Woensdag 26/01/2022
Vincent Stuer. Beeld DM
Vincent Stuer.Beeld DM

ColumnVincent Stuer

De middenpartijen moeten samen vernieuwen

Vincent Stuer is schrijver en werkt in het Europees Parlement. Hij schrijft in eigen naam. Zijn column verschijnt tweewekelijks, afwisselend met Mark Elchardus.

Vincent Stuer

De relatie tussen coalitieregering en partij is als een Rubiks kubus: als je het te eenzijdig bekijkt, haal je de andere zijden helemaal overhoop.

In december 1918 was David Lloyd George voor de Britten de man die eigenhandig de Grote Oorlog gewonnen had, zoals zijn poulain Winston Churchill dat na de volgende wereldoorlog zou worden. Maar hoe je dat politiek vertaalde in het naoorlogse tijdperk was minder eenduidig. Om de oorlog te winnen had de liberaal Lloyd George twee jaar eerder gebroken met zijn voorganger, de wijze maar weifelachtige premier Herbert H. Asquith, en de conservatieven mee opgenomen in zijn regering.

Nu vroeg hij dus het vertrouwen voor een regering waarin politieke tegenstanders zetelden, terwijl zijn eigen liberale partij verscheurd was. De oplossing werd wat tegenstanders smalend ‘The Coalition Coupon’ noemden: liberale of conservatieve kandidaten die de regering goedgezind waren, kregen een openlijke steunbrief van de populaire premier en de conservatieve partijleider samen.

De coupon-kandidaten behaalden een enorme meerderheid, maar de verhoudingen tussen beide partijen waren grondig doorheen geschud. Vele conservatieven, door de liberale verdeeldheid de grote winnaar van de verkiezingen, vroegen zich af waarom Lloyd George überhaupt premier moest blijven en niet een van hen. Hun meer cynische kopman Andrew Bonar Law zag wel voordelen in een afhankelijke regeringsleider: ‘He can be prime minister for life if he likes.

Het was een overwinning waarvan de liberale partij nooit herstelde.

Samen uit...

2024 wordt een ‘Coupon Election’, waarbij de middenpartijen niet enkel apart maar ook samen gewogen zullen worden.

Dé inzet van de verkiezingen wordt het voortbestaan van de regering-De Croo. N-VA slaagt er met de beste wil van de wereld niet in de verrechtsing, verzuring en verharding in te dammen. De twijfel van na de verkiezingen 2019 zal en mag er niet meer zijn: willen of niet, voor de federale regeringspartijen is het samen uit, samen thuis.

Vier maanden later zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Door de nieuwe regelgeving over de bijna-rechtstreekse verkiezing van de burgemeester zullen er over heel Vlaanderen partijoverschrijdende allianties gevormd worden. Opnieuw een factor die vooral de middenpartijen bijeendrijft.

Dus die moeten aantonen dat de federale regering méér is dan een gedwongen huwelijk, én dat samenwerking op lokaal vlak méér is dan opportunisme. Meer dan ooit moeten ze op zoek naar overtuigende verhalen van wat hen bindt, en oprecht verduidelijken wat hen onderscheidt. Een subtiliteit die in partijstrategieën meestal ver te zoeken is.

Dit is wat we delen

Het staat haaks op het denken van gewoontegetrouwe partijstrategen, die hun identiteit vooral tegen alle anderen in zoeken.

Maar de Vlaamse Vivaldi-partijen worstelen met dezelfde uitdaging. Alle vier hebben ze in 2019 verloren – drie in absolute cijfers, de vierde omdat de winst relatief beperkt bleek. Alle vier zijn ze op zoek naar een catharsis zodat de komende verkiezingen geen herneming worden van de vorige. Alle vier moet ze tonen dat ze door ‘de boel bij elkaar te houden’ meer bereiken dan door zich af te zonderen in hun eigen gelijk.

Je vous ai compris, dat is het signaal dat ze de kiezer moeten geven: we verstaan de angst waardoor op extreme partijen gestemd is. We verstaan het ongenoegen met de partijpolitiek, waardoor niet op de onze gestemd is. We hebben getracht daar een antwoord op te geven, in het beleid, en we hebben daar ook als partij lessen uit getrokken.

Elke partij heeft zijn eigen cathartisch traject lopen – Vooruit staat het verst, CD&V heeft het er het moeilijkst mee – maar die kernboodschap moet van hen samen komen: ‘Wat we delen, als democraten, is sterker dan wat ons verdeelt.’ De verschillen tussen sociaaldemocraten, liberaal-democraten of christendemocraten zijn wezenlijk, maar nog doorslaggevender is de tegenstelling met zij die de democratie ondergraven of, jawel, met partijen die vinden dat België geen democratie is of kan zijn.

In 2024 gaat het om méér dan welke partij de grootste wordt. De werkbaarheid van de democratie in België ligt ter stemming. Partijvernieuwing verengen tot een steriel spelletje om ter felst rood, blauw, oranje of groen zijn, is dan zowel intellectueel oneerlijk als politiek onvruchtbaar. Wat wél zin heeft, is het zoeken naar een nieuwe verstandhouding tussen de middenpartijen, naar een nieuw politiek model dat partijgrenzen overstijgt, en naar een nieuwe generatie politici om beide vorm en smoel te geven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234