Woensdag 08/02/2023
Alicja Gescinska. Beeld dm
Alicja Gescinska.Beeld dm

ColumnAlicja Gescinska

De morele en mentale schade die de rellende jongeren hebben veroorzaakt is veel groter dan de materiële schade

Alicja Gescinska is schrijfster en filosofe verbonden aan de Universiteit van Buckingham. Ze is vicevoorzitter van PEN Vlaanderen en VUB Fellow. Haar column verschijnt tweewekelijks.

Alicja Gescinska

Banneling in eigen land, zo omschreef de Nederlandse schrijver Abdelkader Benali zichzelf. Reden was dat het deksel andermaal van de Twitter-beerput vloog bij de rellen na de WK-wedstrijd tussen België en Marokko. Die put borrelde over van generalisering en racistische commentaar. Maar dat geweld en vandalisme abject zijn rechtvaardigt geen abjecte woordkeuzes. Daar zouden vooral gematigde figuren zich bewuster van moeten zijn.

Dat lieden als Geert Wilders de rellen aangrepen om hun gedachtegoed te populariseren hoeft niemand te verbazen. Wilders pleitte ervoor om de rellende Marokkaanse jongeren het land uit te zetten. Deporteren die handel! Niet gespeend van enig gevoel voor humor merkte de ondervoorzitter van Vlaams Belang, Chris Janssens, op dat de wedstrijd België-Marokko gewonnen was door… Vlaams Belang. Die rellende jongeren, dat is uiteraard koren op de extreemrechtse molen.

Kwalijker was dat zelfs gematigde figuren er als de kippen bij waren om te spreken over het Marokkaanse tuig, krapuul, uitschot; en minder verbloemd: varkens, zwijnen en dergelijke. Het leek alsof men niet snel genoeg op de bandwagon van collectieve verontwaardiging kon springen. Vooraleer je die sprong maakt, moet je je toch afvragen waarom je dat doet, en hoe je dat doet, en beseffen dat je zo het publieke debat in een specifieke richting duwt.

Het probleem van zulke voorvallen is dat ze voor verschuivingen in het politieke en publieke discours zorgen; ze normaliseren taalgebruik en opvattingen die extreem zijn. Vlaams Belang-politici konden in allerhande actualiteitsprogramma’s aanschuiven en hadden de ene na de andere bal maar voor open doel binnen te koppen. Toen België op het EK verloor van Italië had je zulke taferelen met rellende Italo-Belgen van de derde en vierde generatie niet. Klopt helemaal. En ja, het is tenenkrullend dat het merendeel van de relschoppers niet of nauwelijks bestraft zal worden. Overschot van gelijk.

Maar ondertussen is de term ‘Marokkanenprobleem’ zo vaak gevallen in de mainstreammedia dat niemand er nog van zal opkijken. En dat terwijl de term hoogst problematisch is. Je identificeert een hele bevolkingsgroep met het wangedrag van een kleine deelgroep. Je kleeft een label van etniciteit op een maatschappelijk probleem. Of de oplossing van dat probleem daarmee dichterbij komt is zeer de vraag.

De morele en mentale schade die de rellende jongeren hebben veroorzaakt is veel groter dan de materiële schade. Ze hebben polarisatie, stigmatisering en generalisatie in de hand gewerkt. Daardoor zullen nog meer mensen het gevoel hebben een banneling in eigen land te worden. Hoeft het te verbazen dat er op de tweet van Benali een stortvloed aan reacties kwam: van mensen die met hem sympathiseerden, maar ook en vooral van Nederlanders die zich ook niet meer menen thuis te voelen in eigen land, en dat is natuurlijk allemaal de schuld van al die “k*t-Marokkanen”?! Nog was het deksel van de Twitter-beerput niet op aarde neergedaald.

Ondertussen stellen we niet de vraag die we zouden moeten stellen: vanwaar komt die gewelddadigheid? Als niet voetbal de aanleiding is om auto’s in brand te steken en aan het vernielen te slaan, dan wel oudejaarsdag of iets anders. Maar waarom? Leveren we ons over aan een antwoord dat rond etniciteit draait? Of kijken we verder: naar sociaal-economische integratie en achteruitstelling, naar doorstroming in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, naar discriminatie op de huur- en woonmarkt?

Er is ontegensprekelijk een probleem met de integratie in het brede maatschappelijke leven van bepaalde groepen mensen die hier geboren en getogen zijn. Dat zegt niet alleen iets over hen maar ook iets over ons als samenleving. Als samenleving moeten we in staat zijn om geweld te veroordelen zonder de waarheid zelf geweld aan te doen. Die waarheid is dat generaliserende uitspraken veelal onjuist en onwenselijk zijn, en dat mensen, al zeker jongeren, niet zomaar afgedaan mogen worden als tuig, uitschot of andere verontmenselijkende woorden.

Een mens is beter dan zijn slechtste daden. En een bevolkingsgroep is beter dan het wangedrag van sommigen. Wie nogmaals de neiging voelt om op de bandwagon van collectieve verontwaardiging te springen doet er goed aan om dat in het achterhoofd te houden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234