Maandag 24/01/2022
Paul De Grauwe. Beeld DM
Paul De Grauwe.Beeld DM

ColumnPaul De Grauwe

De bezuinigingen van de federale regering zijn roekeloos en niet meer van deze tijd

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Paul De Grauwe

Terwijl ik dit schrijf is de regeringstop ijverig bezig met het vinden van 2 miljard euro om het tekort op de begroting terug te dringen. Een jaarlijks wederkerende oefening in collectief masochisme die alleen door corona heel eventjes onderbroken werd. Ik neem aan dat wanneer deze column verschijnt de regering triomfantelijk zal hebben aangekondigd dat de 2 miljard gevonden zijn. Ik hoop dat ik mij vergis want er is geen reden om op zoek te gaan naar 2 miljard. Anders uitgedrukt er is vandaag geen reden om de Belgische economie te onderwerpen aan bezuinigingen en/of belastingverhogingen van 2 miljard euro.

Laten we even naar de cijfers kijken. Het budgettaire tekort van 2021 wordt door het monitoringcomité geraamd op 36 miljard euro (of 7,3 procent van het bbp). Sinds ongeveer het midden van dit jaar is de economie krachtig aan het herleven met het gevolg dat de belastinginkomsten sterk zullen toenemen tegen het einde van het jaar zodat het budgettaire tekort van 2021 nog lager zal uitvallen dan die 36 miljard.

De verwachting van de Europese Commissie en andere internationale instellingen is dat de heropleving zich volgend jaar zal voortzetten zodat de belastinginkomsten vanzelf sterk zullen stijgen. Het monitoringcomité verwacht daarom dat het begrotingstekort in 2022 vanzelf op een dramatische manier zal dalen en nog maar 21 miljard zal bedragen (of 4,1 procent van het bbp). De heropleving zal dus automatisch, zonder dat de regering bijkomende inspanningen moet doen, 15 miljard ophoesten. Het gevolg hiervan is dat de overheidsschuld volgens het monitoringcomité ook vanzelf zal dalen, namelijk van 114,1 procent in 2020 naar 112,7 procent van het bbp. Waarom dan extra bezuinigingen doorvoeren? Ja, waarom onszelf pijn doen met 2 miljard extra bezuinigingen wanneer de economische heropleving in één jaar tijd 15 miljard in onze portemonnee zal toveren?

Je zou hierop kunnen antwoorden dat we die oefening toch moeten maken omdat de heropleving niet eeuwig zal blijven duren. En dan stopt de magie. Klopt. Maar het is evenzeer waar dat de bezuinigingen die de regering nu wil doorvoeren de heropleving zullen afzwakken en dus het moment waarop de magie stopt, zal vervroegen. Een soort selffulfilling prophecy waarbij de regering bezuinigingen doorvoert omdat de heropleving zou kunnen afzwakken en dan nadien constateert dat die heropleving inderdaad dankzij de bezuinigingen is afgezwakt.

Daarom zeg ik dat deze bezuinigingsronde een roekeloze budgettaire oefening is die ingegeven is door een fobie ten aanzien van budgettaire tekorten. En die is niet meer van deze tijd. Vandaag kan de Belgische overheid obligaties uitgeven op 10 en 20 jaar en amper 0,18 procent aan interesten betalen. Dat is bijna gratis. Neem aan dat de overheid erin slaagt om 2 miljard extra te bezuinigen. Wat hebben we dan gewonnen? We besparen dan jaarlijks 3,6 miljoen euro aan interestlasten gedurende de volgende 10 of 20 jaar. Dat dat zijn achttien sociale woningen die we dankzij die besparing extra per jaar zullen kunnen bouwen; achttien, jawel achttien, voor heel België. Wat is de zin van zo'n belachelijk kleine besparing wanneer er vandaag zoveel noden zijn?

Want die noden zijn er. Honderdduizenden mensen kunnen hun gasrekeningen niet meer betalen. Gaan we hen zeggen dat we hen niet, of onvoldoende, zullen helpen om het mogelijk te maken om de volgende 10 tot 20 jaar minuscule besparingen door te voeren.

We moeten massaal investeren in het milieu en in openbaar vervoer. Gaan we daar vandaag op besparen om gedurende 10 à 20 jaar triviale besparingen op de begrotingen te kunnen tonen?

Ja maar, zult u zeggen, wanneer de overheid vandaag niet bezuinigt zullen toekomstige regeringen opgezadeld zitten met een extra schuld van 2 miljard die ze zullen moeten terugbetalen.

Een overheid betaalt nooit haar schuld terug maar geeft nieuwe schuld uit om de oude af te lossen. De vraag is dan hoe zwaar die toekomstige aflossing zal wegen? Het antwoord is: heel licht. De reden is dat het bbp in de volgende 10 à 20 jaar zal blijven stijgen, al was het maar omdat er inflatie is. Als we even uitgaan van een jaarlijkse groei van het bbp van 3 procent (2 procent inflatie + 1 procent reële groei) dan zal binnen 20 jaar die 2 miljard 40 procent van zijn gewicht hebben verloren. De inspanning die binnen 20 jaar geleverd zal moeten worden door een toekomstige regering om 2 miljard af te lossen zal 40 procent lichter wegen dan vandaag.

Keynes zei ooit: “Wanneer de feiten veranderen dan verander ik van mening, wat doe jij?”. Nogal wat beleidsmensen zeggen: zelfs als de feiten veranderen, wijzig ik nooit mijn opinie. Die vastgeroeste opinie is dat overheidsschuld altijd slecht, iets duivels, is. Het feit is dat vandaag, wanneer de overheid bijna gratis kan lenen en de economie in omvang toeneemt, extra schuld een goede zaak is. Tijd om opinies bij te schaven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234