Zondag 07/03/2021
Bart Eeckhout, hoofdredacteur. Beeld DM
Bart Eeckhout, hoofdredacteur.Beeld DM

StandpuntBart Eeckhout

De mythe van de volksaard is een beestje dat al even taai te verdelgen is als het coronavirus zelf

Bart Eeckhout is hoofdredacteur bij De Morgen.

Als er iets goeds van deze hele corona-ellende had kunnen komen, dan wel dat nu duidelijk is dat het idee van een ‘volksaard’ niet veel meer is dan intellectuele kletskoek. Nog maar een paar maanden geleden heette het dat het ‘typisch Belgisch’ is om als incivieke plantrekkers overal de uitzondering te zoeken. Kijk maar naar de burgerzin van de Nederlanders! Welja, kijk nu maar eens. Avond na avond haalt een kliek coronanegationisten, hooligans en relschoppers wel ergens in Nederland een binnenstad overhoop, met veel materiële schade.

Helaas is de mythe van de volksaard een beestje dat al even taai te verdelgen is als het coronavirus zelf. Zonder met de ogen te knipperen komen de volksaardgelovigen nu vertellen dat zulke ophef ‘typisch’ Nederlands is, en dat in tegenstelling tot de al even ‘typische’ Belgische bravigheid. Zo heb je altijd gelijk.

Feit is: zowel in België als in Nederland houdt een zeer ruime meerderheid van de bevolking zich zo goed en zo kwaad mogelijk aan de regels, ook in deze uitzonderlijke tijd. Het verschil zit ’m hoogstens in de opstelling van de vrijbuiters.

Het maakt de vraag waarom die vrijbuiters zich in Nederland veel mondiger, agressiever en gewelddadiger uiten niet minder interessant. Voor een verklaring van dat verschil, moeten we niet zozeer naar de volksaard kijken, maar wel naar het publieke debat. In Nederland maken mensen die de ernst van de pandemie in twijfel trekken of de noodzaak om maatregelen te nemen volop deel uit van het debat. Ook politici, bekende Nederlanders en opiniemakers pakken vrijuit uit met zulke uiterst betwistbare meningen, alsof hun standpunt evenwaardig is . Wat het in wetenschappelijk opzicht niet is, voor alle duidelijkheid. Het rumoer in de tv-shows over de pandemie wordt weerspiegeld in het rumoer op straat.

Dan worden in Vlaanderen de grenzen van het debat scherper getrokken: wie bij wijze van spreken komt beweren dat de aarde plat is, of corona niet erger dan een seizoensgriep , blijft hier grotendeels buiten beeld. Sommigen zullen menen dat die grens te scherp is, en dat het publiek volwassen genoeg is om de waarde van alle opinies te beoordelen. Het is wel precies van dat uitgangspunt dat Nederland nu de consequenties draagt.

Er is de voorbije tijd veel gezegd over de verantwoordelijkheid van sociale media in het verspreiden en legitimeren van alternatieve feiten en werkelijkheden, of van oproepen tot haat en geweld. Maar ook klassiekere media ontsnappen niet aan een bezinning over die verantwoordelijkheid, ook in Vlaanderen. Zou er bijvoorbeeld een verband kunnen zijn tussen de genereuze ruimte voor haatdragende, radicale standpunten in het publieke debat en de groeiende, brede populariteit van zulke standpunten? Misschien moeten we het debat daarover toch nog maar eens opnieuw voeren, in het licht van de tot puin herleide winkelstraten in Rotterdam en Eindhoven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234