Woensdag 17/08/2022
Bart Eeckhout Beeld dm
Bart EeckhoutBeeld dm

StandpuntBart Eeckhout

De heimelijke dokter-donors slingeren ons terug naar de tweede helft van de vorige eeuw

Bart Eeckhout is hoofdcommentator van De Morgen.

Bart Eeckhout

Niet alleen als het in Parijs regent, druppelt het in België. Blijkbaar is dat ook het geval als het in Amsterdam giet. De pijnlijke ontdekking dat een West-Vlaamse gynaecoloog zijn eigen sperma ‘doneerde’ bij een vruchtbaarheidsbehandeling van vrouwelijke patiënten roept vanzelfsprekende herinneringen op aan geruchtmakende, vergelijkbare Nederlandse gevallen.

De meest bekende of beruchte dokter-donor, Jan Karbaat, zou zo minstens 81 kinderen verwekt hebben. Maar ook andere dokters verwekten heimelijk kinderen bij patiëntes die op zoek waren naar een spermadonor. Het ligt dan ook in de lijn der verwachtingen dat deze praktijk ook in Vlaanderen/België niet beperkt zal blijven tot één gynaecoloog. De vzw Donorkinderen die zich het lot aantrekt van kinderen die op zoek zijn naar hun biologische ouder suggereert alvast dat nog meer dokters in het vizier zullen komen. Er is weinig reden om aan de waarachtigheid van die voorspelling te twijfelen.

De beslissing om patiëntes zonder inspraak of instemming te bevruchten met eigen zaad, is van het meest laakbare en verwerpelijke dat een arts kan doen. Een kinderwens is een van de meest intieme en delicate verbintenissen die mensen met elkaar kunnen delen. Wanneer iemand of een koppel medische bijstand nodig heeft bij het realiseren van die wens, hoort het vertrouwen in de begeleidende arts absoluut te zijn. Wat ook de motieven zijn van de artsen in kwestie – en die zijn niet per definitie perfide of pervers –, bij de heimelijke dokter-donors is die band flagrant geschonden.

Deze zaak slingert ons terug naar de tweede helft van de vorige eeuw, toen kunstmatige bevruchting nog zweefde tussen experiment en taboe. Intussen is gelukkig grote vooruitgang geboekt. Toch confronteert deze onverkwikkelijke kwestie ons met onvolkomenheden in de huidige wetgeving. Zo bepalen de regels in ons land dat een donor aan maximaal zes gezinnen zaad mag schenken. Dat moet ‘megadonaties’ à la Karbaat vermijden. Alleen worden die wel op zijn Belgisch toegepast: een centraal registratieregister is er niet, wat een venster opent om de strenge regels toch weer wat te omzeilen.

Spermadonoren kunnen in België ook nog altijd anoniem blijven. Vruchtbaarheidsartsen houden vast aan die anonimiteit, omdat ze vrezen dat anders het aantal donoren, waar toch al geen overschot aan is, nog verder zal afnemen. Het siert de artsen dat zij zo veel mogelijk mensen met een kinderwens willen helpen. In de moeilijke afweging van rechten dient de wetgever evenwel de kans te kiezen van de zwakste partij, die het meeste nood heeft aan bescherming. Dat zijn in deze gevallen zonder twijfel de kinderen. De rechten van de betrokken kinderen worden beter gediend als de wet de mogelijkheid voorziet om hun biologische vader te kennen.

En dan is er nog iets. Net zoals bij eerdere, andere incidenten blijkt de Orde van geneesheren haar rol van deontologische controleorgaan zo smal mogelijk en liefst onzichtbaar te interpreteren. Daarmee zijn zij een sta-in-de-weg voor patiëntenrechten. Ook daar dringt een hervorming zich op.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234