Woensdag 03/03/2021
Siegfried Bracke. Beeld rv
Siegfried Bracke.Beeld rv

ColumnSiegfried Bracke

De methode Wilders is de ideale oplossing voor de overdreven partijfinanciering

Oud-journalist en -politicus Siegfried Bracke overschouwt de politieke actualiteit. Hij doet dat afwisselend met oud-journalist Walter Zinzen en journalist Alain Gerlache.

Twee uitgangspunten: de politieke partijen kunnen ook met veel minder centen hun democratische rol spelen; politieke vernieuwing moet, maar er is één conditio sine qua non: de vernieuwing mag geen bijkomende kosten genereren. Ik heb helaas de voorbije tien jaar krek het omgekeerde gezien.

Ook de zesde staatshervorming heeft – nota bene op voorstel van Groen en Ecolo – letterlijk meer dan één bijkomende duit in de partijzakjes gedaan. Dat was overigens alleen maar meer van hetzelfde. Sinds het begin van de publieke financiering van de politieke partijen eind jaren 80 – een principe dat behartenswaardig blijft – is het aantal financieringsbronnen systematisch toegenomen. De ‘klassieke’ partijen kalfden af, maar wilden ‘hun stand ophouden’. Het is trouwens niet eens een boutade: de provincies worden niet afgeschaft omdat ook via die weg geld binnenkomt. En de minder klassieke partijen kijken stomverbaasd naar de onmetelijke geldstromen die plots binnenkomen: ook hun neiging om die te stoppen is niet echt groot.

Zelf heb ik gezien hoe de parlementaire politieke vernieuwing met instemming van alle politieke partijen nóg meer belastinggeld kostte. Nooit vergeet ik een collega van de PS die opmerkte dat de rekening fors aan het oplopen was, maar een wereldberoemd Vlaams politiek vernieuwer begon meteen te schelden. Waarop een koel antwoord kwam: ‘Bon, si ça se joue comme ça, moi je n’ai rien dit.’

Daarna kwam de stemming. Iedereen voor. Op één onthouding na. “Ik heb mij onthouden omwille van wat onze collega niet heeft gezegd.” Intussen loopt ook die onzichtbare rekening…

Over het geld van de politieke partijen wordt er wel veel onzin verkocht. Ik heb vijf jaar de Commissie voor de Controle op de Verkiezingsuitgaven en de Boekhouding van de Politieke Partijen voorgezeten. Lang genoeg om te zien dat de ene partij haar centen beter beheert dan de andere. Je moet geen bedrijfsrevisor zijn om te zien dat de communistische PTB-PvdA bijvoorbeeld heel verstandig met de centen omspringt.

En er zijn ook partijen waar het geld over de balk is gegooid (ik herinner mij een nieuw verkozen voorzitter die ontdekte dat zijn partijkas leeg was), en andere die sparen en oorlogskassen aanleggen. Het Vlaams Belang bijvoorbeeld heeft de campagne van 2019 grotendeels gefinancierd met geld dat in betere tijden opzij was gezet.

En nog meer onzin? Alle partijen hebben vastgoed. Eigendom is voor sommige communisten diefstal; hun partij weet wel beter. Waarop men zich trouwens niet moet verkijken: ook bij gewone burgers met geld op overschot is vastgoed een manier om dat geld te vrijwaren van ontwaarding. Niet meer, niet minder.

Nog meer onzin is te vinden bij de zogenaamde oplossingen. Het koppelen van financiering aan ledenaantallen bijvoorbeeld, is zelfs feitelijk onmogelijk: de ledenadministratie is in sommige partijen fictief; bij sommige geldt dat al wie ooit lid is geweest, dat levenslang blijft. Zoals de gedoopten in de kerk. Bovendien kan je dat ledenaantal ook niet controleren, want dan bots je op de privacy. Uit de praktijk: ik wist hoeveel leden mijn partij nationaal en ook lokaal telde, maar de ledenlijst werd deskundig afgeschermd. En terecht.

Of vinden we het goed dat een partij zonder kiezers maar met veel leden (via bijvoorbeeld een koppeling van partij aan ziekenfonds of vakbond) toch veel geld krijgt? Of een kleine partij die een enorme som aan lidgelden declareert, waarbij we, vanwege het privacyprobleem, niet kunnen nagaan of dat geld misschien niet van één helikopterfabrikant komt? Zijn leden nog belangrijk nu almaar meer partijen vinden dat je gerust mee mag discussiëren, ook als je geen lid bent.

Geheel terzijde: de partij van Boris Johnson telt vandaag 150.000 leden. Zijn idool, Winston Churchill, had er drie miljoen. Gaan we voor de financiering van de politieke partijen eventjes ingaan tegen de zin van de geschiedenis? Of vinden we bij nader inzien dat de verzuilde samenleving al bij al nog zo slecht niet was?

Nog een fausse bonne idée: de uitgaven op sociale media beperken. Om te beginnen lukt dat in de praktijk nooit: er zijn wel honderd niet eens zo ingewikkelde mogelijkheden om zo’n verbod te omzeilen. Bovendien: ook de uitvinding van het wiel heeft miljoenen doden veroorzaakt. Desondanks hebben we het wiel nooit afgeschaft.

Om maar te zeggen dat er maar één manier is om de aberrante partijfinanciering recht te trekken; de methode-Wilders: minder, minder, minder! Wie Wilders zegt, kiest voor de simpele weg: keer op keer op keer wordt niet alleen de indexering overgeslagen, maar we doen er ook elk jaar twee procent af. Dat voorkomt ongelukken, bij al die partijen werken veel mensen. De weg van de geleidelijkheid: dat is het doel, en dit zijn de stappen ernaar toe. Geleerd van Dehaene.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234