Maandag 21/10/2019

Guillaume VDS

De kloof tussen arm en rijk blijft groeien, over alle grenzen heen

In ons deel van de wereld is de kloof iets minder klein, zegt Van der Stighelen. 'Maar ze is er wel.' Beeld Bas Bogaerts

Guillaume Van der Stighelen is columnist bij deze krant en auteur van de bestseller Echt.

Kloven worden altijd groter. Zo zijn kloven. Ze beginnen als barstjes en dan groeien ze. Daarvoor zijn het kloven. Kloven in het ijs, kloven tussen gemeenschappen, kloven in mijn hielen.

En dus ook de kloof tussen arm en rijk.

Je mag dan staan roepen en tieren dat die dicht moet, ze wordt groter elke dag. Rijke mensen krijgen rijkere kinderen en arme mensen krijgen armere kinderen. Er is geen enkele welstellende vader of moeder die tegen de kroost zegt: "Jongens hou maar op met studeren, je krijgt daar alleen maar een hoog inkomen van later".

Nee, dat zit ons niet in het bloed. Rijke mensen doen er alles aan om ervoor te zorgen dat hun nageslacht nog welstellender wordt. Zelfs al is dat nageslacht te dom om het te helpen donderen. Dan nog zullen ze omringd worden door de slimste adviseurs om ervoor te zorgen dat ze toch weer wat rijker worden. En dat de kloof dieper wordt. Want intussen groeien de armste kinderen op in gezinnen of gemeenschappen die het al lang hebben opgegeven. Die al lang hebben beslist dat rijkdom en succes een spel is waar zij geen toegang toe hebben.

Tja, kloven. We kunnen er verontwaardigd over doen, als ons dat een beter gevoel over onszelf geeft, maar het zit in onze natuur. De rijken zijn altijd rijker geworden en de armen armer. In tijden van Daens zaten de rijken in de stad terwijl de armen in hun fabrieken op het platteland werkten. Nu lopen de rijken over de Meir in T-shirts die voor hen door de armen in Afghanistan worden gemaakt. De kloof is niet alleen groter geworden, ze werd ook breder. Dat brengt spanning mee. Die kan zo groot worden dat de boel in elkaar dreigt te storten, en daar heeft niemand wat aan.

Guillaume Van der Stighelen. Beeld Karoly Effenberger

Er zijn in zo'n geval maar twee oplossingen, dat heeft de geschiedenis ons geleerd. Ofwel delen de rijken hun rijkdom, ofwel komen de armen hun deel opeisen. Het eerste gebeurt doorgaans op een zachtaardige manier. Heel afgemeten, want er moet een zekere afhankelijkheid blijven bestaan, anders draaien de fabrieken niet. Op wat gemopper aan beide kanten na is er weinig schade. Zijn het de armen die op het idee komen om de kloof wat te dichten, dan gaat het er minder vriendelijk aan toe. Dan vallen er koppen. Letterlijk. In Versailles, in Sint-Petersburg, en op YouTube.

Een jaar geleden schreef de Amerikaanse ondernemer Nick Hanauer een open brief aan zijn 'Fellow zillionaires'. Hij waarschuwde hen dat de hooivorken eraan komen. Hij riep op om te zoeken naar manieren om de arme bevolking in de Verenigde Staten van welstand te voorzien. Niet uit barmhartigheid, maar uit veiligheidsoverwegingen. De kloof is groter dan ooit in de geschiedenis, zo schreef hij.

In ons deel van de wereld hebben we een iets kleinere kloof omdat we iets sneller zijn beginnen delen. Maar ze is er wel. Wij geloven graag dat het een kloof is tussen Duitsland en Griekenland, het Vlaanderen en Wallonië van Europa. Maar in werkelijkheid zit de kloof tussen de Griek die boert en vist, en de erven Niarchos, Onassis, Papadopoulos, die op aanraden van de adviseurs van mama en papa in veel veiliger oorden zitten. Volledig in overeenstemming met de wetten en afspraken tussen de volkeren en hun autoriteiten.

Wij staren ons blind op grenzen en verdedigen ze als gek. Vroeger met wapens en vechtlust, vandaag met argumenten en intellect. Maar we blijven ze verdedigen. Terwijl echte kloven zich van grenzen geen barst aantrekken. En daar zit dus het probleem. In kleine gemeenschappen, waar iedereen iedereen kent, zorgen de succesrijkste leden voor de sukkelaars.

Dat gebeurt vanzelf, want de moeders en de vaders kennen elkaar en de kinderen spelen samen. Maar in de grote gemeenschap die de wereld is geworden, vallen de sociale verplichtingen weg. En de kloof, die wordt zo gigantisch diep en breed dat men er stilaan van uitgaat dat ze toch nooit gedicht kan worden. Erger nog. Door de schaalvergroting zien we de kloof niet meer als een menselijk probleem maar als een probleem van naties en democratie. Dat de politiek het maar oplost, zo denken we. Tot er weer koppen rollen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234