Zaterdag 08/05/2021

ColumnMark Coenen

De ontmenselijking van het Joodse volk begon met de taal

null Beeld DM
Beeld DM

Mark Coenen is columnist.

Gisteren was het Holocaust Remembrance Day: de dag waarop 76 jaar geleden het vernietigingskamp van Auschwitz werd bevrijd door soldaten van het Russische leger. 7.000 mensen die nog een schim van zichzelf waren, stonden hen zwijgend op te wachten. De stilte was oorverdovend, de beelden onvergetelijk. Na 1.698 dagen waarin de mensheid zich van zijn allerslechtste kant liet zien, was de horror voorbij.

Zeggen dat de aandacht voor die dag bij ons groot was, zou overdreven zijn: in ons hoofd, dat tegenwoordig voller is dan een bus van De Lijn tijdens het spitsuur, is er weinig plaats om iets dat zo lang geleden is te herdenken. Weinigen weten trouwens nog wat er voor de eeuwwende gebeurd is, stel ik met enige verbazing vast. Al kan het nog erger: sommigen denken dat Nine Eleven een frisdrank was. Maar dit terzijde.

Aan het gebruik van de Hitlergroet en andere gênante symbolen uit die tijd wel geen gebrek: elke straatrel tegen de avondklok in Nederland lijkt te verwijzen naar een epoche die het rellend gemeen alleen maar kan kennen van zwart-witte dinsdagavonddocumentaires op openbare zenders, waarvan men enkel wat vieze symboliek en kwalijke gestes heeft onthouden.

Volgens opgewonden standjes, die niet vooraan stonden toen het verstand werd uitgedeeld, is de wereld van nu één groot concentratiekamp en dansen we naar de pijpen en de oekazes die vileine virologen – uit op werelddominantie, de vernietiging van het kapitalisme en de vrijheid in het algemeen – elke dag uit hun botten slaan.

Overdrijving werkt, zeker als in het koor der misnoegden de fluittoon wordt gezet door politici die van polariseren hun businessmodel gemaakt hebben. De ontmenselijking van het Joodse volk begon met de taal waarmee ze in vooroorlogs Duitsland door de rechterkant werden benoemd, beledigd en na duizendvoudige herhaling werden veracht en uiteindelijk vermoord. Van het een kwam het ander. De architecten van die taalframing bouwden ook de uitroeiingskampen.

De KU Leuven bracht onlangs in opdracht van het project Other Talk, een programma van 11.11.11 en Vluchtelingenwerk Vlaanderen, in kaart hoe de frames rond vluchtelingen werken. Een paar voorbeelden maken veel duidelijk: zij die argwanend en negatief staan tegenover vluchtelingen gebruiken beelden als ‘botsende beschavingen’, ‘vijandige indringer’ en ‘controle’. ‘We zijn allemaal mensen’, ‘het onschuldige slachtoffer’ en ‘win-win’ zijn formuleringen van hoe mensen met een positieve blik op migratie de zaak bekijken.

De media gebruiken in de berichtgeving vooral ‘controle’, ‘vijandige indringer’ en ‘het onschuldige slachtoffer’. Terwijl de combinatie van de frames ‘controle’, ‘win-win’ en 'het onschuldige slachtoffer’ veel beter werkt als we in gesprek willen blijven met voor- én tegenstanders. De keuze is aan ons.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234