Dinsdag 30/11/2021

Opinie

De EU moet dringend beseffen dat de agressie in Oekraïne geen accident is, maar regelrechte oorlog

null Beeld Bas Bogaerts
Beeld Bas Bogaerts

Mark Demesmaeker leidt de N-VA-delegatie in het Europees Parlement.

In juli 2013 raakte ik in de historisch beladen stad Yalta op de Krim betrokken in een gesprek met een Russische legerofficier. We zaten op een zomerterras en de officier pochte molenwiekend over het Russische leger. Hij verkondigde fier dat de Russische krijgsmacht speciale commando's kan inzetten in een hybride oorlog om de Russische invloedssfeer te verdedigen en Europa een lesje te leren. Ik schonk er toen niet veel aandacht aan, in de overtuiging dat zijn verhaal vooral overgoten was met zijn overvloedig vodkagebruik. Maar sinds een half jaar later anonieme 'groene mannetjes' het regionaal parlement in Simferopol bezetten en in een handomdraai de rest van de Krim overnamen, moet ik dagelijks terugdenken aan dit gesprek. Het wordt tijd dat Europa de ambities van Poetin's Rusland echt begrijpt en een tegenstrategie ontwikkelt.

Gisteren kwam Alexey Pushkov, voorzitter van de Commissie internationale zaken van de Doema in Straatsburg spitsroeden lopen in een extra vergadering van de Buitenlandcommissie. Zelden heb ik zo'n verhitte en griezelige vergadering meegemaakt. Waar Pushkov aanvankelijk vriendelijk en terughoudend was, kwam hij onder invloed van onze kritische vragen helemaal los. Zijn verklaringen zijn even onthutsend als beangstigend, maar eigenlijk niet nieuw. Zo zegt Pushkov dat Rusland een groot probleem heeft met het internationaal recht zoals dat tot nu toe tot stand is gekomen, en dat het de regels wil herschrijven. Om de inzichten en ambities van Poetin te begrijpen, volstaat het om zijn toespraken en interviews van het afgelopen jaar te herlezen. In april 2014, meteen na de annexatie van de Krim, herlanceerde Poetin in een tv-show openlijk het concept van Novorossiya of Nieuw-Rusland in het oosten van Oekraïne. De term Novorossiya werd door de tsaren gebruikt, en maakt voor Poetin deel uit van het bredere concept van de Russkiy Mir, de Russische wereld, die hij ziet als de grootste verdeelde natie ter wereld. Ik vind dit niet uit. Het is het narratief van Poetin sinds de annexatie van de Krim. In datzelfde interview sprak hij ook voor het eerst over de "krachtige genetische code" van de Russen. Die wordt gekarakteriseerd door zelfopoffering, vrijgevigheid en hogere morele waarden dan die in het westen. Tot de Russkiy Mir behoren in de eerste plaats de etnische Russen, maar ook alle Russischsprekenden en alle 'landgenoten' en hun nakomelingen die ooit in het Russisch imperium hebben geleefd.

In oktober 2014 hield Poetin een belangrijke toespraak voor de Valdai debatclub in Sochi. Daarin pleitte hij voor een nieuwe wereldorde. Bij ons is die toespraak, de belangrijkste van Poetin tot nu toe, te veel onder de radar gebleven. Eigenlijk zendt hij in de speech identieke boodschappen naar het westen als Hitler in augustus 1939 naar Chamberlain stuurde: "We verdelen Europa opnieuw. Ik erken uw invloedssfeer, jij de mijne." Hoe ver zal Poetin willen gaan? Andrey Illarionov, een voormalige adviseur van Poetin was bij zijn bezoek aan het Europees parlement eind vorig jaar alvast overtuigd dat hij zover zal gaan als de rest van de wereld hem zal toelaten. Hij wijst ook op de precedenten: de inval in Georgië in 2008,vde bevroren conflicten in Zuid-Ossetië en Abchazië, Transdnistrië in Moldavië. En met elk gerecht vergroot zijn honger.

Tevens te weinig geweten bij ons is dat Poetin in november vorig jaar tijdens een bijeenkomst van jonge historici in Moskou het Molotov-Ribbentrop pact van 1939 verdedigde. "Wat was er zo slecht aan dat pact als de Sovjet-Unie toch niet wilde vechten?" Daarmee herschrijft Poetin opnieuw de geschiedenis. Want de realiteit is dat Stalin wél wilde vechten. Het pact leidde tot de invasie van Polen door nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie en later tot de inlijving van de Baltische staten. De Sovjets verklaarden vervolgens officieel dat die Baltische staten gewoon nooit hadden bestaan. We horen een echo van dat idee in de verklaringen van Poetin over Oekraïne... dat in zijn eigen woorden 'geen echte staat' is. In de verkrampte pogingen om zijn acties in de Krim en Oost-Oekraïne te rechtvaardigen met precedenten, loost Poetin de wettelijke en morele grondvesten waarop naoorlogse betrekkingen zijn gebouwd: de principes van non-agressie en respect voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van landen. Dat zijn de regels die hij wil herschrijven!

De EU moet dringend een tegenstrategie ontwikkelen. Dat begint bij het besef dat de agressie in Oekraïne geen accident is of een slechte droom, maar een regelrechte oorlog. Geen conventionele oorlog bovendien, maar een hybride oorlog waar het westen geen antwoord op heeft. Er moet ook een strategie ontwikkeld worden tegen de krachtige en gesofisticeerde propaganda- en informatieoorlog die in Rusland een zombiemaatschappij heeft gecreeërd. Want daar ligt de sleutel voor verandering. En de wijze woorden van Winston Churchill indachtig kan in geen geval toegegeven worden aan de geschetste ambities van Poetin: "An appeaser is one who feeds a crocodile, hoping it will eat him last". Als we de krokodil toch voeden, zal de Schone EU-Slaapster straks in een onaangename realiteit wakker worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234