Zondag 22/05/2022

OpinieElke Van Hoof

De pandemie slaat ongekend hard terug. Geef aan wanneer je in ademnood zit

Elke Van Hoof. Beeld Tim Dirven
Elke Van Hoof.Beeld Tim Dirven

Elke Van Hoof is klinisch psycholoog, professor aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en voorzitter van de werkgroep ‘Mentale impact van Covid-19’ in de Hoge Gezondheidsraad.

Elke Van Hoof

De nieuwe sanitaire maatregelen dreigen een mentaal slagveld achter te laten bij de bevolking. Net wanneer men dacht zich te bevrijden uit de ketens van de pandemie slaat deze ongekend hard terug. Elke golf blijft ons verrassen en dwingt ons opnieuw te doen wat moet: ons aanpassen. “Als het tij verloopt, verzet men de bakens.” Maar het verzetten van die bakens is niet altijd even makkelijk voor iedereen.

We hebben met zijn allen te lang de mensen die zich niet goed in hun vel voelden in een hoekje geduwd. Het is vijf over twaalf. We moeten nu, naast de maatregelen om de vierde golf een halt toe te roepen, de aandacht leggen op sensibilisering, detectie, zelfredzaamheid en samen bouwen aan veerkracht. Om de bakens telkens weer te verzetten en ons te blijven aanpassen moeten we ook op het vlak van welzijn samen afspraken maken.

In ‘het rijk van de vrijheid’ verbeterde het mentaal welzijn van de meerderheid van de bevolking snel. De zomer gaf de nodige zuurstof, waardoor we konden openbloeien en onszelf weer ontplooien. Vandaag krijgen we opnieuw een klap in het gezicht. Waar de meesten onder ons dachten dat we in een opwaartse beweging zaten door de vlotte vaccinatiecampagne lijkt dat rijk van de vrijheid nu opnieuw gesloten. Met de recente verstrengingen en de feestdagen in het vooruitzicht stijgen de angst voor een horrorscenario en de angst voor eenzaamheid. Het is vooral die onwetendheid over wat de toekomst zal brengen die mensen parten speelt op vlak van mentaal welzijn.

Jojo aan maatregelen

We leven in deze eeuw, waarin de technologische revolutie centraal staat, in een constante staat van aanpassing en raken daar niet aan gewoon. Aanpassen blijft stress met zich meebrengen. De coronapandemie drijft die spanning nog op door de vele onzekerheden en het gebrek aan voorspelbaarheid en een jojo aan steeds verwarrende maatregelen. Dit zet ons mentaal welzijn onder druk. Hoe strikter de te volgen maatregelen en hoe langer we de te volgen maatregelen dienen aan te houden, hoe groter de impact op het mentaal welzijn. Het gebrek aan keuzevrijheid, de onzekerheid over wat de toekomst brengt en het gemis aan menselijke interactie eisen hun tol.

Een jonge vrouw zit alleen (met de hond) aan het kerstdiner. Bij veel Belgen gaat het mentaal welzijn achteruit door de coronacrisis. Beeld ANP
Een jonge vrouw zit alleen (met de hond) aan het kerstdiner. Bij veel Belgen gaat het mentaal welzijn achteruit door de coronacrisis.Beeld ANP

Tijdens de eerste drie golven leverde elke Belg enorme inspanningen om ze te trotseren. Maar het lichaam is nu uitgeput. Ongeveer één op de vier Belgen is in ademnood, de batterij staat in het rood. Deze cijfers liggen in sommige bevolkingsgroepen zelfs veel hoger, zij hebben meer te lijden onder geestelijke gezondheidsproblemen. Denk bijvoorbeeld aan kinderen en adolescenten, mensen die al bestaande aandoeningen hebben of mensen met een lagere sociaaleconomische status.

De coronacrisis versterkt sociale ongelijkheden. Er is een welzijnsongelijkheid ontstaan. Ook het gebrek aan sociale interactie tijdens een periode van lockdown werkt dit in de hand, dit wordt met de nieuwe verstrengingen enkel vergoot. Vooral mensen die al maanden kampen met financiële onzekerheid zijn nu extra kwetsbaar. Die specifieke groepen hebben het dus moeilijker en dat moeten we vooral erkennen en aanpakken.

Niet iedereen is op dit moment oké. Sommige mensen ploeteren al een tijdje, voor sommigen is dit de druppel. Het moedigste wat we met zijn allen kunnen doen is hulp vragen op momenten waarin we zelf geen perspectief meer zien. Dat is een gedeelde verantwoordelijkheid. Het is aan ieder van ons om aan te geven dat men in ademnood zit. Dus moeten we leren detecteren wanneer stress ziekmakend wordt bij jezelf en bij anderen. En wanneer iemand dan aangeeft dat hij of zij mentaal op is, heeft die persoon recht op een luisterend oor. Sterker nog: verdient deze hulpvraag een goed antwoord. Een strategische aanpak rond sensibilisatie en preventie dringt zichzelf op.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234