Donderdag 17/10/2019
Joachim Pohlmann. Beeld Wouter Van Vooren

Pohlmann&Calvo

De arme kindjes in Afrika, een abstract gegeven dat mij spruitjes moest doen eten

Joachim Pohlmann (°1981) is woordvoerder van Bart De Wever en schrijver. Zijn wisselcolumn met Kristof Calvo (Groen) verschijnt op vrijdag.

'De vader zegt: jij vond die buurman toch zo rechts? Ik zag hem net een oude neger over de straat helpen. Ja, zegt de zoon, dat is het hem juist: rechts helpt een neger, maar links helpt dé neger.' Vooraleer u aan de telefoon hangt met Jozef De Witte om uw beklag te doen over dergelijk racistisch en koloniaal taalgebruik: het is een Vader & Zoon-strip van Peter Van Straaten uit de jaren zeventig. Wat kort door de bocht. Weinig genuanceerd. Tamelijk generaliserend.

Toen ik het las, moest ik denken aan 'de arme kindjes in Afrika'. Die waren in de jaren tachtig naar verluidt heel blij met spruiten. Een stelling - die ik als kleuter fel betwistte - waarmee mijn ouders mij 'uw bord leeg eten' en empathie probeerden bij te brengen. Wat dat laatste betreft, oordeelt u vermoedelijk dat zij pedagogisch jammerlijk gefaald hebben. Ik kan me voorstellen dat u mij ziet als iemand die hard boven hart verkiest. Je leert leven met dat soort vooroordelen. Maar nu ben ik aan het generaliseren en dat mag niet. Het wordt vermoeiend, dat moderne leven.

Enfin, ik ben eerder van mening dat mijn ouders tekortschoten in het eerste luik van hun opdracht. Ik bekwaamde mij in het creatief laten verdwijnen van die koolgewassen, zodat ik telkenmale de tafel kon verlaten met het predicaat 'flinke jongen'.

En toch at ik spruiten. Bij mijn grootouders. Hoewel zij exact dezelfde truc toepasten - een groot onrecht verbinden aan mijn kleinzielige onwil - slaagden zij er wel in om die spruiten naar binnen te laten gaan in plaats van de tuin in gekatapulteerd te worden. Het verschil zat in de aard van het onrecht. 'Voor u zou het nog eens oorlog moeten worden, manneke' was hun argument. En met stampende voeten en veel drama stak ik die - in mijn kinderlijke ogen enorme - bollen in mijn mond.

Die inconsequentie ontging mij toen al niet. Net zo min als de tragedie van een hongersnood. Oorlog was voor mij de zondagse herhaling van De langste dag op de BRT. Terwijl de beelden van uitgemergelde Ethiopische kinderen nog steeds op mijn netvlies gebrand staan. En toch had net dat minder effect.

Decennia later keek ik met mijn grootmoeder naar het nieuws. De beelden van een platgebombardeerde wijk in Aleppo, becommentarieerde zij met herinneringen aan V-bommen. Ik zag betonpuin, verwrongen staal en uitstekende ledematen. Zij zag haar verleden.

En het begon te dagen. Mijn ouders spraken over 'dé kindjes in Afrika'. Een abstract, zij het beklagenswaardig, moreel construct, dat mij spruiten moest doen eten. De ervaringen van mijn grootouders met oorlog waren daarentegen zeer concreet. Hun oproep daarom persoonlijk en moreel dwingend.

Ik weet niet of het met links of rechts te maken heeft, maar hoogdravende principes hebben geen vat op mij. 'Hét onrecht', daar kan ik weinig aan doen. Ik zou niet weten waar te beginnen, buiten mij onbepaald schuldig voelen en dat gevoel afkopen. Mijn verontwaardiging zit in het tastbare onrecht dat ik kan verhelpen door concrete daden.

Nu weet ik wel dat waarden als loyaliteit en respect ook abstract zijn. Maar het is steeds trouw aan en eerbied voor concrete mensen, omstandigheden en gevolgen. Met 'hét Afrikaanse kind' kreeg ik die spruiten niet binnen. Met respect voor wat mijn grootouders hadden meegemaakt, wel.

'Dat is volgens mij het verschil en de reden waarom je beter een rechtse buurman hebt dan een linkse.' Het zijn niet mijn woorden. Het zijn die van Van Straaten. Die man kan nogal generaliseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234