Donderdag 20/06/2019

Opinie

De benoeming die de EU kan doen kantelen

Rolf Falter Beeld rv

Rolf Falter is historicus, auteur en gewezen journalist. Hij leidt vandaag het Bureau België van het Europees Parlement.

‘Met Weber aan het hoofd van de Commissie doen wij niet mee’, zo verklaarde Kathleen Van Brempt, sp.a-lijsttrekker bij de Europese verkiezingen vorige week in een interview. Aandacht kreeg die uitspraak niet. Ten onrechte. Van Brempt zetelt inmiddels 14 jaar in het Europees Parlement, een assemblee waar je vele jaren nodig hebt om expertise en een netwerk op te bouwen dat je echt laat meespelen. Zij bracht het tot vicevoorzitter van de tweede grootste fractie, en is daar de autoriteit voor alles wat met milieu en klimaat te maken heeft, in een parlement dat zelf steeds assertiever wordt. Ze heeft nu meer invloed op het beleid dan toen ze Vlaams minister was.

Manfred Weber is de 46-jarige fractieleider van de grootste fractie in dat parlement, de christendemocratische EVP. Afkomstig uit een dorp in Neder-Beieren, altijd vriendelijk, geen groot redenaar, nog nooit minister geweest, maar blijkbaar wel een efficiënte powerbroker. Vorig najaar heeft hij zich, met de steun van Angela Merkel, in de rol van ‘Spitzenkandidat’ gemaneuvreerd. Deze week moet hij bewijzen dat hij een crisis aankan, rond de vraag of Viktor Orban, de omstreden autoritaire premier van Hongarije, de partij moet worden uitgezet.

‘Spitzenkandidat’ is de Duitse term voor ‘lijsttrekker’. Het idee erachter ontsproot in 2012 bij Martin Schulz, toen fractieleider van de sociaal-democraten in het Europees Parlement. Die argumenteerde dat Europese verkiezingen in de praktijk louter nationale verkiezingen zijn, met nationale partijen en nationale kandidaten. En dus moesten de Europese koepels een Europees boegbeeld verkiezen. Het boegbeeld van de grootste fractie, aldus Schulz, kon dan voorzitter van de Europese Commissie worden. Zo kreeg die dan ook een wat meer democratische legitimatie dan de huidige, een benoeming in de coulissen door de Europese regeringsleiders.

Schulz’ idee maakte school, uiteindelijk ook bij de EVP, die, als grootste partij, onvermijdelijk de gedoodverfde kandidaat voor het Commissievoorzitterschap zou leveren. Dat werd, door het gelukkige toeval dat hij net als Luxemburgs premier was weggestemd, ene Jean-Claude Juncker.

Schulz, waarvan de partij anno 2012 in Berlijn in de oppositie zat, verzekerde zichzelf zo ook een rol bij de herverdeling van de kaarten na de Europese verkiezingen van mei 2014. En hoe: doordat hij zijn fractie Junckers kandidatuur deed steunen, werd de Europese Raad van juni 2014 geconfronteerd met een meerderheid in het Parlement, die incontournable was.

Troebeler

Martin Schulz is inmiddels geschiedenis, Jean-Claude Juncker bijna. Het Spitzenkandidaten-verhaal herhaalt zich wel, maar oogt troebeler. Bovenal zullen er, zoals de peilingen laten vermoeden, na 26 mei geen twee, maar vermoedelijk vier fracties nodig zijn om een meerderheid te leveren in het Europees Parlement.

Om dus Commissievoorzitter te worden zal de brave Manfred Weber tegen eind juni – wanneer de Europese regeringsleiders vergaderen – een akkoord moeten maken met drie andere fracties om hem te steunen. Dat zal een homerische tapijtenhandel van beleid en benoemingen vergen, waar niets abnormaals aan is, gezien politiek sinds mensenheugenis draait om de verzoening van beleid en persoonlijke ambities, om zo een stabiel bestuur te creëren. Theoretisch kan daar zelfs een regeerakkoord uit voortspruiten, om de toegenomen instabiliteit van het Parlement te compenseren. Men zou dan op weg zijn naar een Europese parlementaire regering volgens het Brits stelsel.

De meest logische coalitiekandidaten voor Weber zijn de socialisten, de liberalen en de groenen.

Daarom is die uitspraak van Van Brempt belangrijk, is het uitkijken naar wat met Orban gebeurt, en wordt het afwachten of de liberalen eind deze week liever blijven mikken op de Europese Raad van regeringsleiders, waarin ze tegenwoordig, de Franse president Macron inbegrepen, de meeste (8) leden tellen.

Samengevat: opdat het Parlement ditmaal opnieuw zijn kandidaat-voorzitter aan de Europese leiders zou kunnen opdringen zal er meer nodig zijn dan het copain-copain tussen Schulz en Juncker van 2014. Stel dat het mislukt, dan ziet men echter ook het Parlement niet zomaar goedschiks de terugkeer naar de (veelal kleurloze) coulissen-kandidaat van voorheen slikken. Nog vorig jaar stemde het massaal een resolutie waarin het eiste dat de nieuwe Commissievoorzitter als zodanig voordien aan de kiezer moet zijn bekendgemaakt.

Het wordt bijzonder spannend, die laatste week van juni. Met als extra-achtergrondgeluid haast zeker een nieuwe apotheose in het aanslepende Brexit-verhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden