Woensdag 18/09/2019

Opinie

De burn-outs van BV's: kunnen we er wat mee?

Egmont Ruelens. Beeld Stefaan Temmerman

Egmont Ruelens is huisarts in Gent, auteur van Dokter aan het stuur en lid van Weerwerk, een collectief van artsen en syndicalisten rond gezondheid op het werk.

Steeds meer bekende Vlamingen getuigen in de media over hun burn-out. Of ze gaan een stap verder en schrijven er een boek over. Een week of twee geleden las ik in deze krant een interview met Eva Daeleman, die als presentatrice en omroepster bij radiozender MNM en de VRT werkte. In 2015 nam ze een break om uiteindelijk vorig jaar op te stappen bij de VRT. Burn-out blijft hot stuff, maar ik vraag me af of de biechtboeken van bekende Vlamingen ook handvaten bieden voor mijn praktijk als arts. En of ze tips hebben hoe deze epidemie die onze werkvloeren treft, de ‘ziekte van deze tijd’ aan te pakken.

Eva Daeleman nam in 2015 een break wegens een burn-out, zo lees ik. De stress en het keurslijf van het werk bij de openbare omroep deden haar onderuitgaan. Daeleman nam yogalessen, wilde weer reizen maken, en ging in therapie. Uiteindelijk werd ze zelf yogalerares en bewustzijnscoach. Over dat alles schreef ze een boek. Het lijkt me de perfecte cocktail om een burn-out te lijf te gaan. En toch knaagt er iets bij het lezen van haar verhaal.

Ik denk aan de verpleegster die ik gisteren op raadpleging zag. Ze sleept zich iedere dag naar het werk, op de rand van een inzinking door de hoge werkdruk. Maar ze heeft geen andere keuze. Ze is alleenstaande moeder, heeft twee kindermonden te voeden. Ik hoor het me al zeggen. ‘Mevrouw, waarom gaat u geen yogalessen volgen? Misschien een spirituele reis naar Sri Lanka? Ik kan u een goede, maar helaas dure therapeut aanraden die zich over uw mentale toestand kan ontfermen. En denk eraan: u staat niet zomaar op de ziekenkas. U neemt gewoon even een break.’

Burn-outindustrie

Van zelfverklaarde burn-outtherapeuten tot dure lezingen en workshops om de eigen weerbaarheid te versterken. En dan de boeken over dat alles. De burn-outindustrie floreert. Het credo ligt steeds weer in dezelfde recepten. ‘Nee’ leren zeggen, spiritueel herbronnen en weer zorg dragen voor eigen lichaam en geest. De aanpak is steeds gericht op het individu, dat bovendien tijd en geld moet hebben. Het gevaar van deze benadering is dat je de maatschappelijke factor uit het oog verliest. 

Om tot een duurzame aanpak van het probleem te komen, moeten we de manier waarop werk georganiseerd wordt onder de loep nemen. De balans van de afgelopen jaren is op dat vlak niet fraai. Minister van Werk Kris Peeters (CD&V) voerde een verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt door, vaak op maat van de werkgever. Onzekere en onregelmatige uren, flexwerk en een uitbreiding van de nachtarbeid. 

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) luidde een nieuwe wetgeving in voor de re-integratie van langdurig zieken op de werkvloer. Met 60 tot 70 procent van de procedures die in ontslag om medische overmacht eindigen, lijkt de wet eerder een versoepeling van de ontslagwetgeving dan een maatregel om te re-integreren. Vorige week nog kondigde ze aan te werken aan een richtlijn die zal bepalen hoelang een arts een patiënt mag ziek schrijven voor een bepaalde aandoening. Het is niet de eerste keer dat ze artsen onder het vaandel wil krijgen in haar kruistocht om zieken weer aan het werk te zetten. 

Veel mensen zitten tussen de hamer van Peeters en het aambeeld van De Block. Blijven werken is niet haalbaar. Ziek worden evenmin.

Sociale zekerheid

Voor de goede verstandhouding: ik ben blij dat het beter gaat met Eva Daeleman. Dat ze haar draai opnieuw heeft gevonden als yogalerares. Ze kon een break nemen omdat ze daar de financiële ademruimte voor had. Waarom ook niet, als het kan? Heel wat mensen hebben die keuze niet. De structuren die hen toch de vrijheid zouden kunnen bieden om zichzelf te herbronnen, om zonder financiële stress en kopzorgen stil te staan bij de richting die ze met hun leven uit willen, liggen onder vuur. De premies bij loopbaanonderbreking of tijdskrediet zijn ontoereikend. Wie ziek wordt, kan na vier maanden ontslagen worden. De werkloosheidsuitkeringen zijn steeds degressiever. En welke aanvallen op de sociale zekerheid mogen we van een nieuwe regering verwachten na de verkiezingen van volgend jaar?

Het interview met Daeleman eindigt met gevleugelde woorden: “Ik heb een burn-out gekregen omdat ik niet egoïstisch genoeg was.” Misschien kan ik daar nog iets mee. Misschien mogen we als werkende mensen collectief best wat egoïstischer zijn. Misschien mag het na de kwartaalwinsten, de efficiëntie en productiviteit van de economie weer eens over ons gaan. Over onze werkomstandigheden en onze gezondheid.

Dus, beste lezer: bent u een BV, van plan een break te nemen wegens een burn-out en daar een boek over te schrijven? Wijst u dan ook even op de nood aan een sterke sociale zekerheid en de verantwoordelijkheid van de regering in de zaak? Bij voorbaat dank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234