Vrijdag 20/09/2019
Beeld Yann Bertrand

Opinie Alain Gerlache

De MR heeft veel meer nodig dan een nieuwe voorzitter

Alain Gerlache is zelfstandig journalist voor onder meer de RTBF en opiniemaker voor De Morgen.

Begin juli viel Charles Michel in de prijzen en nu heeft ook Didier Reynders – eindelijk – zijn Europese topfunctie in de wacht gesleept. De twee clans die de Franstalige liberale partij meer dan twee decennia lang hebben gedomineerd, hebben allebei in minder dan twee maanden hun kopman verloren. Het is de zoveelste uitdaging voor de MR, na haar verkiezingsnederlaag in mei.

Terug in de tijd, naar 18 september 1995 en het onverwachte overlijden van Jean Gol, op zijn 53ste. Onder zijn voorzitterschap heeft de partij een resoluut rechtse koers gevaren: de jaren Martens-Gol waren een nachtmerrie voor links. Iedereen verwacht dat Didier Reynders, Gols jonge beschermeling en (in die tijd) ook een Luikenaar, hem zal opvolgen. Grote verrassing: na enkele uren discrete onderhandelingen is het Louis Michel, de partijvoorzitter toen Jean Gol vicepremier was, die de fakkel overneemt. Een revanche voor een man die nooit uit de schaduw van de leider kon treden. Wanneer Michel die avond de RTBF-studie waar hij te gast geweest is verlaat, heeft hij een snedige opmerking voor de journalisten: “De overhaaste jongelui zullen moeten wachten.”

Dat is het begin van een lange rivaliteit tussen kopstukken. Maar het wordt geen steriel debat dat de partij verlamt. De verliezer verkropt zijn wrok en de winnaar weet de talenten van zijn tegenstander te benutten. Nog geen vier jaar na het overlijden van Jean Gol spelen de liberalen weer op alle machtsniveaus mee en twee decennia later zitten ze nog altijd in de federale regering. Dat is te danken aan een zorgvuldig bewaard evenwicht. Beide clans hebben hun ministers en hun kabinetsmedewerkers maar de lijn is die van de partij.

Bittere strijd

Toch woedt er binnen die partij een bittere strijd om het voorzitterschap. Logisch, want de voorzitter is het best geplaatst om premier te worden. Wanneer Didier Reynders in 2004 partijleider wordt, nadat de liberalen uit de gewestelijke coalities zijn gegooid, neemt de rivaliteit nog toe, tot Charles Michel hem zeven jaar later weet te verdringen. Die Restauratie brengt Michel in 2014 naar de Wetstraat 16 – Reynders is daar nooit geraakt, na een mislukte poging met een oranje-blauwe coalitie.

En de ideeën? Er was de de lijn van Louis Michel, een ‘sociaal liberalisme’ en de meer conservatieve opstelling van Didier Reynders. Maar ook hier kwam het niet tot een botsing. De twee lijnen bleven naast elkaar bestaan en hielpen de liberalen om een breed kiespubliek aan te spreken. Pas wanneer Charles Michel een complete bocht maakte en met de N-VA in zee ging, werd het evenwicht verbroken. Resultaat: de MR verliest de verkiezingen van mei, zit in Brussel weer in de oppositie en zal alleen aan een Waalse regering kunnen deelnemen omdat er geen alternatief is. Maar geen andere partij zit te springen om met de liberalen te regeren.

Vandaag zal het niet volstaan dat men de man of vrouw vindt die in staat is om de partij er bovenop te helpen en te voorkomen dat ze in haar strekkingen uiteenvalt. Wat niet zal meevallen, want ze telt nu niemand meer met het gewicht van Charles Michel of Didier Reynders in haar rangen. De MR zal een lijn en een positie moeten bepalen, in Brussel en in Wallonië, en zich weer aanvaardbaar moeten maken als partner. Ze heeft meer nodig dan haar twee eeuwige thema’s zoals minder belastingen en de verdediging van de zelfstandigen. In Brussel moet ze zich meer openstellen voor de diversiteit, zonder afbreuk te doen aan haar standpunten over de neutraliteit, de door Frankrijk geïnspireerde laicité. In Wallonië mag ze niet te veel van het zwaartepunt afwijken, dat duidelijk links ligt, maar moet ze ook de ondernemingen te vriend houden. Bovendien mag ze niet vergeten dat het klimaatvraagstuk haar een deel van haar kiezers heeft gekost. Kunnen liberalen vandaag de verdediging van de markteconomie verzoenen met die het redden van de planeet? De MR is niet de enige partij die zich dat moet afvragen…

Toch ziet niet alles er somber uit voor de liberalen. De extreemrechtse Franstalige partijen hebben in de verkiezingen op hun donder gekregen en de lijsten van Destexhe waren een fiasco. Aan de andere kant, in het centrum, vecht de cdH om te overleven en heeft Défi geen voet aan de grond gekregen in Wallonië, ook al blijft het in Brussel aanwezig. Maar eerst zal de MR de lessen moeten trekken uit de ‘kamikazecoalitie’, waarvan de twee copiloten nog net op tijd hun schietstoel konden gebruiken om zich met hun Europese parachute te redden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234