Zondag 02/10/2022
Alain Gerlache. Beeld DM
Alain Gerlache.Beeld DM

ColumnAlain Gerlache

De herverkiezing van Emmanuel Macron zou een primeur voor Frankrijk zijn

Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Zijn column verschijnt op maandag.

Alain Gerlache

Over welgeteld drie maanden, op 10 april, gaat Frankrijk naar het stemhokje voor de eerste ronde van de presidentsverkiezing. Twee weken later zullen we de toekomstige president kennen. Als de verkiezing vandaag werd gehouden, zou volgens de peilingen Emmanuel Macron als winnaar uit de bus komen. U hoeft niet in die peilingen te geloven, maar onthoud dat Michel Houellebecq, die in Frankrijk als een politiek orakel wordt beschouwd, ze gelijk geeft in zijn net verschenen jongste roman, Anéantir (Vernietigen), die zich op het eind van de volgende presidentiële ambtstermijn afspeelt.

De herverkiezing van een zittende president zou een primeur zijn voor de Vijfde Republiek. Een onder het algemene stemrecht verkozen president is er namelijk nog nooit in geslaagd een tweede mandaat te veroveren – behalve in periodes van cohabitation, dus wanneer de president en de parlementaire meerderheid van kamp verschillen. Charles De Gaulle werd weliswaar in 1965 herverkozen, maar dat was toen in de eerste verkiezing onder het algemene stemrecht (in 1958 had een kiescollege hem aangesteld). Na De Gaulles aftreden, in 1969, werd Georges Pompidou verkozen, maar die overleed nog voor het eind van zijn presidentschap. Zijn opvolger, Valéry Giscard d’Estaing, werd in 1981 verslagen door François Mitterand. Zowel Mitterand als zijn opvolger, Jacques Chirac, werden herverkozen, in respectievelijk 1988 en 2002, maar dat was telkens in een periode van cohabitation, zodat ze dus de facto in de oppositie zaten. Nicolas Sarkozy, verkozen in 2007, verloor vijf jaar later tegen François Hollande, die zich zo onpopulair maakte dat hij niet eens in staat was om zich opnieuw kandidaat te stellen.

Als hij erin slaagt om in het Elysée te blijven, zal Emmanuel Macron dus een historische prestatie leveren. In 2017 was zijn verkiezing al een heuse krachttoer. Hij leek allesbehalve een favoriet: hij was 39 jaar, had geen echte partij achter zich, was weinig bekend bij het grote publiek, had slechts twee jaar ervaring als minister en had nog nooit aan een verkiezing deelgenomen. Maar precies dat prikkelde de belangstelling van kiezers die uitgekeken waren op de traditionele politiek klasse – een fenomeen dat vandaag in het voordeel van Eric Zemmour speelt. Daarnaast was er zijn originele voorstel, samengevat in een van die uitdrukkingen die zijn handelsmerk geworden zijn: en même temps, tegelijkertijd, als formulering van zijn wil om de kloof tussen rechts en links te overbruggen. Zijn verkiezing werd ook in de hand gewerkt door de tegenslagen van de kandidaat van rechts, François Fillon, die in het heetst van de campagne in juridische perikelen verzeilde. Vandaar dat Macrons tegenstanders zeggen dat hij ‘door inbraak’ in het Elysée geraakt is.

Vijf jaar later is zijn balans gemengd. Zijn gedurfde hervormingen zijn stukgelopen op de opstand van de gele hesjes en daarna de covidcrisis. Waarom ziet het er nu dan zo goed uit voor de president? Ten eerste gaat het zijn concurrenten niet voor de wind. Links werd in 2017 verpletterd en is vandaag hopeloos gefragmenteerd, met niet minder dan 7 of 8 kandidaten. Extreemrechts is verdeeld tussen Marine Le Pen en Eric Zemmour. De rechtse kandidate Valérie Pécresse moet zowel de gematigde kiezers heroveren als de meer conservatieve aan boord houden.

Bovendien is er, net als in 2017 met de zaak Fillon, weer een factor die alles vertroebelt: de omikronvariant en de gezondheidscrisis die weer oplaait. Ondanks de missers en de kritiek is een groot deel van de bevolking tevreden over Macrons aanpak van de crisis en zeker over de grootschalige overheidssteun aan particulieren en bedrijven, samengevat in een andere beroemde formule van de president: ‘koste wat kost’ – ook al drukt dat beleid zwaar op de staatskas. De invoering van het sanitaire paspoort, het Franse Covid Safe Ticket, heeft het aantal gevaccineerde mensen sterk verhoogd, ook al blijven er onverzettelijke tegenstanders, die de president, zoals hij vorige week verklaarde, wil blijven ‘pesten’. Een meerderheid van de Fransen lijkt daar inhoudelijk geen probleem mee te hebben. Vorige donderdag heeft de stemming over het vaccinatiepaspoort ‘Les Républicains’ nogmaals diep verdeeld. De volksvertegenwoordigers van de partij vielen uiteen in drie min of meer even grote groepen: voor, tegen en onthouding. Een slechte beurt voor Valérie Pécresse, die zelf voor het paspoort is maar haar eigen troepen niet rond dat standpunt kon verenigen. Ook haar zal Emmanuel Macron blijven “pesten”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234