv-maker. Voor een nieuwe reeks van Niveau 4, die maandag start op VIER, volgde hij politiemensen uit Aalst, Hasselt en Sint-Niklaas.

Een banale vechtpartij in een provinciestad. In de hoofdrol: vier vechtersbazen en één slachtoffer. En Seger. Seger is hoofdinspecteur bij de politie van Hasselt. Die nacht komt hij als eerste ter plaatse bij de vechtpartij, na wat trekken en duwen slaagt hij er in om het slachtoffer uit de vechtende meute te bevrijden.

Maar dan slaat de sfeer om: het slachtoffer keert zich tegen Seger, de belagers van het slachtoffer worden plots zijn medestanders en seconden later schoppen en slaan ze samen de hoofdinspecteur in elkaar. Diagnose: een verbouwd gezicht, kneuzingen en blauwe plekken over het hele lijf en drie weken arbeidsongeschikt.

Het lijkt een tafereel uit een zondagse politieserie, maar het gebeurde een paar maanden geleden in Hasselt. Geweld van het rauwste soort, met jawel, de politie in de slachtofferrol, is dezer dagen meer regel dan uitzondering in de gemiddelde Vlaamse stad. Ruil Seger in voor Brecht, Bert, Sylvia of Wim en je hebt vijf identieke geweldscènes: het leven zoals het tegenwoordig écht is bij de flikken, want de flikken krijgen klappen, heel letterlijk en meer dan ooit.

Een doctoraatsstudie van een Gentse criminologe poneerde een jaar geleden nochtans net het tegenovergestelde: in een op de drie gevallen behandelen de inspecteurs de burgers respectloos, heette het. Welaan dan: in Sint-Niklaas zijn in de eerste acht maanden van dit jaar negen agenten arbeidsongeschikt geschopt of geslagen. Vorig jaar, over de volledige twaalf maanden, was er in diezelfde stad welgeteld… één geval. In Hasselt staat de teller op dertig en in Aalst op zestien. Die zestien gevallen zijn goed voor 566 ziektedagen, ofte 35 ziektedagen per persoon. Om maar te zeggen, het gaat over véél meer dan een ingescheurde nagel. Tegen dit tempo worden er dit jaar in Hasselt, Aalst en Sint-Niklaas samen bijna twee agenten per week gemolesteerd. En dan heb ik het nog niet over die tientallen keren per week dat ze verrot worden gescholden: 'inspecteur mongool' en 'hoofdinspecteur debiel', ze werken in élke stad.

De voorbije zes maanden zijn we in drie Vlaamse centrumsteden op patrouille geweest met de politie, oncomfortabel op de achterbank, ruim 135 dagen en nachten door de straten van Hasselt, Sint-Niklaas en Aalst. Na een eerdere reeks over de politie van Brussel-West – Niveau 4, de survival of the fittest in Molenbeek – was het Brice De Ruyver zaliger die mij erop attendeerde dat het probleem in de Vlaamse centrumsteden minstens even pijnlijk was, vooral door het flagrant gebrek aan respect voor de politie.

Knelpuntberoep

Ik luisterde destijds verbaasd en met de nodige achterdocht naar het betoog van de Gentse criminoloog, opperde dat de titel Niveau 4 bezwaarlijk van toepassing kon zijn op de gezellige Vlaamse volksaard in onze centrumsteden. Dat niveau was overigens toen al opnieuw onder de waterkering gesukkeld, maar De Ruyver stelde mij ongerust. "Ga vooral eens kijken en wees voorzichtig", zei hij.

Het duurde welgeteld een week voor een hoofdinspecteur van de politie in Hasselt de titel oprakelde. "Voor ons is het eigenlijk altijd niveau 4 en dat zal nooit meer weggaan", zei hij. "We moeten altijd op onze hoede zijn, bij elke arrestatie, op elke straathoek, bij elke auto die je tegenhoudt."

Voor alle duidelijkheid, dit is hoegenaamd geen pleidooi voor méér blauw op straat. In de top tien van valse discussies staat die over meer blauw op straat met stip op één. Elke politicus die die slogan nog durft uit te spreken, moet in de carwash zijn mond met bruine zeep laten uitborstelen. De realiteit leert dat we vandaag al 3,7 wetsarmen per 1.000 inwoners hebben, niemand doet euh… 'beter'. Het heeft sowieso geen zin om nóg meer jobs te creëren, aangezien het huidige kader al enkele honderden niet-ingevulde vacatures telt. Politieagent is een knelpuntberoep geworden.

Glaasje op, laat je gaan

De vraag die ons zou moeten bezighouden, is van een heel andere aard. Als we dan toch zo bezorgd zijn over de veiligheid op straat, wat bezielt ons dan om dat blauw al te vaak bont en blauw naar huis te laten terugkeren? En ja, het gaat echt wel over 'ons': de zatte chauffeur die een halve brigade te lijf gaat, de bouwvakkers die na een bonte vrijdagavond een verkeersagent in elkaar slaan, de piepjonge feestvierder die na een weddenschap een voetzoeker in het oor van een agent duwt… Glaasje op, laat je gaan, en ze heten net zo makkelijk Vermeulen als Abdeslam.

Ik stam nog uit de tijd dat een kepie of een combi angst inboezemden, dat elke verschijning van de arm der wet gepaard ging met een licht verhoogde polsslag, maar de pijnlijke vaststelling is dat daar vandaag niets meer van overblijft.

Natuurlijk, de structuur trekt op geen botten, zelfs op het potsierlijke af. De Vlaamse politici struikelen in hun communautair opbod al enkele jaren over elkaar om uit te halen naar de zes politiezones in Brussel, maar gaan achteloos voorbij aan de vaststelling dat dit land 187 verschillende politiezones telt. Honderd-zeven-en-tachtig! De criminelen lachen zich een kriek. Ter illustratie: twee Chileense inbrekers in Sint-Niklaas, met een retourticket Brussel-Sint-Niklaas in hun broekzak waren al een paar weken, misschien wel maanden, zo bezig. Zodra het hen ergens te heet onder de voeten werd, verkasten ze hun professionele activiteiten naar een andere stad. Vandaag Sint-Niklaas, volgende week Gent en over een paar weken Zichen-Zussen-Bolder, niet gehinderd door enige efficiënte of overkoepelende opvolging.

En ja, de juridische vervolging is verre van altijd even adequaat. Dealers die mogen beschikken, jeugdcriminelen die tot hun achttiende vrolijk straffeloos hun ding blijven doen, recidivisten die een klantenkaart in de politiecel hebben. Ook daar wijst de politiek graag naar justitie, of makkelijker nog, naar de onderzoeksrechter, maar een structuur die rammelt is op zijn minst een gedeelde verantwoordelijkheid.

En toch, laten we vooral naar onszelf kijken. Wellicht bestaat de kans dat u zich totaal niet aangesproken voelt. Dan heeft u er helaas niets van begrepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234