Maandag 06/12/2021

OpinieBrief van de dag

De oplossing voor het lerarentekort: maak van leerkracht een vrij beroep

null Beeld Hollandse Hoogte / Richard Brocken
Beeld Hollandse Hoogte / Richard Brocken

Zijn er in onze scholen nu al leerkrachten te kort, dan zal het probleem zich in de toekomst alleen maar scherper stellen. Een soort ‘orde van leraars’ kan een uitweg bieden. Dat schrijft Philippe Noens, ex-leerkracht en doctor in de pedagogische wetenschappen. Hij werkt als pedagoog aan het Kenniscentrum Gezinswetenschappen (Odisee, campus Schaarbeek).

Er lopen in Vlaanderen meer dan 1,2 miljoen kinderen school, maar weinig van onze jongeren kiezen bewust om een lerarenopleiding aan te vatten. Diegenen die het toch doen, vloeien na vijf jaar weer weg. Om meer mensen naar het onderwijs te lokken rekent minister van Onderwijs Ben Weyts voornamelijk op zijinstromers. Een waardevol idee op korte termijn, maar ik stel graag een alternatief op lange termijn voor. Om precies te zijn herintroduceer ik een weinig onderzochte suggestie van de Leuvense onderwijspsycholoog Jan Elen en anderen: maak van leerkracht een vrij beroep.

Leerkrachten kunnen weer in de cockpit plaatsnemen, en aan beroepsaanzien winnen, door zich te verenigen. Niet in een vakbond, maar als vrij beroep. Een soort ‘orde van leraars’, in lijn met de orde van geneesheren. Leerkrachten staan dan in dienst van de jonge generatie én het maatschappelijk belang van kennis- en cultuuroverdracht, persoonsvorming en emancipatie. Het is een beroepsvereniging waar elke afgestudeerde leerkracht in wordt opgenomen, maar die zelf het leraarschap van binnenuit verder definieert, zelf capabele mensen aflevert in lerarenopleidingen en raden van bestuur, zelf mee voorziet in na- en bijscholingen, en de verdere beroepsuitoefening onderwerpt aan een intern vormgegeven deontologische code. Een code die bijvoorbeeld stipuleert dat beginnende leerkrachten niet, zoals nu, met weinig tot geen ondersteuning voor de moeilijkste klassen komen te staan.

In Nederland probeerde men met het lerarenregister zo’n beroepsvereniging uit, maar die registratie verdween in 2019 in de ijskast. Terecht maakte men zich zorgen over de van hogerhand verplichte registratie en het in de hand werken van marktwerking tussen leerkrachten – waarbij scholen op ‘diensten’ van leerkrachten met een goede reputatie, of met een breder netwerk, sneller een beroep wilden doen. Toch blijft het idee dat leerkrachten zich van onderuit (her)organiseren – nadenken over een afgeslankte versie van dat lerarenregister – intrigeren. Hoe dat juridisch-praktisch vorm te geven, is voer voor discussie, maar meer autonomie op school, als beroepsgroep zelf een aanbod voorzien in professionele ontwikkeling, steeds het laatste woord hebben over ‘goed’ onderwijs, een verplichte stem in schoolbesturen en allerhande commissies, en zowel begeleid als geëvalueerd worden door jouw peers: het kan op termijn de positieve uitkomst van deze onderwijscrisis zijn. Toentertijd vroeg men het idee te onderzoeken alvorens het te verwerpen. Ik kan die uitnodiging alleen maar herhalen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234