Woensdag 23/10/2019
Beeld Bob Van Mol

column

De dingen niet meer mogen benoemen is altijd slecht nieuws. Het creëert nevel en duisternis, nacht en ontij

Op zijn berg in de Oostkantons schrijft Marnix Peeters over vrijheid, vogels en zijn vrouw. In elke vrouw schuilt haar moeder is zijn recentste boek.

Ik had laatst een stukje voor Knack geschreven over mijn nieuwe kort verhaal ‘Was ik maar Jamal’, waarbij ik mij op satirische wijze vrolijk maakte over auteurs met een allochtoon surplus – het was naar aanleiding van de Libris Prijs die naar die Turkse schrijver ging.

In Nederland ontstond daar meteen onrust over op Twitter. ‘Misschien eens ophouden mensen Turks of wat dan ook te noemen?’ suggereerde een lokale boekverkoper.

Hoe moeten we een Turk dan noemen?, vroeg mijn vrouw geamuseerd. Uitheems, uit een niet-zo-ver-land stammend, ­grenzend aan Syrië? Vaak met snor? Die Nederlanders zijn echt het spoor bijster.

Ik had ooit een Nederlandse redactrice die suggereerde dat ik mijn zwarte hoofdpersonage Jenesepa (in In elke vrouw schuilt haar moeder) wit zou maken, om stigmatisering te vermijden.

Vooral die ‘wat dan ook’ is verontrustend, zei ik. Als we mensen niets meer mogen noemen, wordt het lastig boeken schrijven. Lastig leven. Mensen hebben kenmerken, zijn bakker of boer, zijn Turks of Hollands, zijn kaal of zeer behaard, en het is plezierig om ze met al die kenmerken zo goed mogelijk te ­portretteren. Het is niet ‘een man ploegt het veld’, het is een boer die het doet. Een korte lelijke en soms een lange smalle met oorharen en een vuile broek. Soms, vaak in Turkije, een Turk.

Een belangrijk man van de Volkskrant is het eens met de lokale boekverkoper, zei mijn vrouw. Iemand Turk noemen vindt hij ‘zeer kwalijk’.

Naar wat voor een kale wereld ­verlangt zo iemand?, vroeg ik me af. Als je de richtlijnen van dit soort potloden zou volgen, kun je geen enkele vorm van humor meer bedrijven. Blackadder zou nooit meer gemaakt kunnen worden, Fawlty Towers: vergeet het. De domme Spanjaard en de feldgraue Duitser. Allemaal clichés, allemaal uitvergrotingen, allemaal dingen die het leven fraai en gezond maken. Je hoeft geen mensen zomaar wat te lopen beledigen, maar we mogen ook niet op eieren gaan lopen. Schieten op elke mus. Het begint nu toch verontrustend te worden, die Volkskrant-cultuur. Het is een vervolgingswaan die me doet terugdenken aan de jaren 90, toen ze in Vlaanderen, op de tonen van Jos Geysels, met een zwijgtaboe het Vlaams Blok dachten weg te kunnen toveren. De dingen niet meer mogen benoemen is altijd slecht nieuws – het creëert nevel en duisternis, nacht en ontij. In het donker zijn alle katten zwart, zei boer Huppertz laatst.

Die kerels twitteren ook nogal wat af, zei mijn vrouw, scrollend. De gódganse dag, om de paar minuten een tweet. Schieten op elke mus. Wat zou hun vrouw daarvan vinden?

Goeie vraag, zei ik.

Los van het feit dat het allicht schadelijk is voor je mentale evenwicht, zei mijn vrouw, om ononderbroken alert te zijn en zonder ophouden de drang te voelen om je mening te geven. Je geraakt op den duur inderdaad het spoor bijster.

Wat dacht je van een gerechtje uit een land hier niet zo ver vandaan? vroeg ik, waarna ik mij terugtrok in de keuken, waar een verse orecchiette arrabbiata op het programma stond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234