Donderdag 09/07/2020

Onderwijshervorming

De lerarenloopbaan? Beetje oldskool nuance, alsjeblieft

Filip Moons.Beeld rv

Filip Moons is leerkracht wiskunde aan het Hoofdstedelijk Atheneum Karel Buls in Laken en praktijkassistent in de lerarenopleiding wiskunde/informatica aan de Universiteit Antwerpen.

Stap het eerste het beste café binnen, beken dat je leerkracht bent en, hup, je wordt getrakteerd op een rondje clichés. Dat we 'maar 20 uur' moeten werken, dat we royaal veel verlof hebben en of we toch niet hoger konden mikken op de carrièreladder. Dat de vakbonden stug reageren op het voorstel van onderwijsminister Crevits (CD&V) om het aantal lesuren voor alle leerkrachten secundair onderwijs op te trekken tot 22 uur zal de toogpraat niet meteen doen verstommen ('Uurtje meer lesgeven, wat is het probleem?'). 

Maar alle commentaar ten spijt, een debat over de toekomst van het lerarenberoep blijft wél noodzakelijk. Net als oldskool nuance. Ons laten vastpinnen op die 22 uurtjes is dan géén goed idee.

Olifant in de porseleinwinkel

Vorige week werd met veel bombarie de hervorming van het secundair onderwijs aangekondigd. Dat de onderwijsminister zich wegens coalitiepartner N-VA tevreden moest stellen met wat gerommel in de marge, wil ze nu snel doen vergeten door de focus te verleggen op dat andere, eeuwenoude dossier van de lerarenloopbaan. 

De uitdagingen zijn niet min: tegen 2020 zijn ruim 20.000 extra leerkrachten noodzakelijk, het beroep vervrouwelijkt zienderogen, een leerkracht was in 2015 gemiddeld 16 dagen ziek per jaar (vooral oudere leerkrachten vallen hieraan ten prooi) en bovenal vinden jonge starters moeilijk een plekje en heeft ongeveer één derde van hen het onderwijs binnen de 5 jaar alweer verlaten. Op die brede waaier van problemen moet het lerarenloopbaanpact een antwoord bieden. De uitdagingen zijn zo groot, dat zowat elk mogelijk politiek compromis bij voorbaat gedoemd is om te ontgoochelen.

Voor niet-ingewijden: leerkrachten in de eerste graad van het secundair onderwijs hebben een lesopdracht van 22 uur, in de tweede graad wordt dat 21 uur en in de derde graad uiteindelijk 20 uur. Die verschillen hangen samen met de idee dat de leerstof per graad moeilijker wordt en dus meer voorbereidingstijd vraagt. Maar die lesopdracht louter weergeven in lesuren, doet de waarheid geweld aan. Toezichten, lessen voorbereiden, verbetertaken, oudercontacten, vakgroepvergaderingen, nascholingen, uitstappen organiseren: het zijn allemaal zaken die onlosmakelijk verbonden zijn met het lerarenberoep, maar buiten het blikveld van die 20 lesuren vallen. Het Talisonderzoek wees al uit dat de gemiddelde leerkracht effectief zo’n 39 uur per week presteert.

Is die limiet voor iedereen optrekken naar 22 uur dan een goed idee? De vakbonden hebben een punt dat dit een verkapte loonsverlaging betekent voor leerkrachten tweede en derde graad. Juist omdat lesgeven veel meer is dan die 20 of 22 uurtjes voor de klas, zou ik willen pleiten om de lesopdracht als een takenpakket van 38 uur per week te zien. Net zoals in het hoger onderwijs. 

Niet alleen verschillen de voorbereidingen van vak tot vak, met zo’n pakket zou je de baan flexibeler kunnen maken. En, wie weet, geraken we zo ooit eens van het stigma van de luie leerkracht af.

38 urenweek

Hoe zou zo’n 38 uren opdracht er kunnen uitzien? Enerzijds zouden we de starters minder lesuren voor de klas kunnen brengen, waardoor ze ademruimte overhouden voor lesvoorbereidingen. Dat komt de kwaliteit van de lessen ten goede en verkleint de kans op vroegtijdige uitstap uit de job. Ik sta als jonge twintiger goed anderhalf jaar voor de klas en kan u verzekeren: zo’n eerste jaar als leerkracht is behoorlijk pittig. 

Daarnaast zou een flexibel 38 urenpakket oudere leerkrachten toelaten om te diversifiëren (ik denk aan co-teaching, talenbeleid, coaching van starters etcetera). Dit zou de vlakke loopbaan kunnen doorbreken, de professionaliteit versterken en het ziekteverzuim beperken.

Crevits' '22 uur voor allen' is niet per definitie een slecht idee, maar als schot voor de boeg van het loopbaanpact is het een verkeerd signaal. Het doet niet alleen oneer aan het werk dat leerkrachten dagelijks verrichten, er zal vooral een veel breder antwoord moeten gevonden worden op de problemen van vandaag.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234