Zaterdag 19/10/2019

Standpunt

De indruk blijft van een legertop die als een verwend kind zijn eigen speelgoed mocht uitkiezen

Beeld Eva Beeusaert

Bart Eeckhout is hoofdredacteur van De Morgen

Wat moest gebeuren, is gebeurd. De federale regering engageert zich voor de aanschaf van 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen en kiest daarbij voor het type F-35 van de Amerikaanse bouwer Lockheed Martin.

De favoriet wint de race. Mogelijk omdat hij de beste is. Of misschien wint de favoriet omdat hij bij aanvang een voetje voor heeft gekregen.

Het is alleszins geen geheim dat belangrijke stemmen in de krijgsmacht altijd al gewonnen waren voor Lockheed Martin. Omdat de F-35 het beste vliegtuig is? Omdat we, via de F-16, een historische band hebben met de constructeur? Omdat sommigen graag met de meest Amerikaanse optie de NAVO gunstig willen stemmen? Of spelen andere motieven? Wie zal het zeggen.

Alleszins ligt er een schimmige waas over dit grote aankoopdossier. Geen late oefening in transparantie krijgt die nog weg. Dat is jammer, en dat is in ruime mate de politieke verantwoordelijkheid van de regering.

Het is al vaker gezegd en we herhalen het nog maar eens: deze ‘aankoop van de eeuw’ had een breder en serener debat verdiend.

Het is erg legitiem dat een land weer meer in defensie en internationale samenwerking gaat investeren, in deze tijd van schuivende wereldordes. Dat mag en moet wat kosten. Laten we daar niet te naïef in zijn.

Of dat daarom deze investering moet zijn, is weer een hele andere vraag. De aanschaf van vliegtuigen is peperduur maar politiek-strategisch interessant. Vliegtuigen zijn voor regeringen relatief veilige investeringen. Je koopt ook de garantie dat er niet te veel bodybags naar huis komen. Dat ligt anders bij bijvoorbeeld een ‘goedkopere’ keuze voor meer landmacht. Onderschat het politieke belang van dat argument niet.

Ook de keuze voor vliegtuigen wil niet zeggen dat daarom per se deze optie gelicht had moeten worden. Is het minder toekomstgericht om nog wat met de huidige toestellen door te gaan, tot binnenkort een pilootloze toekomst aanbreekt? De grote constructeurslobby en de machtige regeringen in hun rug zullen vast beweren van niet.

En dan nog. Als het dan toch nieuwe vliegtuigen moeten zijn, is de keuze voor de Amerikaanse weg de meest verstandige keuze? Zou kunnen van wel, zou ook kunnen van niet. De facto verbinden we ons lot aan een machtige bondgenoot, die geen kans laat liggen om te beklemtonen dat Europa maar beter de eigen boontjes dopt. Dat is toch ook nogal een gok. Ook de keuze voor een meer Europese oplossing was mogelijk geweest.

Al die vragen zijn natuurlijk al veel eerder gesteld. De antwoorden zijn niet altijd overtuigend. Het nieuwe toestel moet zijn deugdelijkheid nog bewijzen, de economische compensaties klinken te mooi om waar te zijn.

En dus blijft de indruk hangen van een legertop die als een verwend kind zijn eigen speelgoed in de winkel heeft mogen uitkiezen. Het is duur speelgoed, dus is meer zorgvuldigheid wenselijk. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234