Maandag 18/10/2021

OpiniePaul Krugman

De paranoïde stroming bij de Republikeinen is niet zo erg als we dachten. Ze is veel, veel erger

Ron DeSantis, gouverneur van Florida, weigert om strikte maatregelen te nemen in de coronastrijd. Beeld AP
Ron DeSantis, gouverneur van Florida, weigert om strikte maatregelen te nemen in de coronastrijd.Beeld AP

Paul Krugman is columnist bij The New York Times en Nobelprijshouder economie.

Nog voor de covidontkenning door rechts was er de klimaatontkenning. Veel kenmerken van de rechtse respons op de coronaviruspandemie – zoals de weigering om feiten onder ogen te zien, de beschuldiging dat wetenschappers deel uitmaken van een grote linkse samenzwering, de onwil om de crisis aan te pakken – kennen we al van het klimaatdebat.

Maar als je ziet hoe Republikeinen op Covid-19 reageren – vooral met hun verzet tegen vaccins die levens redden – moet je wel besluiten dat de paranoïde, antirationele stroming in de Amerikaanse politiek niet zo erg is als we dachten. Ze is veel, veel erger.

Maandag heeft het Intergovernmental Panel on Climate Change van de Verenigde Naties zijn laatste rapport gepubliceerd. De conclusies zijn niet verrassend voor wie de zaak gevolgd heeft, maar ze blijven schrikwekkend.

De werkgroep vertelt ons dat de klimaatverandering ernstige schade onvermijdelijk heeft gemaakt. We kunnen die schade zelfs al zien, met extreme weersvoorvallen zoals hittegolven in het noordwesten van de Verenigde Staten en overstromingen in Europa, die door de stijgende wereldtemperaturen veel waarschijnlijker zijn gemaakt. Als we niet drastisch ingrijpen, dreigt de catastrofe.

Bedrog

Toch kunnen we met zekerheid voorspellen hoe invloedrijke conservatieven op het rapport zullen reageren, als ze dat al doen. Ze zullen zeggen dat het bedrog is, of dat de wetenschap nog niet vaststaat, of dat elke poging om de klimaatverandering tegen te gaan de economie zal verwoesten.

Ze zullen dus op dezelfde manier reageren als op Covid-19. Extreem weer zal daar weinig aan veranderen. Per slot van rekening blijven Republikeinse gouverneurs als Ron DeSantis in Florida en Greg Abbott in Texas zich verzetten tegen maatregelen om het virus onder controle te krijgen. Ze weigeren niet alleen zelf om op te treden, maar dwarsbomen lokale overheden en privébedrijven die de vaccinatie willen verplichten. En dat terwijl de ziekenhuisopnames in hun staten snel stijgen.

Maar hoewel de reactie van rechts op de klimaatverandering veel overeenkomsten vertoont met de reactie op Covid-19, zijn er ook grote verschillen. De pandemie heeft de grenzen van de destructieve irrationaliteit verlegd.

De klimaatontkenning was intellectueel onverantwoordelijk en moreel onverdedigbaar, maar niet compleet irrationeel.

De klimaatverandering is immers een proces op lange termijn, zodat de ontkenners gemakkelijk konden beweren dat variaties op korte termijn heel het concept ontkrachtten: “Zie je wel, het is vandaag koud, de klimaatverandering is puur bedrog!” Die redenering is moeilijk vol te houden nu we om de paar jaar branden en overstromingen meemaken die zich in theorie slechts om de honderd jaar kunnen voordoen.

Vrije markt

Bovendien zat er groot geld achter de klimaatontkenning. De sector van de fossiele brandstoffen was bereid om grote bedragen uit te geven om een mistgordijn van scepticisme op te trekken, zodat de kassa langer kon blijven rinkelen.

En tot slot wilden de ideologen van de vrije markt niet weten van problemen die de vrije markt niet kan oplossen.

Geen enkele van die verklaringen gaat op voor de huidige covidontkenning.

De verzevenvoudiging van de ziekenhuisopnames in Florida sinds midden juni is geen hypothese op lange termijn. De ondernemingen willen een maximale vaccinatie, zodat ze weer normaal kunnen werken. En zelfs verstokte libertariërs zullen toegeven dat vaccineren om een plaag te stoppen een legitieme rol van de overheid is.

Maar dat belet niet dat de bestrijding van een dodelijke pandemie met vaccins die goed werken en veilig zijn, een diep partijdig onderwerp geworden is.

Politieke cultus

Waarom? Ik verklaar het zo: het snelle vaccinatietempo in de VS in het voorjaar was uitstekend nieuws voor het land, maar ook een succes voor de regering Biden. Precies daarom begonnen invloedrijke Republikeinen het vaccinatieprogramma te saboteren.

De moderne Republikeinse partij is een autoritaire politieke cultus. In die partij is verzet tegen de vaccins een teken van loyauteit, een bewijs dat je trouw bent aan Trump.

De politici die deze keuze hebben gemaakt, hadden waarschijnlijk geen idee dat de realiteit zo snel en hard zou terugslaan. Maar ze kunnen bijna onmogelijk terug. De dodelijkheid van hun covidvergissingen toegeven, zou politieke zelfmoord zijn.

De covidontkenning is dus nog erger dan de klimaatontkennin. We zijn van cynisch tegemoetkomen aan bedrijfsbelangen naar agressieve, performatieve antirationaliteit gegaan. En rechts blijft vallen, in een bodemloze kuil.

© 2021 The New York Times Company

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234