Donderdag 23/09/2021

OpinieLudo De Brabander

De NAVO lijkt erop uit om de wereld met een nieuwe Koude Oorlog op te zadelen

VS-president Joe Biden en NAVO-secretaris-­generaal Jens Stoltenberg op de NAVO-top. ‘Hun politiek biedt geen antwoord op de echte veiligheids­uitdagingen voor mens en planeet’, vindt De Brabander. Beeld EPA
VS-president Joe Biden en NAVO-secretaris-­generaal Jens Stoltenberg op de NAVO-top. ‘Hun politiek biedt geen antwoord op de echte veiligheids­uitdagingen voor mens en planeet’, vindt De Brabander.Beeld EPA

Ludo De Brabander is woordvoerder van Vrede vzw en auteur van ‘Weg van oorlog. Over militarisme en antimilitarisme’ (EPO, 2019).

Amerikaans president Joe Biden en NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg willen het tijdperk van Trumps ‘America First’ doen vergeten. Dat is de inzet van de NAVO-top en de EU-VS-top in Brussel. Anderhalf jaar geleden noemde de Franse president Emmanuel Macron de NAVO ‘hersendood’. De trans-Atlantische relaties belandden in een crisissfeer. In het Brusselse NAVO-hoofdkwartier gingen de alarmbellen af. Tien zogenaamde experts tekenden in een rapport (‘NAVO 2030’) een toekomstvisie uit, met onder meer aanbevelingen om de eenheid en politieke rol van de NAVO te versterken, gebaseerd op “gedeelde waarden en idealen, gegrondvest op democratie en de rechtsstaat”. Je zal er vergeefs kritische bedenkingen vinden over de slechte staat van de democratie in een aantal NAVO-lidstaten zoals Turkije of Hongarije, noch hoe buitenlandse betrekkingen en wapenleveringen niet meteen een uiting vormen van deze fundamentele waarden.

Lees ook: Biden reanimeert NAVO-bondgenootschap: ‘Pagina van afgelopen vier jaar is definitief omgeslagen’

Dat neemt niet weg dat Biden en co de NAVO proberen te positioneren als een democratische alliantie tegen bedreigende autoritaire grootmachten. Rusland en China worden in het NAVO-discours tegenwoordig ‘systemische rivalen’ genoemd in een taal die doet denken aan de hoogdagen van de Koude Oorlog. Sven Biscop (DM 14/6) mag zich dan al genuanceerder opstellen in dat vijanddenken, de onderliggende suggestie is wel dat Europa zich militair beter moet uitrusten zodat er morgen geen Russen in onze tuin staan. Het Russische militaire budget is amper hoger dan dat van pakweg het Verenigd Koninkrijk alleen.

Sinds de oorlog in Oekraïne en de annexatie van de Krim wordt Rusland steevast met het predicaat ‘agressief’ bedacht. De NAVO heeft echter zelf heel wat boter op het hoofd. Rusland kijkt al jaren met argusogen naar de oostwaartse uitbreiding van de NAVO en de militaire opbouw aan de Russische grens. Vooral de gegroeide militaire relaties met Oekraïne en het vooruitzicht op NAVO-lidmaatschap van dat land samen met Georgië werken in Moskou als een rode lap op een stier. De NAVO is dit voorjaar gestart met nieuwe grootschalige manoeuvres, Steadfast Defender 2021, die zich voor een groot deel concentreren in de Baltische en Zwarte Zee om, in de woorden van oud-VS-generaal Ben Hodges, ‘strategische dominantie’ ten opzichte van Rusland te verwerven. Vanuit Russisch perspectief ‘vaart’ de NAVO van provocatie naar provocatie.

Nu wordt ook China uitdrukkelijk in dat vijanddenken opgenomen. Onder Trump kwam het tot een open handelsoorlog omdat China een bedreiging vormt voor de economische en strategische belangen van de VS. Biden neemt hier geen gas terug. De Chinese autoritaire praktijken in Hongkong en de mensenrechtenschendingen tegen de Oeigoeren worden extra in de verf gezet om ze te gebruiken tegen de mondiale ambities van Peking. In essentie sleuren de VS Europa mee in deze strijd over wereldwijde hegemonie.

Verenigde Naties

De NAVO moet deze grootmachtenrivaliteit een militair verlengstuk geven en in naam van vrede, stabiliteit en de democratie, de confrontatie op te voeren. Stoltenberg laat niet na om voortdurend te benadrukken dat de NAVO-lidstaten – ondanks de Covid-19-pandemie – hun militaire budgetten verder moeten laten stijgen. Het bondgenootschap is nu al verantwoordelijk voor 55 procent van de wereldwijde militaire uitgaven. Ook kiest de NAVO ervoor om de nucleaire afschrikking ‘te versterken’ en de nucleaire taakverdeling te ‘revitaliseren’. Dat uit zich onder meer in de opstelling van nieuwe zogenaamde ‘inzetbare’ kernbommen in België en andere Europese landen de komende jaren. Het Verenigd Koninkrijk kondigde zelfs aan om het aantal kernkoppen op te trekken.

De NAVO is erop uit om de wereld met een Koude Oorlog 2.0 op te zadelen. Ze effent zo het pad voor een potentieel gevaarlijke confrontatie tussen kernwapenstaten. Dergelijke koudeoorlogspolitiek biedt geen antwoord op de echte veiligheidsuitdagingen voor mens en planeet. Wat we nodig hebben is een wereldwijde solidariteit en samenwerking om gemeenschappelijke uitdagingen aan te kunnen: de pandemie, de klimaatnoodtoestand en de sociale ongelijkheid. Echte veiligheid kan er maar komen door in te zetten op diplomatie, ontwapening en duurzame ontwikkeling. Dat bereiken we niet met de oorlogspolitiek van de NAVO, maar met de versterking van de Verenigde Naties, die in 1945 zijn opgericht om, dixit het VN-Handvest “komende geslachten te behoeden voor de gesel van de oorlog”.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234