Donderdag 20/02/2020

Opinie

De doden hebben weinig aan onze excuses

De Nyanza Memorial Site in Murambi, Rwanda, herdenkt de moord op ruim 2.000 Tutsi's die hun toevlucht hadden gezocht in de ETO school, die door de VN werd beschermd. Toen de Blauwhelmen zich terugtrokken, werden alle vluchtelingen vermoord.Beeld GETTY

Hilde Vautmans is Europees Parlementslid (Open Vld, ALDE).

De beelden van de Rwandese volkerenmoord in 1994 staan in ieders geheugen gegrift. In een periode van 100 dagen werden er naar schatting 500.000 tot 1 miljoen mensen op een beestachtige manier afgemaakt. Het bloed gutste letterlijk door de straten. België en de internationale gemeenschap grepen niet in en maakten zich schuldig aan verzuim.

Vandaag riskeren we opnieuw ons hoofd in het zand te steken voor een nakende genocide in buurland Burundi. Als ik één ding onthouden heb als toenmalig senaatsmedewerker van de Rwandacommissie, is hoe snel de situatie kan ontaarden na enkele oproepen tot etnisch geweld.

Deze keer is de lont in het kruitvat de kandidatuur van de uittredende president Pierre Nkurunziza voor een derde ambtstermijn. Het grondwettelijk hof van Burundi heeft haar handen van deze heikele politieke kwestie afgetrokken, maar dat heeft niet kunnen voorkomen dat de vlam in de pan sloeg. De laatste dagen laaiden de protesten hoog op en vooral in de buitenwijken van de hoofdstad Bujumbura bekampen verschillende politieke facties elkaar. Voeg daar nog de onderhuidse etnische spanningen aan toe en er is niet veel meer nodig om de situatie compleet uit de hand te doen lopen.

De regering voelt zich ondertussen in het nauw gedreven en handelt daar ook naar. De Burundezen zijn al enkele dagen afgesloten van sociale netwerken als Facebook, Twitter en het erg populaire WhatsApp. De oppositie is meer dan zomaar bezorgd over het feit dat regeringspartij CNDD-FDD parallelle ordediensten aan het oprichten is. Zij zien dan ook het nut niet langer in om deel te nemen aan de verkiezingen.

We kunnen er vandaag niet meer om heen dat de Burundese president zich opnieuw kandidaat stelt. Maar Europa heeft een rol te spelen om alle essentiële partijen rond de tafel te krijgen. We moeten samen met de Burundezen een oplossing uitwerken waardoor alle partijen opnieuw vertrouwen krijgt in de verkiezingen. Enkel externe partners kunnen de regering er nog van overtuigen de broodnodige toegevingen te doen aan de oppositie.

De 'track record' van Europa om haar verantwoordelijkheid op te nemen in Afrika, is echter bijzonder mager. Het optreden van de Fransen in Mali tegen het sectair geweld is helaas de uitzondering die de regel bevestigt. Al te vaak sluiten we onze ogen voor het kruitvat dat centraal-Afrika onder meer door ons toedoen is geworden. Ik heb in Rwanda vlak na de genocide de kisten met eigen ogen gezien: vol schedels, vol voeten, vol beenderen van mensen die met machetes werden afgemaakt omdat ze Tutsi waren of zelfs gematigde Hutu. Ik heb toen aan mezelf beloofd: nooit meer.

We zien onszelf in Europa graag als het centrum van de beschaving. We blijken dan vooral goed te zijn in het praten over verafgelegen conflictgebieden en het maken van dure studies, maar we doen verdomd weinig. We hebben net als de Amerikanen onze hoge diplomaten ter plaatse, maar we moeten verder gaan en ook verkiezingswaarnemers sturen en indien nodig een vredesmacht. We moeten aan de Burundese bevolking tonen dat we ons engageren door samen met hen ervoor te zorgen dat de fragiele vrede stand houdt en dat de verkiezingen open en eerlijk verlopen. We moeten een nieuwe genocide in het hart van Afrika voorkomen.

Doden hebben niets aan onze excuses. De levenden verdienen actie. Nu.

Hilde Vautmans.Beeld BELGA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234