Dinsdag 22/10/2019

Column

De depersonalisatie in het medische circuit is een gruwel. Het veroorzaakt onrust en pijn

Hugo Camps Beeld Bob Van Mol

Dissidentie mag ook, onder die vlag vaart Hugo Camps elke donderdag.

De depersonalisatie van de mens schrijdt genadeloos voort. We worden steeds meer gevat in schema's en data. Langzaam verschimmen we tot meubilair van onszelf.

In Nederland zijn de eerste stappen gezet om telegeneeskunde in te voeren. Met als ideaal: een ziekenhuis zonder patiënten. Telemonitoring als vaste begeleider van behoeftigen. Liefst in de romantiek van thuishospitalisatie. Ziekenhuizen zonder patiënten hebben niet eens stenen nodig. Het kan in oude kantoorpanden, in berghutten en voetbalkantines, desnoods in een darkroom. Technologie is een dradenspel.

Wetenschappers zijn categorisch: dit is de toekomst. Meer handen aan bed is een mantra uit het verleden. Wachtkamers en bedden zijn vervangen door monitoringssystemen. Je wordt gevolgd door een arts die je niet ziet.

De voorstanders van ziekenhuizen zonder patiënten – technologische mastodonten – gaan ervan uit dat zorg een technische operatie is, geen humane. Relaties tussen arts en patiënt worden gebagatelliseerd. Efficiëntie gaat voor praatjes.

Ik heb het anders meegemaakt. Iedere ochtend werden verpleegsters bijna smekend aangesproken met de vraag of de dokter nog langskomt. Als patiënten te horen kregen dat de dokter in het ziekenhuis "aan het toeren" was, waren ze enigszins opgelucht. Dan nog hielden ze angstvallig hun uurwerk in de gaten.

Een bezoekje van de arts aan het ziekbed heeft iets verlossend. De chirurg brengt autoriteit mee en heeft kennis van het ongemak. Dat alleen al wordt ervaren als een steuntje of toch als geruststelling. Verpleegsters zijn de schatjes van elk ziekenhuis, maar hebben niet de spreekkracht van de arts. De depersonalisatie in het medische circuit is een gruwel. Het veroorzaakt onrust en pijn.

De middagduivel

Ik noem de sacrale optutting van schema's en data het liefst een gekkekoeienziekte. Als een ziekenhuis zonder patiënten kan, waarom dan geen Tour de France zonder renners of de Champions League zonder voetballers? Het stikt van de data in die kringen. Alleen schoonheid is niet op te slaan, maar daar zitten dataneukers niet mee. Ik weet ook dat 'Meneer Doktoor' een relict is, maar liever een relict met een human touch dan een machine die niet eens mijn voornaam kent.

De Britse auteur Daniel Pink heeft voorspelbare patronen in de menselijke gemoedstoestand ontdekt. Alsof een gemoed te schematiseren zou zijn. Nou ja, voor wat het waard is: om 8 uur in de ochtend is de mens op zijn somberst; 's middags is hij toegerust om belangrijke telefoontjes te plegen en salariseisen te bespreken; om 22 uur is het tijd voor seks.

Deze meneer heeft dus nooit gehoord van de middagduivel. Na een rijkelijk overgoten lunch spelen de hormonen op – de middag is een gevaarlijk moment voor dames. 8 uur is mij te vroeg om somber te worden. Dan leef ik nog op de tast, met een onbestemd gevoel.

Ach, je kan de mens niet opdelen in tijdschema's, laat staan in een existentiële agenda. Met mijn dokter – een vrouw – rook ik graag een sigaretje – eentje maar. Dat gevoel van gezamenlijkheid zou ik nooit aan een database kunnen ontlenen. Nu mag ik nog even mijn onvoltooide zijn zonder te worden opgeleid.

Ziekenhuizen en zorginstellingen schreeuwen om meer handen aan het bed. Patiënten smeken om zachte woorden die hun menswaardigheid bevestigt. En hen bijstaat als het leven voltooid lijkt.

Zieken zijn meer dan een kostenplaatje dat onder voogdij van de techniek geplaatst kan worden, heren techneuten.   

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234