Zondag 21/04/2019

Opinie

De gezonde bodem die in duizenden jaren is opgebouwd, wordt door de landbouw in decennia vernietigd

Louis De Jaeger. Beeld RV

Louis De Jaeger is eco-entrepreneur en specialist in duurzaam landschapsdesign.

Klimaatverandering is voor de meesten onder ons geen vreemd begrip. Het probleem is blijkbaar niet zo heel erg groot, anders hadden we het wellicht klimaatcrisis genoemd. De droogtecrisis is net iets concreter, vraag maar aan de boeren. Laat ik een tipje van de sluier oplichten. Wat staat er ons te wachten de komende jaren?

Droog wil zeggen: een gebrek aan water. Waar komt water vandaan? Van de regen. Regen kun je vergelijken met het verdienen van geld: om de zoveel tijd komt er een overschrijving binnen, of een regenbui. Degene die zijn geld spaart en het slimst belegt, zal het meest overhouden op het einde van de rit. In geld sparen zijn de Belgen meestal zeer bedreven. Als het om het bijhouden van regenwater gaat, scoren ze veel slechter. Veertien procent van al onze oppervlakte is verhard, wat wil zeggen dat geen enkele druppel regen in die bodem kan sijpelen, geen roste eurocent.

Na verharding is ons huidig landbouwbeleid misschien wel de grootste waterverspiller. De bodem is als een reuzenkluis: hoe groter die is, hoe meer geld je kunt verzamelen. Hoe meer humus of organische materie en bodemleven er in de bodem zit, hoe gezonder de bodem, hoe gezonder het eten dat erin groeit en hoe meer water een bodem kan vasthouden.

Lees ook: De droogte laat ons niet los, ook al valt er straks een bui

Wat de natuur in duizenden jaren aan gezonde bodem heeft opgebouwd, is ons huidige landbouwbeleid aan het vernietigen in decennia door aan roofbouw te doen. Dit komt voornamelijk door het te veel ploegen, bespuiten met pesticiden en meststoffen en het onbedekt of onbegroeid laten van de bodem, waardoor de al dan niet vruchtbare aarde wegspoelt.

Het parlement van het Verenigd Koninkrijk heeft toegegeven dat ze nog slechts zestig keer kunnen oogsten en dat het daarna afgelopen is met voedselproductie door bodemverval. Het tijdperk van het ploegen moet afgelopen zijn, ons landbouwbeleid is dringend aan herziening toe. Doordat de grond zo uitgeput is, kan hij geen water meer vasthouden. Hij is uitgeperst. Door de ploegzool kan het water met moeite nog doorsijpelen tot ons grondwater, waardoor we blut geraken wat onze drinkwatervoorraad betreft.

Boeren moeten onder druk hun gewas oogsten. Zelfs tijdens natte periodes, waardoor hun bodem gecompacteerd geraakt. Doen ze dit niet, dan hebben ze een jaar geen inkomsten. Onze economische mallemolen dwingt de boer zijn land te vernietigen, waardoor hij in een vicieuze cirkel terechtkomt. Grotere tractoren, meer compactie, meer pesticiden, meer meststoffen...

Jean Poesen, de Belgische bodemexpert, vertelde treffend: indien je een zeldzame vogel doodt, vlieg je de cel in. Zaag je een eik om van enkele honderden jaren oud hetzelfde. Vernietig je de bodem? Dan gebeurt er niets. De vogel is misschien nog niet uitgestorven en de eik kan teruggroeien, maar de bodem, die komt nooit meer terug. Geen bodem, geen water, geen eten, dood.

Wij allen kunnen zeker ook ons steentje bijdragen door omzichtig met water om te gaan. We kunnen zelf ook beginnen met ons groenafval in onze tuin te houden, meer bomen en vaste planten te planten. Alle tuinen samengeteld zouden dan de grootste waterbuffer kunnen zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.