Dinsdag 22/10/2019
Joachim Pohlmann voor online. Beeld rv

Opinie

De blik waarmee ik naar de Schelde kijk, heb ik niet vrij gekozen. Die werd mij opgelegd

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en columnist bij deze krant. 

Ik schrijf het ten behoeve van De Morgen-redactie die er nu hun onderkomen hebben gevonden: er stroomt een rivier door Antwerpen. U vindt dat wellicht volstrekt overbodige informatie, en dat lijkt ook zo. Ik stel alleen bij mezelf vast dat ik er toch regelmatig aan herinnerd moet worden.

Dit weekend bijvoorbeeld struinde ik langs ’t Eilandje en kwam zodoende nog eens tot de conclusie: och god ja, er is hier water. ’t Scheld, met name – ze hebben in ’t Stad de onhebbelijke neiging alles onzijdig te maken; zoals u ongetwijfeld zal ontdekken.

Er kunnen weken voorbijgaan zonder dat ik ooit op de Schelde bots, en zodoende wil ik haar bestaan al eens vergeten. En ik ben daarin niet alleen. Tom Nagels beschrijft in Los of Beleg – ik weet het niet meer – hoe een asielzoeker exact dezelfde ervaring van verbazing daarover beleeft.

Fluviale mastodont

Schelde en Leien doorwasemen Gent, zoals de grachten Amsterdam aaneenbreien. Van de Schelde in Antwerpen kan je niet zeggen dat ze door de stad stroomt of deze doormidden snijdt. Wat zich aan de andere kant bevindt, laat zich immers samenvatten als: ‘Linkeroever’. De Schelde scheert langs Antwerpen, meer niet.

En toch is geen andere Vlaamse stad zo verbonden met haar rivier als Antwerpen. Het is haar reden van bestaan en haar bron van weelde. Alles wat in Antwerpen van enigerlei waarde is, is rechtstreeks terug te voeren naar het stromende water.

Het mooiste zicht op deze fluviale mastodont heb je op het panoramische dak van het MAS. Daar zie je het wassende water vanuit het binnenland toestromen, voorbij de bocht aan Sint-Anneke en zo haar weg banend langs de vuurspuwende flares van de grootste petrochemische cluster van Europa.

Fournisseur van jobs

Daar, op dat platform, met de wind in de rug, overvalt me naast ontzag ook steeds een ongelofelijke droefenis. De blik waarmee ik naar de Schelde kijk, heb ik niet vrij gekozen. Die werd mij opgelegd. Ik zie een levensader, een watertraject voor containertrafiek, een fournisseur van jobs, welvaart en voorspoed. Kortom, ik zie een gebruiksvoorwerp in dienst van de mens.

Zelfs in de meer bucolische polders van Zeeland is die blik onontkoombaar. Steeds drijven ze gestaag voorbij, de immense containerschepen en tankers. De Schelde – of eender welk natuurfenomeen – als iets anders dan een instrument zien, is voor ons schier onmogelijk geworden. Onze ogen aanschouwen geen andere realiteit meer.

Obscuur mysticisme

Martin Heidegger maakte dat duidelijk aan de hand van Friedrich Hölderlins gedicht ‘Der Ister’. Hölderlin leefde bij het ontwaken van de moderniteit en zocht als vroeg romanticus naar de wijze waarop de mens eens naar de natuur moet hebben gekeken.

Volgens Heidegger kwam Hölderlin nooit dichter bij zijn doel dan in ‘Der Ister’ – veelzeggende de oeroude naam van de Donau. Waarna de Duitse filosoof met een aan obscuur mysticisme grenzend taalgebruik poogt om ons op die manier naar de natuur te laten kijken.

Wie weet lukt het mij op een dag. Ontdaan van alle last, weer onbevangen naar de Schelde kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234