Vrijdag 24/05/2019

Opinie

De huidige aanpak van de brexit werkt duidelijk niet. Maar er is een alternatief

Beeld Photo News

Lieven Buysse doceert Britse cultuur aan de KU Leuven campus Brussel.

Theresa May strompelt van stemming naar stemming maar kan nog altijd niet gaan onderhandelen over het belangrijkste dossier: de toekomstige relatie tussen het VK en de EU. De huidige aanpak heeft duidelijk zijn limieten bereikt, maar wat is het alternatief?

Het gaat niet langer op om als premier te doen alsof je zwaar aan het onderhandelen bent met de EU terwijl je enkel wat symbolische concessies uit de brand kunt slepen. Voor de EU is er zeker voor de noodoplossing voor de Noord-Ierse kwestie geen onderhandelingsmarge. Beide partijen verklaren dat ze die backstop liever niet inzetten maar het Britse vertrouwen in de Europese intenties is niet heel groot.

In een poging de Conservatieven (en haar minderheidsregering) overeind te houden, heeft May erop ingezet dat ze de radicale brexiteers in haar partij voor zich zou winnen. Wellicht ging May ervan uit dat het hogere doel van een brexit – in welke vorm ook – de pakweg 55 hardliners van de European Research Group (ERG) binnen haar partij en de Noord-Ierse DUP over de streep zou trekken als zou blijken dat hun ideaal van een harde brexit onrealistisch is.

Prof. dr. Lieven Buysse Beeld rv


Zeker bij de ERG lijken er andere motieven te spelen. Terwijl May – die zelf vóór het referendum campagne heeft gevoerd tegen de brexit – de kastanjes voor hen uit het vuur probeert te redden, kunnen zij hun ideologische maagdelijkheid gaaf houden. Daarvoor hoeven ze enkel de gematigde voorstellen af te wijzen zonder zelf met concrete (laat staan haalbare) alternatieven te komen. Als het door hun obstructiewerk uiteindelijk tot een brexit zonder akkoord komt, kunnen ze die pluim op hun hoed steken. Dat het land erdoor in chaos gestort wordt, zal niet hun schuld zijn want de regering had zich maar beter moeten voorbereiden. Als er alsnog een gematigde brexit uit de bus komt, zullen ze alle nadelen ervan sterk belichten en blijft Europa de boeman. Komt er – in een hoogst onwaarschijnlijk scenario – finaal geen brexit, dan staan zij aan de kant van de 17,4 miljoen Britten die voor de brexit stemden. In zo goed als elk denkbaar scenario winnen de “hardliners” dus in de ogen van hun achterban.

Nieuwe verkiezingen dan maar? Dat zou weinig opleveren en zelfs oppositieleider Corbyn lijkt dat te beseffen. Zijn vraag om verkiezingen na de laatste nederlaag van May klonk meer als een vrijblijvende suggestie dan als een stevige eis. Ongetwijfeld zou de politieke polarisatie verder toenemen, niet enkel tussen partijen maar vooral binnen de Conservatieve partij en Labour. Beide blijven verdeeld over de brexit, en net dat zou hét verkiezingsthema worden. Bovendien zorgen verkiezingen vooral voor nog meer vertraging en dus onzekerheid.

Nochtans is er een alternatief mogelijk. De welwillendheid om een zachte(re) brexit te onderhandelen, is groot bij een omvangrijk deel van de regerende Conservatieven én van oppositiepartij Labour. Een nieuw voorstel dat gedragen wordt door een meerderheid in het parlement en dat de banden met de EU nog net iets nauwer maakt dan in het model dat nu voorlag, zal op een luisterend oor in Brussel kunnen rekenen. Alleen kan May dat zelf moeilijk bewerkstelligen, want het impliceert een alternatieve meerderheid dan die waardoor haar regering in het zadel blijft.

 Als parlementsleden hun rol ernstig nemen, trekken ze het laken zelf naar zich toe. Keer op keer is gebleken dat de regering er niet in slaagt een meerderheid van het parlement achter zich te krijgen. Tegelijk is na zo veel stemmingen nog altijd niet duidelijk wat het Lagerhuis wél wil. Er is geen meerderheid voor een brexit zonder akkoord maar (bijgevolg) wel voor een uitstel van de brexit. Wat wil men in die gewonnen tijd doen? Het is een gedroomde kans om over de partijgrenzen heen een Brits voorstel uit te werken, waarna elk parlementslid los van partijdiscipline er vrij over kan stemmen. Het kan weinig orthodox overkomen maar behoort eigenlijk tot de essentie van de parlementaire democratie. Het is tijd voor een nieuw recept.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.