Dinsdag 20/08/2019
Bart Eeckhout voor online. Beeld rv

Standpunt Bart Eeckhout

De pijnlijke waarheid: Groen heeft een belabberde campagne gevoerd

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen.

Veel verrassender dan het zwarte gehalte van de verkiezingszondag was de teleurstellende score van Groen in Vlaanderen. De partij tekent een mager plusje op, maar de verwachtingen waren veel hoger gespannen. Dan mag je, ondanks de minimale winst, toch spreken van een ontgoocheling.

Dat is zeker zo als je dat resultaat in een breder perspectief plaatst. In Franstalig België maakt Ecolo wel de sprong voorwaarts. Elders in de EU breken de groenen ook verder door. In Duitsland zijn ze inmiddels de tweede grootste partij. Zelfs in de voorheen gestolde politieke landschappen van Frankrijk en Groot-Brittannië worden de ecologisten een alternatieve factor van betekenis.

Een deel van de mislukking is te wijten aan het verloop van de kiesstrijd. Volgens de Groen-kopstukken zelf werden ze genadeloos opgejaagd. Met permissie, maar dat klinkt als de renner die ontsnapt uit het peloton en dan klaagt dat de rest achter hem aan rijdt.

Sociaal-geografische breuklijn

De pijnlijke waarheid is dat Groen een belabberde campagne heeft gevoerd. Als je bij aanvang klemgereden wordt op één specifieke vraag (de salariswagens!) en je hebt een maand later nog altijd geen deftig antwoord klaar, dan heb je een probleem met politieke stuurkracht, inhoudelijke verdieping én communicatiestrategie. Dat noopt tot enige kritische zelfreflectie.

Maar dat biedt nog altijd maar een deel van de verklaring. Een blik op de electorale landkaart leert meer. Net als in vele omringende landen diept zich in Vlaanderen ook een sociaal-geografische breuklijn uit. De inwoner van de stad komt tegen die uit het landelijk gebied te staan. De eerste kiest progressiever en groener, de laatste conservatiever en (radicaal-)rechtser.

Alleen komt Groen er in Vlaanderen in die internationale tendens dus nogal bekaaid uit. Enkel in de steden die hun stedelijkheid, met de pro’s en de contra’s, voluit durven te omarmen, kan de groene stem doordringen. In Vlaanderen ben je dan snel rond: progressief bolwerk Gent, universiteitsstad Leuven, kosmopolitisch Brussel, en… dat is het zowat.

Dicht bij de kerktoren

Dat komt doordat in Vlaanderen de oude antistedelijke gevoeligheid weer opspeelt. Want ook in het erg verstedelijkte en ruimtelijk verrommelde Vlaanderen, met zijn verkavelingen die van de ene gemeentegrens in de andere overlopen, blijft de aversie voor de echte grootstad erg levendig.

Het ene hangt historisch samen met het andere. Juist omdat ze de Vlaming wilden beschermen tegen de goddeloze, liberale verlokking van de stad, ontplooiden conservatieve, katholieke krachten al in de 19de eeuw een beleid om de Vlaming dicht bij de eigen kerktoren te houden. Vandaar de baksteen in de Vlaamse maag, vandaar de uitwaaiering van het woongebied in een grote randstad zonder echt grote centrumsteden. De conservatieve ruimtepolitiek blijft tot op vandaag renderen. Alleen trekken andere partijen er nu profijt uit.

Nergens botst de stedelijkheid zo fel op de antistedelijkheid als in Antwerpen, de grootste stad van het Vlaams Gewest. In de kernstad zijn de overtuigingen kosmopolitischer en progressiever dan gemiddeld. Wijk je meer uit naar de buitenranden van de stad, dan wordt de stemming conservatiever en rechtser. Resultaat: in Antwerpen doen zowel N-VA en VB als Groen en PVDA het goed.

Aanhang verbreden

Slotsom is dat de breed besproken bekommernis om klimaat of schone lucht misschien wel gerechtvaardigd is, maar dat die bekommernis zowat ophoudt bij de stadswallen. Als Groen dat echt wil veranderen en door dat lage plafond van 10 à 11 procent van het kiespubliek wil breken, dan zal de partij er toch in moeten slagen de aanhang te verbreden buiten de smalle, moreel overtuigde doelgroep.

De gevolgen van de groene slag in het water zijn niet min. Het momentum voor een effectiever klimaatbeleid in Vlaanderen (en België) is voorbij. Die conclusie is hard en betreurenswaardig, maar het is niet anders. 

Als Bart De Wever in Vlaanderen zijn gewenste centrumrechtse regering op de been brengt, dan zal die regering zich niet haasten om een werkzame betonstop in te voeren, om autopendelaars naar het openbaar vervoer te lokken of om ambitieuze klimaatdoelstellingen te formuleren. Dat is nu eenmaal niet het beleid waarvoor een meerderheid van de Vlamingen zondag gekozen heeft, alle betogingen, spijbelacties en internationale rapporten ten spijt.

Dat is jammer, erg jammer zelfs, want een omslag is meer dan nodig. Maar in een democratie werkt het nu eenmaal zo.

Wat een gemiste kans. Wat een vreselijk gemiste kans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden