Dinsdag 07/07/2020

OpinieJan Van Damme

‘De coronacrisis zal straks vermoedelijk leiden tot minder B- en C-attesten’

Beeld Wouter Maeckelberghe

Jan Van Damme is onderwijskundige aan de KU Leuven.

Welke gevolgen zal corona hebben voor de schoolloopbaan van onze kinderen en jongeren? Sommige onderwijsdeskundigen voorspellen lagere prestaties van de gemiddelde leerling, en vooral van kansarmen. Ik denk dat de effecten zullen afhangen van het onderwijsbeleid dat we gaan voeren.

Ik geef een voorbeeld. In Vlaanderen hebben we de gewoonte om een relatief grote groep jongeren een leerjaar te laten dubbelen. Uit (ingewikkeld) onderzoek weten we dat dit zowel positieve als negatieve effecten heeft. We weten ook dat het zonder meer afschaffen ervan tot een minder hoog prestatieniveau leidt. Dat blijkt onder meer uit de recente evolutie in ons lager onderwijs: het percentage zittenblijvers vermindert en het prestatieniveau in het zesde leerjaar daalt.

De coronacrisis zal straks vermoedelijk leiden tot minder B- en C-attesten; het percentage zittenblijvers vermindert. De kans dat het prestatieniveau aan de eindmeet daalt, is dus reëel. Welk soort onderwijs moet je daar tegenover plaatsen om de prestaties op peil te houden? In een paar woorden gezegd: beter onderwijs en professioneler onderwijsbeleid. 

Laat me dat in twee richtingen concreet maken. Een oud zeer van het Vlaams onderwijs is de beperkte omvang (en vermoedelijk ook, de beperkte kwaliteit en aantrekkelijkheid) van de nascholing van onze leraren. Dat kan en moet beter. 

Zo zou elke lagere school er de komende jaren moeten voor zorgen dat de directie en enkele leerkrachten zich grondig kunnen bijscholen in telkens één belangrijk leerdomein, zoals rekenen, lezen, mens en samenleving of natuur en techniek. Zo kunnen scholen zich elk jaar per leerdomein verbeteren. Ze moeten met andere woorden aan schoolontwikkeling doen. Laat een leraar die zich in rekenen heeft bijgeschoold dit leerdomein geven in zeker twee klassen. Laat een leraar die zich heeft kunnen toespitsen op taalonderwijs hetzelfde doen. Enzovoort. Dan wordt de investering in meer nascholing pas écht rendabel. Ze kost minder, omdat niet alle leraren in alle leerdomeinen bijgeschoold moeten worden. Tegelijk rendeert ze meer, omdat leraren zich vooral kunnen toespitsen op vakken die ze graag en goed geven. 

Laat de overheid een substantieel budget voor vakdidactisch onderzoek voorzien. (Op dit punt doet ons Vlaamse onderwijsbeleid het overigens slechter dan het vroegere Belgische beleid.) Bijkomende investeringen zijn dringend nodig. Ze worden haalbaarder als het percentage zittenblijvers inderdaad vermindert. Mogen we aannemen dat zo’n daling niet zal leiden tot een besparing op het onderwijs? Een geleidelijke heroriëntering tot 5 procent van het onderwijsbudget is denkbaar.

Voor een tweede concretisering denk ik aan het opvolgen van de effecten van de coronacrisis zelf en meteen aan eventuele acties en bijsturingen om de negatieve gevolgen te verminderen. Het is niet echt moeilijk om de doorstroming van groepen kinderen en jongeren doorheen het onderwijs van jaar tot jaar systematisch op te volgen en te vergelijken met de voorafgaande gelijke groepen. Vlaanderen kan dit in principe al sedert 1992 maar doet dat nog steeds niet voldoende systematisch en beleidsgericht. Ook het nagaan van de gevolgen van de coronacrisis voor individuele leerlingen behoort tot de mogelijkheden. Zo’n opvolging zou vooral waardevol zijn als leraren en scholen daaraan meewerken door binnenkort minimaal te registreren hoe elke leerling het afstandsonderwijs heeft doorgemaakt. Een gedeelte van de door de huidige regering geplande toetsen kan ook een rol spelen in die opvolging. In het ideale geval zou ook opgevolgd worden welke initiatieven elke school neemt om de gevolgen van de coronacrisis op te vangen. Zo kunnen we van elkaar leren wat werkt en wat niet.

Ben ik optimistisch over de professionalisering van ons onderwijsbeleid op korte termijn? Bij het lezen van de regeringsverklaring zag ik hoopgevende elementen, zoals: de scholen feedback geven over hun leerwinst. Maar de marge voor verbetering blijft groot.

En ik wacht nog altijd op nieuws over acties van onze Vlaamse openbare bibliotheken om onze kinderen en jongeren te verleiden om, tijdens de komende maanden, actievere lezers van kinder- en jeugdboeken te worden. Kunnen er meer boeken en e-readers beschikbaar gesteld worden? Ook dat zou leiden tot minder negatieve gevolgen van de coronacrisis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234