Zondag 08/12/2019

Standpunt

De gele hesjes doen denken aan de witte beweging. Hopelijk brengen ook zij hervormingen tot stand

Bart Eeckhout. Beeld Yann Bertrand

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

Het is natuurlijk nooit goed. Wanneer politici het ongeleide en bij momenten heftige verzet van de ‘gele hesjes’ zouden negeren, zou hen de beschuldiging te beurt vallen arrogant op het gewone volk neer te kijken. Terecht. Nu ze in zeven haasten proberen tegemoet te komen aan het protest, krijgen ze het verwijt de woede te recupereren. Ook dat is, welja, terecht.

Na de verrassende populistische overwinningen van de voorbije jaren in Groot-Brittannië (brexit), de VS (Trump) of Italië, lijkt elke partij zowat dezelfde memo rondgestuurd te hebben. Toon empathie. Wimpel het verzet tegen het establishment niet zomaar af als ‘onfatsoenlijk’ of ‘deplorabel’.

De gele hesjes laten in Frankrijk, maar ook hier stemmen horen die je doorgaans niet te vaak hoort. Soms zijn die stemmen rauw, onhelder, inconsequent. Dat neemt niet weg dat ze wel degelijk hun plaats verdienen in het maatschappelijke debat.

Lees ook

Marko Kleijn, de man achter Vlaamse gele hesjes gelinkt aan extreemrechtse Voorpost.

Klimaatfilosoof Bruno Latour (72) over de gele hesjes: 
“De demonstranten voelen zich verraden. En ze hebben gelijk.”

Handboek

Daarom is het betreurenswaardig dat het politieke antwoord vooralsnog niet verder komt dan recuperatie. Het is op zijn minst opvallend hoe ongeveer elke strekking intussen het gele verzet heeft geherinterpreteerd volgens het eigen ideologisch handboek.

Neem dat gerust letterlijk. Volgens de liberalen betreft het een opstand tegen te hoge belastingen; volgens de socialisten beleven we hier het einde van de neoliberale globalisering; volgens nationalisten gaat het om het gemis aan een collectieve identiteit; volgens de groenen gaat het om slachtoffers van een slecht gemanagede klimaat- en energietransitie; volgens radicaal-rechts is het alweer de schuld van de migranten.

Wat als al die maatschappelijke analyses tegelijk opgaan? Mensen kunnen perfect tegen een rechtse pensioenhervorming én tegen migratie zijn. Zeker in Franstalig België is er een betrekkelijk grote groep mensen die moeten knokken om boven water te blijven. Het gaat niet noodzakelijk om mensen in armoede, veeleer mensen die redenen zien om angstig te zijn over de duurzaamheid van hun soms precaire welvaart. De reactie op die angst kan tegelijk opstandig, onzeker én xenofoob zijn.

Witte beweging

De gele hesjes zijn in België vooralsnog een bescheiden groep. In spontaniteit en ondefinieerbaarheid doen ze evenwel denken aan de witte beweging na de zaak-Dutroux. Dat maakt zo’n beweging kwetsbaar voor recuperatie of manipulatie. Ook de witte beweging was nooit helemaal smetteloos.

Je zou kunnen stellen dat die witte beweging, ondanks alle revolutionaire praatjes, de machtsverhoudingen uiteindelijk niet structureel heeft verschoven. Dat klopt maar half. Zonder de witte zweepslag waren de noodzakelijke hervormingen van politie en justitie wellicht nog altijd niet uitgevoerd. Mogelijk kunnen ook de hesjes inspireren tot concrete hervormingen in het bestuur, waarbij onvermijdelijke maatregelen toch mogelijk worden gemaakt door burgers tegelijk bescherming en begeleiding te bieden.

Laten we het hopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234