Dinsdag 03/08/2021

OpinieLieven Buysse

De kerstheld in Boris Johnson

Boris Johnson. Beeld Boris Johnson Twitter
Boris Johnson.Beeld Boris Johnson Twitter

Lieven Buysse is professor Engelse taalkunde en Britse cutuur aan de KU Leuven Campus Brussel.

Merry Brexmas! Ruim vier jaar na het brexitreferendum zijn het VK en de EU het eindelijk eens geworden over hun nieuwe handelsrelatie. Het werd geen alomvattend vrijhandelsakoord, maar een nachtelijk compromis in de beste Europese traditie. Daarmee komt een einde aan een politiek dossier dat van begin tot einde krakkemikkig beheerd werd, maar het betekent nog geen einde aan de problemen van de Britten en hun premier.

Boris Johnson klopt zich op de borst als de man die zijn belofte hield: he got Brexit done. Zijn verdienste is nochtans eerder beperkt. In oktober vorig jaar zwaaide hij triomfantelijk met een (algemener) brexitakkoord, wat hem in polepositie bracht voor de verkiezingen die hij wou uitschrijven. Hoewel dat akkoord grotendeels kopieerde wat zijn voorgangster Theresa May had bekomen en in vele opzichten zelfs minder gunstig was, bejubelden de harde brexiteers uit zijn partij zijn onderhandelingsresultaat. Johnsons retoriek – bol van ongefundeerde hyperbolen – sloot een stuk beter aan bij hun al even onrealistische radicale kijk op brexit. Ze zagen in hem ook een grotere garantie om hun invloed in de Conservatieve partij te vergroten.

Nu leeft het resultaat van de onderhandelingen evenzeer op gespannen voet met Johnsons beloftes: goederen zullen verre van ‘ongehinderd’ de grens over kunnen, Europa en het VK bewaken elkaars concurrentiepositie, de Britse vissers zijn niet verlost van de Europese, reizen wordt een stuk moeilijker,… Zijn verdienste is dus vooral dat hij heeft toegegeven op de meeste van zijn harde principes. En toch moet en zal het Johnson zijn die Europa op de knieën heeft gekregen. Wie gelooft in de brexitfabel dat de heldhaftige Britse David het moest opnemen tegen de monsterlijke Europese Goliath, moet David wel laten winnen.

Het is bovendien de enige manier waarop Johnson een akkoord verteerbaar kan maken bij die delen van de bevolking die zijn retoriek altijd gevolgd hebben. Johnson beseft maar al te goed hoezeer hij blufte toen hij beweerde dat de Britse economie geen akkoord nodig had. Dat hoeft hij nu niet expliciet toe te geven, want de meeste concessies zitten in de details. Dat zijn véél en zeer belangrijke details, maar de doorsnee Brit geeft daar niet om. Johnson heeft het altijd over grote principes gehad en hij kan blijven beweren dat het akkoord die respecteert.

De naweeën van het brexitdossier zullen nog jaren aanslepen. Ook met een akkoord zal de handelsrelatie tussen het VK en de EU ernstig veranderen, en het land is nog volop aan het onderhandelen met tientallen andere landen om handelsakkoorden te sluiten. Die zullen lang niet allemaal betere voorwaarden inhouden dan waar het VK van kon genieten als EU-lidstaat. Het resultaat wordt een sterk gewijzigde economische dynamiek, waarvan de contouren zich maar geleidelijk aan zullen aftekenen.

Politiek wordt het nog niet meteen afkicken. Zeker op korte termijn blijft brexit een actueel thema, want nu pas zal blijken hoe goed het VK en de EU zich op een wereld na brexit hebben voorbereid. Vooral de situatie in Noord-Ierland moet in dat opzicht van nabij opgevolgd worden. Bovendien zullen de echte hardliners kritiek blijven spuien op hoe het land in hun ogen benadeeld wordt na de echtscheiding, terwijl de Schotse nationalisten – zeker in de aanloop naar regionale verkiezingen in 2021 – blijven aandringen op een nieuw referendum over Schotse onafhankelijkheid.

De belangrijkste uitdagingen zitten in de grote binnenlandse dossiers. Investeringen in de noodlijdende gezondheidszorg, het onderwijs, veiligheidsdiensten, infrastructuur (vooral in Noord-Engeland),… Johnson beloofde het allemaal. Die plannen waren al niet bijster concreet en de coronacrisis verkleint de kans op snelle resultaten. Als Johnson de economie wil laten heropleven na de enorme coronaklap dit jaar terwijl hij ook de gevolgen van de brexit moet opvangen, blijft er weinig ruimte over voor zware investeringen in sectoren waarvan corona nochtans aantoonde dat ze alle hulp kunnen gebruiken. Dat zijn ook precies de dossiers waar de gewone Brit van wakker ligt, en waar een regering op afgerekend zal worden.

Premier Johnson kan nog altijd rekenen op een brede meerderheid in het Lagerhuis en zijn partij. Zijn stevige verkiezingsresultaat leverde hem veel krediet op maar er wordt ook veel gemord over zijn regeringsstijl, die weinig coherentie vertoont. Retoriek zonder daadkrachtig bestuur heeft een beperkte houdbaarheidsdatum. Als de Britse corona-aanpak exemplarisch is voor de komende vier jaar Johnson-bestuur, zal zijn staat van gratie langzaam maar zeker vervagen. Ook helden kunnen sneuvelen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234