Woensdag 30/09/2020
Paul De Grauwe.Beeld DM

ColumnPaul De Grauwe

De grote vermogens lopen heus niet weg voor een coronabelasting

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Ik heb beloofd enkele leuke ideeën over vermogensbelasting neer te schrijven. En die belofte uit mijn vorige column (DM 27/5) maakt schuld. Ik heb er eerlijk gezegd al een beetje spijt van, want ondertussen zijn er alweer zoveel andere dingen gebeurd waar ik ook leuke ideeën over heb.

Over vermogensbelasting dan maar. Laat mij opnieuw benadrukken dat ik die belasting als een laatste redmiddel beschouw. Er zijn namelijk scenario’s denkbaar waarin zo een vermogensbelasting geen dwingende noodzaak zal zijn.

Neem het optimistische scenario: dat gaat uit van een stevige heropleving in 2021. Het virus zal dan nog niet verdwenen zijn maar toch voldoende onschadelijk gemaakt om de economie weer op (bijna) volle toeren te doen draaien. Onrealistisch? Misschien, misschien ook niet. Niemand kan het met zekerheid zeggen. Optimisme behoort hier tot de ernstige mogelijkheden, ook in een tijd waarin optimisten als zonderlingen worden beschouwd. In dit scenario zal in het begin van 2021 de overheidsschuld met 10 à 15 procent zijn gestegen tot bijna 120 procent van het bbp. Niet erg. We zullen dan in een regime zitten waarin de nominale groei van de economie (reële groei + inflatie) boven de rente op de overheidsschuld uitsteekt. We profiteren dan van een gunstige dynamiek waarin de overheidsschuld als procent van het bbp vanzelf daalt. Er zal dan geen dwingende reden zijn om extra belastingen te heffen noch om extra te saneren op de uitgaven.

Er is ook een pessimistisch scenario mogelijk. Daarin komt er in de herfst of begin volgend jaar een tweede (en wie weet een derde) besmettingsgolf die het land opnieuw platlegt. Er moeten zelfs geen lockdownmaatregelen getroffen worden door de regering. De vrees voor besmetting zal de mensen vanzelf thuis houden en de economie opnieuw tot stilstand brengen. In dat geval zal de overheid moeten blijven doen wat ze nu doet: de economie stutten om een ineenstorting te beletten. Het resultaat zal dan een echte explosie van de overheidsschuld zijn. De pandemie is een tijdelijk fenomeen maar ze kan wel zolang duren dat wanneer ze voorbij zal zijn, in 2022 of later, de overheidsschuld zo hoog zal zijn opgeklommen dat ze onhoudbaar is geworden. In dat geval riskeert de Belgische overheid gedwongen te worden om opnieuw te gaan saneren, met het gevolg dat de heropleving er niet komt.

Zij die het minst geleden hebben

Het is in dit scenario dat een (tijdelijke) vermogensbelasting een dwingend karakter zal krijgen. De oude grijsgedraaide plaat: “Er moet gesaneerd worden in de sociale zekerheid; die weegt te zwaar en vernietigt onze competitiviteit” zal ongelofelijk vals klinken. Het is nu al duidelijk dat de sociale zekerheid een heel productieve investering is die we niet zomaar kunnen wegsaneren. Er zal niet veel anders mogelijk zijn dan belastingen te verhogen. Maar welke belastingen? De pandemie zal ook duidelijk gemaakt hebben dat mensen met lage inkomens en vermogens het meest hebben geleden onder de coronacrisis. De hogere inkomens en vermogens veel minder. Die hadden de luxe om vanuit hun villa’s te kunnen werken. Wie zal dat betalen zal dan een onvermijdelijk antwoord hebben: diegenen die het minste geleden hebben, en dat zijn mensen met hogere inkomens en vermogens.

In mijn vorige column heb ik een voorstel geformuleerd om hogere inkomens (top 10 procent) extra te belasten voor een beperkt aantal jaren. Een bijdrage om de overheidsschuld te helpen afbouwen.

Ik neem nu een nieuw risico met mijn voorstel om topvermogens eenmalig te belasten. Volgens het Antwerpse Centrum voor Sociaal Beleid bezit de top 5 procent in de vermogensverdeling 1 miljoen euro of meer. Die groep bezit 30 procent van alle vermogens, met name 475 miljard euro (30 procent van 1.500) miljard euro. Hier is mijn voorstel voor een eenmalige progressieve belasting: 1 procent op vermogens tussen 1 en 10 miljoen; 2 procent op vermogens tussen 10 en 100 miljoen; 3 procent op vermogens tussen 100 miljoen en 1 miljard; en 4 procent op vermogens boven 1 miljard. Zo een belasting kan een slordige 10 miljard euro opbrengen.

Ik hoor de kritiek al. België kan dit niet alleen doen. De miljonairs en miljardairs zullen het land verlaten en niet betalen. Mijn antwoord is dubbel. Ten eerste moeten we proberen eerst akkoord te gaan over het principe en dan kunnen we ons inspannen om de praktische bezwaren op te lossen. Mijn ervaring is dat diegenen die met praktische bezwaren voor de dag komen eigenlijk het principe niet aanvaarden maar dat niet willen toegeven.

Ten tweede zullen de meeste miljonairs en miljardairs het land niet verlaten. Zoveel vragen we hen uiteindelijk niet: enkele centiemen voor elke euro boven één miljoen. De meeste mensen, inclusief de miljardairs, tenzij de meest gierige, lopen hiervoor niet weg.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234