Vrijdag 04/12/2020
Alain Gerlache.Beeld DM

OpinieAlain Gerlache

De covid-pandemie heeft alle kwalen van het Belgische systeem onthuld

Journalist Alain Gerlache overschouwt de politieke actualiteit. Hij doet dat afwisselend met oud-journalist Walter Zinzen en oud-journalist en -politicus Siegfried Bracke.

Op een dag zullen de historici de balans opmaken van de Covid-19-pandemie. Wanneer het virus verslagen is – ook al lijkt dat in tegenstelling tot de eerste lockdown wanhopig ver in de toekomst. Een beetje zoals tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen de soldaten ‘met de bloem in het geweer’ ten strijde trokken, in de overtuiging dat het conflict slechts enkele weken zou duren. Maar om dan te verzanden in hun loopgraven, zonder licht aan het eind van de tunnel. Op die dag zullen we dus weten of België heeft standgehouden, terwijl het vanaf het begin een van de slechtste leerlingen van de klas was. Die vraag gaat verder dan het overleven van het ziekenhuissysteem en de volksgezondheid.

We moeten eerlijk zijn. Heel Europa kent een tweede golf, in verschillende gradaties. En zonder op de historici te wachten, benadrukken de analyses de handicaps van België tegenover het virus, zoals u ook in deze krant hebt kunnen lezen. Er zijn allerlei oorzaken, van de bevolkingsdichtheid tot de samenlevingsvisie en natuurlijk de politieke problemen. De chaos van vorige week, die uiteindelijk in een tweede lockdown uitmondde, heeft zoals nooit tevoren al onze kwalen blootgelegd. Niet alleen de moeilijkheid om op een coherente manier te beslissen en te communiceren. Heel het systeem lijkt doordrongen van een cultuur van rivaliteit, vol simplismen en karikaturen.

Denk aan het leedvermaak van sommigen aan de Franstalige kant toen deze zomer de situatie in Antwerpen snel achteruitging. Of aan de verontwaardiging in het zuiden van het land toen Bart De Wever, die het vuile werk aan de provinciegouverneur had overgelaten, waarschuwde voor de komst van een vergelijkbare situatie in Brussel. Was het juist omdat die uitspraak op een afleidingsmanoeuvre van de voorzitter van de N-VA leek dat de Brusselse regering de waarschuwing naast zich neerlegde? Ondanks het geknoei van de overheden, was het echt nodig de Franstaligen te stigmatiseren vanwege de snellere achteruitgang van de gezondheidstoestand in Wallonië, terwijl de evolutie overal dezelfde trend volgt? Waarom werd aan Vlaamse kant ironisch verwezen naar de beslissing van het Franstalig onderwijs om de herfstvakantie met twee dagen te verlegen om daarna de lessen overal op te schorten tot 16 november?

Als het bij berichtjes op sociale media zou blijven, konden we het nog negeren. Maar dat doet het niet. Heel de Belgische samenleving wordt meegesleept in deze negatieve spiraal en de politieke wereld blijft niet achter. Tot op het belachelijke af, zoals het nog altijd bestaande verschil in de uren van de avondklok tussen noord en zuid, van middernacht tot 5 uur ’s morgens voor de Vlamingen en van 22 uur tot 6 ’s morgens  voor de Franstaligen. Wat stellen die drie uur extra voor, nu alle cultuurhuizen, restaurants en cafés gesloten zijn? Waarom kan men geen compromis vinden over een zo eenvoudig regeltje? Wil men koste wat kost dat verschil in stand houden om toch een stukje gewestelijke autonomie te bewaren terwijl het federale niveau de overhand probeert te krijgen?

Status quo is geen optie

Dat verlangen om terug te keren naar een leiderschap en een consensus op federale schaal is nieuw en merkwaardig. In Wallonië en Brussel is men zelfs wat verrast dat het juist twee Vlaamse excellenties zijn, Alexander De Croo en Frank Vandenbroucke, die zich ervoor uitspreken. Na tien jaar Franstalige bewoners van de Wetsstraat 16 zijn ze het niet meer gewoon dat een Vlaamse premier ambities voor het federale niveau uitdrukt. En de nieuwe minister van Volksgezondheid heeft misschien al vaker de Franstalige media gezien dan zijn voorgangster tijdens heel de vorige legislatuur. Een nuttige herinnering voor de Franstaligen die het niet meer geloofden: ook in Vlaanderen zijn er nog politici die een toekomst zien voor dit land.

Maar dit betekent niet dat alles moet blijven zoals het is. In verschillende landen veroorzaakt de gezondheidscrisis politieke spanningen, van verzet tegen Emmanuel Macron tot betogingen in Italië. Maar nergens als bij ons treft ze het hart zelf van de institutionele structuren van het land. Eerst werd er gespot met het aantal ministers die voor Volksgezondheid bevoegd zijn. Nu zijn we bang dat het ziekenhuissysteem op ontploffen staat. De covid-pandemie heeft alle kwalen van het Belgische systeem onthuld. Dit zijn de maatregelen van de laatste kans verklaarde de premier vrijdag op zijn persconferentie. Ook voor België is dat waarschijnlijk de laatste kans om te bewijzen dat dit land een houvast voor de bevolking is en geen institutioneel monster dat ze verder naar de afgrond duwt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234