Zondag 28/02/2021
null Beeld DM
Beeld DM

OpinieAlain Gerlache

De partijkassen worden gespijsd, maar er komt geen einde aan de politiek-financiële schandalen

Journalist Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Hij doet dat afwisselend met oud-journalist Walter Zinzen en oud-journalist en -politicus Siegfried Bracke.

“De socialisten zijn gek geworden!” Ik herinner me de verontwaardiging van een leider van de Franstalige liberalen, echt geen naïeve man, over de opeenvolging van onthullingen in het Agusta-Dassault-schandaal in het begin van de jaren 90. Een grootschalige corruptiezaak in verband met belangrijke legeraankopen, waarbij smeergeld naar de kassen van de twee socialistische partijen vloeide. Verscheidene Vlaamse en Franstalige socialistische toppolitici moesten aftreden. Enkele werden later door het Hof van Cassatie veroordeeld. Het schandaal, dat aan het licht kwam na het onderzoek naar de moord in Luik op André Cools, de voormalige sterke man van de PS, kreeg een enorme weerklank in heel het land. 

In die zeer gespannen context voerde het parlement in 1995 een mechanisme voor de overheidsfinanciering van de politieke partijen in. Een comfortabele dotatie moest hun financiële transparantie verzekeren en hen tegen de verleiding beschermen. Een lovenswaardige intentie, die zoals vaak jammer genoeg perverse gevolgen had. De partijkassen worden gespijsd, maar er komt geen einde aan de politiek-financiële schandalen, die in de ogen van veel burgers niet alleen de politieke wereld, maar ook het democratische systeem meer en meer in diskrediet brengen. Daar hebben we net weer een dubbele demonstratie van gezien.

Februari 2021, Antwerpen. De onthullingen over Vlaams volksvertegenwoordiger Sihame El Kaouakibi, Open Vld, illustreren het probleem dat Bart Maddens (DM 10/02) uitstekend formuleert: “De partijen zitten op een berg geld, dankzij de gulle overheidsfinanciering”. Dat geeft ze een buitensporige macht in de keuze van de kandidaten die ze zullen sponsoren. Jammer voor wie niet in de gunst van het partijbureau staat. Als gevolg van de beperking van de individuele uitgaven, vervolgt de politicoloog van de KU Leuven, “kan de kandidaat niet anders dan braafjes in de pas lopen en zich inschakelen in de partijcampagne. Eigen accenten leggen, dat mag niet van de partij. In feite krijgt de gewone kandidaat een campagneverbod opgelegd”. In De afspraak op vrijdag (Canvas, 12/02), erkende Egbert Lachaert, de voorzitter van Open Vld, het onevenwicht van het huidige systeem en de frustratie van de militanten en de gewone kandidaten die door de voorzitster van de jonge liberalen werd vertolkt.

Mediagrens

Februari 2021, Luik. Een nieuwe episode in het feuilleton van de ‘Luikse affaires’ dat Wallonië al sinds de eerste onthullingen over de intercommunale Publifin (later Nethys), in december 2016, in beroering brengt. Politieke mandatarissen van de PS, de MR en de Cdh die in ‘sectorcomités’ zonder echte macht of taken zetelden, ontvingen royale vergoedingen, ook als ze geen vergaderingen bijwoonden. Ook hier heeft het gerechtelijk onderzoek andere schandalen aan het licht gebracht. 

Eind januari werden verscheidene leiders van het filiaal Enodia, onder wie de voormalige topman Stéphane Moreaux (uit de PS gezet) en de zakenman François Forniéri, in beschuldiging gesteld en enkele dagen opgesloten. Deze week stuurde de raad van bestuur van Liège Airport haar CEO, Luc Partoune (PS) na 27 jaar dienst de laan uit, na de publicatie van een vernietigend rapport van het auditbureau Deloitte in opdracht van het nieuwe management van Nethys. Schending van de regels voor overheidsopdrachten, kostennota’s zonder rechtvaardiging, fictieve prestaties – aan verwijten geen gebrek. De CEO van de luchthaven had al in 2019 een boete van 120.000 euro betaald na beschuldigingen van valsheid in geschrifte, fraude en misbruik van bedrijfsmiddelen. 

Verbazend genoeg was dat voor zijn raad van bestuur geen reden om het vertrouwen op te zeggen. Maar in werkelijkheid gaan de blikken nu naar de zogenaamde ‘onzichtbare handen’, die van de politieke macht die het geknoei laat begaan om haar invloed in de economische sector uit te breiden en te versterken. De in het Luikse dominante Parti Socialiste staat nu in het mikpunt van het gerecht, zoals blijkt uit de huiszoekingen in de kantoren in Namen en de woning in Luik van Jean-Claude Marcourt, gewezen vicepresident van de Waalse regering en momenteel voorzitter van het Waalse parlement. Misschien komen andere partijen later aan de beurt.

Het is jammer dat de taalgrens ook een mediagrens geworden is. Want als je ze naast elkaar plaatst, tonen de recente gebeurtenissen in het noorden en het zuiden eens te meer dat België, los van de vraag of het wel of niet twee democratieën telt, op de eerste plaats een particratie blijft.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234