Zaterdag 26/09/2020

OpinieAurélie Ponthieu

De enige duurzame oplossing na Moria is het einde van het Europese opsluitingsbeleid

Europese raadsvoorzitter Charles Michel kijkt naar het nieuwe vluchtelingenkamp nabij Kara Tepe op Lesbos. Beeld AFP

Aurélie Ponthieu is specialist humanitaire kwesties bij Artsen Zonder Grenzen.

Een week geleden legden hevige branden het grootste vluchtelingenkamp van Europa in de as. Vandaag zijn de 12.000 inwoners van Moria, die al in extreem drukke en onhygiënische omstandigheden leefden, aan hun lot overgelaten, dakloos en veroordeeld tot het leven op de as van een kamp waar ze maanden of zelfs jaren onmenselijk behandeld werden.

Afgelopen vrijdag kondigde de Europese Unie (EU) de overdracht aan van 400 niet-begeleide minderjarigen aan. 400 kinderen. Kinderen die, om te beginnen, nooit in dit kamp hadden mogen zitten. Een tiental Europese staten zou hen opvangen, Duitsland en Frankrijk zouden de meerderheid onthalen.

In België zei Maggie De Block (Open Vld), staatssecretaris voor Asiel en Migratie: “Afhankelijk van de voorgestelde doelgroepen zullen we analyseren wat de mogelijkheden zijn. De Europese Unie moet hier een coördinerende rol spelen”. Ze voegde eraan toe: “Ad hoc oplossingen, crisis na crisis, zijn slechts een pleister op een houten been”.

Artsen Zonder Grenzen kan het alleen maar eens zijn met de opmerking van mevrouw De Block: het verplaatsen van honderd mensen, geval per geval, zodra ze te ziek worden om in Moria te blijven of zodra het kamp afbrandt, is geen oplossing voor de lange termijn. En het herbouwen van een kamp dat dezelfde omstandigheden zal reproduceren, is dat evenmin.

De spanningen in Moria zijn niet nieuw. Ze woeden al jaren, gevoed door de pijn die het bewuste Europees afschrikkingsbeleid van opsluiting en verwaarlozing veroorzaakt, en aangewakkerd door bewegingsbeperkingen, ontmenselijkende wachtrijen voor voedseldistributie, oneerlijke en steeds veranderende asielprocedures, routines van vernedering, xenofobie en geweld.

De overeenkomst tussen de EU en Turkije, die vier jaar geleden is aangenomen, heeft duizenden mensen tot wanhoop gedreven. Na maanden - soms jaren - gestrand op het eiland, zijn hun opties het Griekse vasteland, terugkeren naar Turkije of naar hun land van herkomst. Ze verlaten Lesbos ziek, uitgeput, soms gewond en vaak met ernstige geestelijke gezondheidsproblemen. Dan nemen nieuwe vluchtelingen hun plaats in, om op hun beurt te worden verpletterd door dit systeem. De branden zijn geen ongelukken in Moria, ze zijn het product van een obsessie: het terugsturen van migranten en asielzoekers ten koste van alles.

Covid-19 gebruiken 

Alsof dat nog niet genoeg is, kwam daar nog eens Covid bovenop. De asielzoekers kregen een avondklok opgelegd, en hun verkeer werd beperkt. Sinds maart zijn die onaangepaste maatregelen zeven keer verlengd, voor een totale periode van meer dan 150 dagen. Lesbos kwam stilletjesaan uit lockdown en bevolking herwon haar vrijheid, maar de inwoners van Moria bleven gevangen. Hun opsluiting werd strenger, zonder enige verbetering van hun levensomstandigheden of zonder enige Covid-19-tegenreactie. Voor de inwoners van Moria zijn preventieve maatregelen zoals sociale afstand nemen of handen wassen natuurlijk onmogelijk. Voor hen is de boodschap duidelijk: hun gezondheid is minder belangrijk dan het behoud van het afschrikkingsbeleid voor migratie.

In mei zetten de teams van Artsen Zonder Grenzen al een triage- en isolatiecentrum in het kamp op, in samenwerking met volksgezondheidsautoriteiten. Maar in juli werd dit kamp door de plaatselijke autoriteiten gesloten, wegens inbreuken op bouwvoorschriften. We slaagden er eerder in om mensen preventief uit Moria over te brengen, om het kamp wat te ontlasten, maar moesten toch bijna 200 mensen achterlaten die als kwetsbaar werden beschouwd.

In augustus maakte de Griekse regering openlijk gebruik van de ontdekking van het eerste geval van Covid-19 in Moria om verdere beperkingen voor asielzoekers op de eilanden te rechtvaardigen en om plannen voor de oprichting van nieuwe detentiecentra te promoten.

Solidariteit

Europese staten kunnen niet werkeloos blijven toekijken en de fout leggen bij het gebrek aan solidariteit tussen staten. Solidariteit komt niet uit de lucht vallen, het is geen “alles of niets” verhaal!

Ook België zette asielzoekers gevangen in de hel van Moria, door de overeenkomst met Turkije tegen alle verwachtingen in te steunen, door een migratiebeleid te voeren dat gebaseerd is op detentie, het ontkennen van rechten en op een instrumentalisering van menselijk lijden.

Met het kamp Moria gaat het hele migratiebeleid van de EU in vlammen op. België kan solidair zijn en menselijkheid tonen. Niet door de meest kwetsbaren druppelsgewijs naar de Griekse eilanden te verplaatsen, maar door het beleid van detentie aan de Europese grenzen niet langer te ondersteunen. En de materiële hulp die naar Griekenland wordt gestuurd, mag niet worden gebruikt om “een nieuwe Moria” weer op te bouwen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234