Dinsdag 21/05/2019

Opinie

De bemoeienis van werkgevers met wat mensen in hun vrije tijd doen en zeggen neemt almaar toe

Jogchum Vrielink is professor discriminatierecht aan de Université Saint-Louis – Bruxelles en vaste opiniemaker bij De Morgen. 

Ontslag. Dat kreeg de voorzitter van de omstreden partij Islam, Redouane Ahrouch. Ahrouch werkte als buschauffeur bij de MIVB. Vorige maand kwam hij in het nieuws toen het programma van zijn partij bekend werd.

Ahrouch pleit voor de invoering van een vorm van sharia in België. Vooral zijn voorstel om mannen en vrouwen te scheiden op het openbaar vervoer veroorzaakte veel controverse.

De MIVB besloot nu Ahrouch te ontslaan, omdat “zijn voorstellen niet stroken met de waarden van het bedrijf”. Ook wilde de openbaarvervoermaatschappij “alle verwarring vermijden tussen de uitlatingen van Ahrouch en de waarden van de MIVB”.

Jogchum Vrielink. Beeld rv

Likes en ontslag

De kwestie lijkt illustratief voor een ruimere ontwikkeling: mensen worden steeds vaker ontslagen wegens controversiële uitingen die ze doen als burger (en dus níét in de uitoefening van hun functie).

Nu wordt dat juridisch lang niet altijd als een probleem gezien. Hoewel de vrijheid van werkgevers niet onbegrensd is, krijgen ze behoorlijk wat speelruimte. Ook als het gaat om meningen die ‘buiten de uren’ worden geuit.

Zo worden uithalen naar je werkgever, op de sociale media, geregeld aanvaard als een reden voor ontslag. Zelfs meningen die niet over de werkgever gaan, kunnen tot ontslag leiden.

Zo oordeelde vorig jaar de Luikse arbeidsrechter nog dat een vzw een werknemer om dringende redenen mocht ontslaan, omdat de betrokkene meermaals – en ondanks waarschuwingen – antisemitische inhoud likete op Facebook. De rechter had begrip voor de organisatie, die vreesde voor haar imago.

Hoewel deze ontwikkeling juridisch dus niet altijd een probleem oplevert, lijkt het me allesbehalve gezond. Zélfs niet als het gaat om potentieel strafbare uitingen.

Dan nog blijft het immers 'privaat' (potentieel) strafbaar gedrag en dat is mijn grootste bezwaar: de bemoeienis van werkgevers met wat mensen in hun vrije tijd doen en zeggen neemt almaar toe.

Vooral sinds de opkomst van internet en sociale media werd het makkelijker om mensen te ‘betrappen’ op gedrag of uitspraken die niet stroken met meerderheidsopvattingen. Voeg daar allerlei actiegroepen aan toe, die meteen uitzoeken waar iemand werkt om daar ontslag te eisen, waarna de werkgever zich genoopt voelt (overhaast) te reageren.

Pas bovendien op voor de overwegingen van die werkgevers. Men onderneemt doorgaans niet zozeer actie vanuit een betrachting van morele zuiverheid (steevaste verwijzingen naar ‘normen en waarden’ niettegenstaande), maar veeleer om imagoschade te vermijden.

Hoewel begrijpelijk is de achterliggende logica gevaarlijk, omdat ze iedereen die er maatschappelijk controversiële opinies of gewoontes op nahoudt vogelvrij maakt: verdacht van racisme, seksisme of extremisme? Ontslag! Rare of zelfs strafbare seksuele gewoontes lekken uit? Ontslag! Anti-Zwarte-Piet-activist? Ontslag! Pleit je tegen een boerkaverbod? Ontslag!

Pyrrus

Ik ben tegen die tendens. Zelfs als het om strafbaar gedrag gaat en een veroordeling zou volgen. Wat willen we immers? Dat mensen die veroordeeld worden voor racisme, seksisme of ander extremisme (of voor een ander misdrijf, want hoe maak je het verschil?), geen job meer mogen hebben?

Als mensen over de schreef gaan, kunnen ze daar uiteraard voor worden aangepakt. Maar graag op het juiste forum: bij strafbare uitingen in privé-hoedanigheid mag het strafrecht zijn werk doen. Maar we moeten andere sferen – waaronder iemands werk – daarvan zoveel mogelijk gescheiden houden.

Natuurlijk zijn er uitzonderingen. Soms maakt het ‘privé’-probleem het functioneren in een bepaalde arbeidscontext onmogelijk. Denk aan veroordeelde pedofielen en tewerkstelling in crèches of kleuterscholen.

Maar ik zie, ceteris paribus, niet meteen graten in een buschauffeur die er bestrijdenswaardige meningen op nahoudt, inclusief over openbaar vervoer. Zolang hij de interne regels maar volgt en zijn werk zonder discriminatie verricht.

Zij die steevast bij werkgevers ontslag eisen, zouden best Pyrrus in herinnering roepen: "Nog één zo'n overwinning en ík ben verloren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.