Zaterdag 08/08/2020
Sabrine Ingabire.Beeld DM

ColumnSabrine Ingabire

De manier waarop de witte bevolking hiermee omgaat is vertrouwd, voorspelbaar en saai

Sabrine Ingabire (24) is journaliste bij NRC Handelsblad, schrijfster en De Morgen-columniste.

De gruwelijke moord in de VS op George Floyd door vier politieagenten liet alle frustraties die de afgelopen jaren aan het opborrelen waren binnen de zwarte gemeenschap ontploffen. Niet alleen in de Verenigde Staten, maar ook in andere westerse landen. Net als toen Black Lives Matter voor het eerst naar hier overwaaide na 2015. En nu komt er, in het midden van een globale pandemie, een nieuwe golf van zwart verzet.

De manier waarop de witte bevolking hiermee omgaat is vertrouwd, voorspelbaar en saai. Zwarte mensen bevinden zich in het midden van een revolutie, maar worden toch op de achtergrond geplaatst van het witte coming-of-ageverhaal. Witte mensen ontdekken in 2020 wat zwarte mensen al 400 jaar weten, en ze vinden het ontzettend erg. Dat racisme bestaat, en dat ze het zo lang niet wisten. Daarom moeten hun ervaringen, gevoelens en leerproces centraal staan. En dankzij de witte media die hen platformen blijven bieden, lukt dat aardig. Been there, done that.

Want ja, ook de manier waarop wordt gerapporteerd over de moord op George Floyd en de demonstraties is typisch aan de Lage Landen. In Nederland gaven de organisatoren van de Amsterdamse demonstratie op 1 juni duidelijk aan dat het ging om een protest tegen racisme en politiegeweld in het Westen, en de witte media besloten dat het een protest was tegen racisme en politiegeweld in de VS. In België laten Vlaamse media veelal witte mensen aan het woord over racisme: ze stellen zelfgenoegzaam dat racisme erg jammer is, maar dat het hier ‘ten minste niet even erg is als in de VS’. Compleet negerend wat zwarte Europese denkers al decennialang hebben vastgesteld. (Hier ligt mijn redeneerfout: ik ga ervan uit dat ze zwarte Europese denkers hebben gelezen. Weten ze wel dat we bestaan?)

Als we het dan toch zullen hebben over de VS, laten we kijken naar de geschiedenis. In de vijftiende en zestiende eeuw koloniseren Europese landen de Amerikaans grondgebieden en plegen ze een genocide op de Native American bevolkingsgroepen. In 1619 arriveert het eerste schip met ontvoerde Afrikaanse mensen die tot slaaf werden gemaakt in Jamestown, Amerika. Toen bestonden de Verenigde Staten nog niet: de Amerikaanse onafhankelijkheid van Britse kolonies komt pas in 1776. De politie zoals huidige Amerikanen die kennen, namelijk als georganiseerde instelling die met publieke fondsen wordt gefinancierd, wordt opgericht in 1838 in Boston. In 1865 wordt de slavernij – op papier – afgeschaft. In de 19de en 20ste eeuw is het land gesegregeerd. Concreet betekent het de zwarte mensen die zich net hebben vrijgevochten van de slavernij, nu ook nog meer achtergesteld worden op socio-economisch en educatief vlak, omdat ze geen toegang krijgen tot de reeds gevestigde en welvarende witte instellingen.

Tussen de afschaffing van de slavernij in 1865, op papier welteverstaan, en vandaag werd het heel Amerikaans systeem – dat letterlijk gebouwd is op slavernij – niet ontmanteld. De mensen die werden grootgebracht met het idee dat Afro-Amerikanen inferieur waren, en aan het hoofd stonden van federale en andere belangrijke instellingen, traden niet af. Schoolboeken werden niet massaal herschreven door Afro-Amerikanen en Native Americans om de geschiedenis accuraat weer te geven. De media, het justitiesysteem, het Witte Huis, de banken, de scholen, de universiteiten, noem maar op: ze bleven in handen van een gevestigde witte orde. De desegregatie van de Verenigde Staten vond slechts op papier plaats – en dat was dan ook pas in 1964.

In de column ‘Waarom witte mensen onderdrukking pas zien als ze er zelf onder lijden’, die helaas relevant blijft, schreef ik in november dat het presidentschap van Trump niet de oorsprong, maar het gevolg is van een land dat gebouwd is op racisme. Dat geldt ook voor het gewelddadig politieoptreden. De taak van de politie was tijdens de slavernij en de segregatie om koste wat koste de burgers en hun belangen te beschermen. En zij beschermen nog steeds koste wat koste diegenen die ze als burgers beschouwen en diens belangen: witte mensen. Het idee dat ‘het systeem gebroken is’, en daardoor racisme wordt gefaciliteerd, is fout: het systeem werkt zoals het hoort te werken. Als je het niet ontmantelt en vanaf nul laat heropbouwen door de groepen die dat systeem systematisch onderdrukt(e), zal het zo blijven werken. Daarom is de constante verbazing en verontwaardiging van niet-zwarte mensen over het racisme in de VS vermoeiend: verbaas je je ook telkens als een kat een muis opeet?

Die hyperfocus op de VS in plaats van op onze eigen – héél recente! – koloniale geschiedenis valt te plaatsen. Zwarte mensen herkennen in de Amerikaanse cultuur een pijn en een geschiedenis die ze hier niet onder woorden kunnen brengen (en zijn daarbij ook slachtoffers van het Amerikaans cultureel imperium). Witte mensen doen dat om niet te moeten erkennen dat hier gelijkaardige, en even erge dingen, gebeuren met de zwarte bevolking. Dat ook hun welstand het gevolg is van een systeem dat gebouwd is om hun belangen te bevorderen en die van zwarte mensen te onderdrukken. Dat hun voorouders rijk werden door mijn voorouders uit te buiten, en dat dat nooit hersteld werd. Dat België en Nederland twee koloniale rijken zijn, die zichzelf nooit hebben gedekoloniseerd, en tot op vandaag zitten met gesegregeerde instellingen, witte media, racistische kinderfeesten, koloniaal taalgebruik, onrechtvaardige rechtssysteem en schoolboeken die de koloniale geschiedenis verbloemen of ronduit ontkennen.

Als jullie dit even allemaal in overweging nemen, hoe denken jullie dan dat het hier zit met de politie? Kennen jullie de namen van de zwarte mensen die hier door de politie vermoord worden, zonder dat de agenten terechtgesteld worden? Of denken jullie nog steeds dat het een typisch Amerikaans fenomeen is?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234