Dinsdag 26/01/2021
Paul De Grauwe.Beeld DM

ColumnPaul De Grauwe

De hypocrisie van de effectentaks: hoe meer miljoenen en miljarden, hoe minder de last

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Het stond in de regeringsverklaring van de nieuwe Belgische regering. Er moest meer solidariteit zijn in deze barre pandemietijden. Die pandemie treft vooral de mensen aan de onderkant van de inkomens- en vermogensverdeling. Een belasting op hogere vermogens was daarom noodzakelijk. Die zou de hogere vermogens doen bijdragen tot de verlichting van de ellende van mensen zonder vermogen. Gejuich op de progressieve banken. 

Vanaf dit jaar komt er dus een effectentaks die deze mooie principes gestalte moet geven. De taks bedraagt 0,15 procent op alle financiële activa (aandelen, obligaties en andere beleggingsproducten) die ondergebracht zijn op een effectenrekening en die meer dan 1 miljoen euro bedragen. 

Wat is er van die mooie principes overgebleven? Niets, rien

Om te beginnen is er de hoogte van de taks: 0,15 procent. Wie belast nu aan 0,15 procent? Arbeidsinkomen wordt aan 50 procent of meer belast. De meeste goederen- en dienstentransacties worden aan een btw-tarief van 21 procent belast. Miljonairs worden met een fluwelen 0,15 procent belast. Ze mogen vooral niet te veel pijn ondervinden. 

De snuggere econoom zal hier stellen dat ik appelen met peren vergelijk. De personenbelasting waarmee ik de effectentaks vergelijk is een belasting op een jaarlijkse inkomensstroom. De effectenbelasting is een belasting op financiële activa die inkomens genereren. Ik zou dus de effectentaks moeten toepassen op die inkomensstroom. Oké, laten we dat doen. 

Er is heel wat evidentie die erop wijst dat het gemiddelde rendement op hoge vermogens significant is. Schattingen variëren van 5 tot 10 procent (en meer) tijdens de laatste decennia. De Nederlandse overheid gebruikt een rendement van 5,69 procent op vermogens van meer dan 950.000 euro bij het berekenen van de vermogensbelasting. Laten we hetzelfde rendement veronderstellen van het vermogen van Belgische miljonairs. De effectentaks zal dus jaarlijks 0,15 procent afpitsen van het jaarlijkse (gemiddelde) rendement van 5,69 procent. Anders uitgedrukt: de effectentaks belast het inkomen van Belgische miljonairs aan een tarief van 2,6 procent (0,15/5,69). Er zijn weinig inkomenscategorieën die zo mild behandeld worden. In Nederland wordt het inkomen uit vermogens boven 950.000 euro belast aan 31 procent, meer dan tienmaal hoger dan in België.  

Bovendien weten we dat het rendement van het vermogen van miljonairs en miljardairs stijgt met het aantal miljoenen en miljarden dat ze bezitten. Volgens Piketty halen miljardairs wel 10 procent per jaar. In plaats van een progressieve belasting is de Belgische effectentaks in feite regressief. Hoe meer miljoenen en miljarden, hoe minder de last van die taks. 

Het is nog erger. Uit het brein van onze nieuwe ministers ontsproot ook het idee dat eigenaars van aandelen op naam de taks niet moeten betalen. En wie bezit aandelen op naam? Juist: de miljonairs en miljardairs. Die betalen dus geen effectentaks. Van sterke schouders die de pijn van de pandemie een beetje moeten verlichten schiet niets over.

Dat had de Raad van State ook gezien toen ze het wetsontwerp van de effectentaks beoordeelde. In de motivatie voor de taks had de minister van Financiën verwezen naar solidariteit. Die taks moest geld van de rijken afnemen om het aan de sukkelaars te geven, zo was de motivatie (zij het niet in die bewoordingen).  Nee dus, zei de Raad van State, de taks heeft niets met solidariteit te maken. 

Je zou denken dat de regering, gedreven als ze was door haar verzuchting om meer eerlijkheid in het systeem in te bouwen – le retour du coeur, zoals de Franstalige socialisten dit noemen –, de gelegenheid zou aangrijpen om echt solidariteit in de effectentaks in te bouwen. Dat had ze kunnen doen, bijvoorbeeld door het tarief te laten stijgen met het niveau van het vermogen, of door de superrijken ook te doen betalen. Nee, dat kon niet de bedoeling zijn. Dan maar de motivatie wijzigen. Elke verwijzing naar solidariteit werd geschrapt en zonder enige schaamte werd dan maar een nieuwe motivatie verzonnen. 

Het blijkt nu zelfs dat de nieuwe versie van de effectentaks indirect de mensen met een vermogen beneden 1 miljoen zal treffen, omdat de verzekeringsmaatschappijen die beleggingsproducten verkopen aan kleine spaarders die taks betalen en die lustig zullen afwentelen op dezelfde kleine spaarders. 

Ceci n’est pas une pipe’ werd ‘dit is geen rijkentaks’. Alleen de illusie bleef over. Van de liberalen kun je nog begrijpen dat ze vechten tegen een rijkentaks. Van de socialisten, die beweren de minder begoeden in de maatschappij te vertegenwoordigen, niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234