Vrijdag 18/06/2021

OpinieWim Van de Voorde

De mythes en misvattingen over partnergeweld houden taboes, schuld en schaamte mee in stand

(Illustratiebeeld) Deze kunstinstallatie van de Turkse kunstenaar Vahit Tuna wil bewustzijn van huiselijk geweld tegen vrouwen vergroten. Beeld AFP
(Illustratiebeeld) Deze kunstinstallatie van de Turkse kunstenaar Vahit Tuna wil bewustzijn van huiselijk geweld tegen vrouwen vergroten.Beeld AFP

Wim Van de Voorde is Vlaams coördinator van hulplijn 1712 en schrijft dit stuk in eigen naam.

De nieuwe Canvasdocumentaire Als je eens wist van Hilde Van Mieghem onderstreept het: het is de hoogste tijd om de mythes over partnergeweld te ontkrachten. Ze staan een effectieve aanpak van het probleem in de weg.

Weg met het romantische ideaal. In een relatie loop je de grootste kans om beledigd, bedreigd, verkracht of in elkaar geslagen te worden. Eén op zeven vrouwen en één op tien mannen onderging het afgelopen jaar lichamelijk, emotioneel of seksueel geweld door toedoen van een (ex-)partner.

Als de Wereldgezondheidsorganisatie partnergeweld met een epidemie vergelijkt, waarom krijgt het dan zo weinig aandacht? Hoeveel lokale politiezones of lokale besturen hebben een expertise-cel familiaal geweld? In hoeveel basisopleidingen van professionals komt dit thema aan bod? In hoeveel scholen vormt relationele en seksuele vorming een prioriteit?

Het probleem reikt verder. Talloze mythes en misvattingen over partnergeweld zijn zo sterk ingeburgerd dat het een effectieve aanpak in de weg staat. Die mythes houden taboes, schuld en schaamte mee in stand. Ze verklaren waarom partnergeweld doorgaans verborgen blijft achter de gevels die jij elke dag passeert.

In de nieuwe docureeks van Hilde Van Mieghem gaan enkele mythes van partnergeweld op de schop. Zo wordt partnergeweld vaak gelijkgesteld aan dwingend, controlerend geweld of ‘intiem terrorisme’ terwijl er in de meeste situaties geen afgetekende pleger is. In de meeste situaties grijpen beide partners naar geweld als gevolg van escalerende conflicten. Eenvoudig verwoord: tijdens ruzies verliezen beide partijen de pedalen en slingeren ze borden of beledigingen naar elkaar. Dit situationele geweld vraagt een volledig andere aanpak dan intiem terrorisme. Dit fundamentele onderscheid wordt nog steeds onvoldoende gemaakt.

De genderstereotype beeldvorming is nog zo’n euvel dat een effectieve aanpak van partnergeweld schaadt. Niet enkel vrouwen zijn slachtoffer. Zo is 16 procent van de slachtoffers van partnergeweld over wie 1712 een oproep krijgt, een man. Die foute beeldvorming draagt ertoe bij dat de meeste mannelijke slachtoffers hier met niemand over praat. En praten vormt de eerste stap om geweld te stoppen. Dan helpt het niet dat toonaangevende instellingen zoals de Verenigde Naties die genderstereotiepe beeldvorming reproduceren. Alsof wetenschap er niet toe doet.

‘Is het wel ernstig genoeg?’

“Is dit ernstig genoeg?”, “Kan ik hiervoor bij jullie terecht?”... Bij hulplijn 1712 horen of lezen we vaak de aarzeling of excuserende ondertoon van mensen die ons contacteren. Ze associëren partnergeweld met bruut fysiek geweld terwijl het verbale geweld of pestgedrag dat ze ondergaan even zware gevolgen kan hebben. Psychisch geweld is een sluipend gif dat mensen evengoed onderuit haalt.

Dat het geweld beperkt blijft tot het (ex-)koppel, is nog zo’n misvatting. Vaak zijn er meerdere betrokkenen zoals de kinderen. Als ouders kinderen blootstellen aan conflicten heeft dit een negatieve impact op hun ontwikkeling en welzijn. Een bevraging van het kinderrechtencommissariaat stelde vast dat zestien procent van de minderjarigen ziet dat de volwassenen in hun gezin elkaar lichamelijk geweld aandoen.

Laten we man en paard noemen. Kinderen blootstellen aan partnergeweld is een vorm van kindermishandeling. Die vaststelling moet elke advocaat, agent, magistraat of andere professional aansporen om bij partnergeweld en ‘vechtscheidingen’ altijd het belang van het kind voorop te stellen.

Hogere wiskunde

De mythes en misvattingen over partnergeweld houden taboes, schuld en schaamte mee in stand. Het is één van de verklaringen waarom weinig betrokkenen bij partnergeweld met hun probleem naar buiten komen. Als ze dit doen, krijgt dit niet altijd het juiste gevolg. Buren, familie, vrienden of professionals vinden dat ze zich niet moeten mengen in een privésituatie of minimaliseren de feiten. Ze vrezen betrokken te raken in een conflict of het nog erger te maken.

Machteloosheid is één van de meest voorkomende emoties bij partnergeweld. Die machteloosheid hoeft niet te betekenen dat we als samenleving machteloos moeten blijven toekijken. Als samenleving moeten we het signaal geven dat iedereen het verschil kan maken bij de aanpak van partnergeweld. Dit vereist geen kennis van hogere wiskunde. Wel een open blik waarbij we onze vooronderstellingen over partnergeweld in vraag stellen en mythes ontkrachten. Waarbij we bezorgdheid tonen, luisteren zonder oordeel en verdere hulp aanmoedigen. Waarbij we ons wel ‘bemoeien’ met den ambras van een ander.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234