Woensdag 22/05/2019

OPINIE

De Britse politiek heeft vooral nood aan leiderschap en staatsmanschap

‘Theresa May voerde zelf campagne tegen de brexit en wil nu een verregaande brexit doorvoeren. Daarbij verschuilt ze zich achter het resultaat van het referendum én ze stelt die oplossing voor als een manier om het land te verenigen. Zo verliest ze alle geloofwaardigheid.’ Beeld REUTERS

Lieven Buysse doceert Britse cultuur aan de KU Leuven campus Brussel.

Het blijft bibberen voor de twee traditionele Britse partijen tot aan de Europese verkiezingen later deze maand. Hoewel lokale verkiezingen geen voorspellende waarde hoeven te hebben voor een stembusgang op een ander niveau, waren de resultaten in Engeland voor de regerende Conservatieven en oppositiepartij Labour weinig hoopgevend. Is het einde van een tijdperk in zicht?

De partijen die de Britse politiek al decennia domineren, betalen de prijs voor de wrevel bij de publieke opinie over het politieke bedrijf. Het parlement heeft zich onbekwaam getoond om hét dossier te managen dat de toekomst van het land voor generaties zal bepalen. Zeker de afgelopen maanden is de ‘politique politicienne’ gaan overheersen in het parlement, met onbegrijpelijke procedures en met verklaringen die het publiek zelf mee in bad willen trekken. Het parlement moet bijvoorbeeld uitvoeren wat ‘het Britse volk’ heeft beslist, ook al weet niemand wat voor soort brexit dat volk voor ogen had. Om parlementsvoorzitter Bercow te citeren, telkens als een debat in gekibbel ontaardt: “The public are not impressed.”

De verdeeldheid in het parlement heeft sterk te maken met die in de partijen. De Conservatieven bestrijken met hun parlementsleden het hele spectrum van brexitopties, van een harde brexit tot geen brexit. Het aantal brexiteers in Labour is marginaal, maar de twistappel in die partij is vooral of er een nieuw referendum moet komen en zo ja: wanneer? Beide partijen kampen ook met aanzienlijke groepen van parlementsleden die hun eigen leiders wantrouwen. Zowel premier May als Labour-leider Corbyn moet voortdurend aanvallen uit eigen rangen afslaan. Partijen die er nog niet in slagen hun eigen zaken op orde te krijgen, boezemen kiezers geen vertrouwen in.

‘Labour-leider Jeremy Corbyn heeft een eerder eurokritische voorgeschiedenis en blaast warm en koud over een nieuw referendum omdat zijn achterban verdeeld is.’ Beeld AP

Warm en koud

De Britse politiek heeft vooral nood aan leiderschap en staatsmanschap (m/v/x). Net in dit dossier, dat onnoemelijk complex is met een immense impact op de maatschappij, heeft het VK nood aan iemand met die kwaliteiten. May voerde zelf campagne tegen de brexit en wil nu een verregaande brexit doorvoeren. Daarbij verschuilt ze zich achter het resultaat van het referendum én ze stelt die oplossing voor als een manier om het land te verenigen (terwijl het de wil van de 48,1 procent brexittegenstanders in het referendum straal negeert). Zo verliest ze alle geloofwaardigheid. Corbyn heeft een eerder eurokritische voorgeschiedenis en blaast warm en koud over een nieuw referendum omdat zijn achterban verdeeld is. Waar zijn de politici gebleven die ook een moeilijke boodschap willen verkondigen, gewoon omdat ze het staatsbelang dient?

Sommigen voorspellen de implosie van de twee dominante partijen maar die is verre van zeker. De ideologische verwantschap tussen de partijleden is bij allebei nog altijd nauw. Geen van beide heeft nood aan polariserende leiders (neen, geen Boris Johnson voor de Conservatieven dus) maar wel aan inspirerende figuren die opnieuw een wervend verhaal kunnen koppelen aan politiek vernuft.

Lieven Buysse. Beeld rv

Nigel Farage

Ondanks de duidelijke tekenen dat de traditionele partijen in het slop zitten, zijn de Europese verkiezingen in het VK minder voorspelbaar dan ooit. Wervend zijn ze nooit geweest, met doorgaans maar iets meer dan een op drie kiezers die komt opdagen. Nu is het moeilijk campagne voeren, want de kandidaten weten niet eens of ze hun zitje zullen kunnen opnemen: als de brexit vóór november rond geraakt, zal dat niet het geval zijn. Als vooral eurosceptici gemobiliseerd geraken, kan de nieuwe partij van Nigel Farage, met als enige programmapunt een onmiddellijke brexit, tot 30 procent halen. Als vooral eurofielen opdagen, ziet het er beter uit voor de Liberaal Democraten, Change UK en zelfs voor Labour. Maar in elk scenario riskeren de Conservatieven zware klappen te krijgen, tot zelfs een halvering van hun aandeel van 2014.

Niettemin laat May uitschijnen dat ze er – in volle verkiezingsmodus! – op hoopt dat die verkiezingen alsnog overbodig zullen blijken omdat ze een brexit kan realiseren vóór 23 mei. Daarvoor moet ze eerst een akkoord sluiten met Labour, en afgelopen weekend riep ze Corbyn op om daar werk van te maken. Dat ze meteen ook uit de biecht klapte over de lopende onderhandelingen doet vermoeden dat ze louter een perceptiespel speelt. Verregaande concessies voor de Labourvoorstellen zijn sowieso onverteerbaar voor haar partij. Door zich nu als de grote verzoener op te stellen in de wetenschap dat er aan de andere kant van de tafel wrevel heerst, probeert ze bij voorbaat de schuld voor mislukte gesprekken bij de tegenpartij te leggen. Het is natuurlijk niet omdat je staatsmanschap etaleert dat je het ook bezit. En zulke strategieën brengen een oplossing voorlopig geen stap dichterbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.