Woensdag 16/10/2019

Column

De Arco-coöperant blijft de speelbal van een treurspel

Carl Devos. Beeld Bob Van Mol

De politieke actualiteit volgens UGent-politicoloog en De Morgen-columnist Carl Devos.

Vorige week vormde een – te bestrijden – ideetje van een partijtje het lontje waarmee een massaal verontwaardigingsvuur werd ontstoken. In een vakantievacuüm is daarvoor immer voldoende zuurstof. Alsof er weldra gescheiden zitplaatsen op de bus aankomen. En die straks enkel door die verontwaardiging zullen zijn vermeden. Alsof het – in België onmogelijke – verbod van dat partijtje haar ideeën zal uitroeien. Het liet ons toe, eensgezind en heldhaftig, de grootste beginselen te verdedigen. Jammer dat diezelfde massale verontwaardiging er niet is over sociale problemen die er al effectief zijn. Het is goed om een streep in het zand te trekken, maar het is ook nodig om op zoek te gaan naar de oorzaak van zulke ideeën en hun eventuele aanhang.

De oplaaiende ophef illustreerde dat zowat alle partijen een deel van de electorale mobilisatiekracht van de soumission willen.

Er is nog reden voor ergernis: in de Wetstraat gewagen sommigen van een gijzeling van (de beursgang van) Belfius, met de vergoeding voor Arco-coöperanten als losgeld. Die beursgang lijkt te worden uitgesteld, omdat Michel I er niet in slaagt dat deel van het zomerakkoord van juli 2017 uit te voeren. Zoals vaker dienen akkoorden soms niet om een probleem op te lossen, maar om er tijdelijk mee voort te leven.

En de Arco-coöperant, die blijft de speelbal van een treurspel. Al zeven jaar en drie regeringen lang (Leterme II, Di Rupo, Michel). Allerlei partijen rekten procedures zo lang dat ze over verkiezingen heen konden worden getild. Al die jaren nam zijn mogelijke compensatie af. Van de vorig jaar beloofde 600 miljoen (400 miljoen van Belfius, 200 miljoen van Beweging.net) zou ondertussen maximaal een derde overblijven. Als dat er ooit komt.

Yves Leterme beloofde de Arco-coöperanten in 2011 een staatswaarborg voor hun belegging in Dexia. Dat bleek later een onwettelijke beslissing. Omdat de regering beloofde wat ze niet mocht beloven, heeft ze volgens sommigen een soort morele schuld, namelijk om van alle verliezers van de bankencrisis (bij Dexia en andere banken) enkel deze coöperanten met belastinggeld te compenseren. Dat de betrokkenen destijds werden misleid wordt doorgaans niet gecontesteerd. Wat het inderdaad ook tot een ingewikkelde morele kwestie maakt, naast het juridisch kluwen.

In dat verband is het stilzwijgen van de christelijke arbeidersbeweging storend. Haar verantwoordelijkheid in dezen is niet te ontkennen. Toch lijkt het enkel over de bijdrage van de belastingbetaler via Belfius te gaan. Het kan niet de bedoeling zijn om Beweging.net zodanig te verzwakken dat het niet langer in staat is om alle goede werken voor zovelen te doen, maar evenzeer kan de vraag welk deel van het engagement het voor zijn rekening kan nemen niet blijvend onder tafel worden geduwd.

In de saga zitten scheeftrekkingen. Zelfs volksbedrog. Zoals de stelling dat de voorafgaande uitkering van een superdividend van Belfius in een soort Arco-fonds ervoor zorgt dat die beursgang exact evenveel (400 miljoen) meer zal opbrengen dan zonder die voorafgaande uitkering. Omdat kopers door die bevrijding van het Arco-zwaard zoveel meer voor het aandeel overhebben. Dat wordt door zowat elke specialist tegengesproken: de prijs van dat aandeel is van meer zaken afhankelijk. Bovendien is het dan voor de belastingbetaler in het beste geval een nuloperatie. Zonder compensatie vermindert de staatsschuld, dus de prijs voor de afbetaling daarvan.

Dat soort verzinsels is nodig om de bevolking ervan te overtuigen dat er geen belastinggeld naar de Arco-compensatie gaat. Het is jammer dat deze belediging van de collectieve intelligentie niet op meer massale veroordeling stuit. Dat zou de kans op herhaling in de toekomst kunnen verkleinen. Het blote feit blijft dat elke cent die Belfius niet aan de staatsschuld maar aan de Arco-coöperant stort, een bijdrage van de belastingbetaler is. Net dat maakt het voor Open Vld en N-VA zo moeilijk. Daardoor hebben ze de voorbije jaren wellicht niet meteen de extra mijl gelopen om Europa te overtuigen van het nut van de Belgische constructie.

Ook de positie van CD&V, die blijkbaar als enige nog voor de regeringsbeslissing (koppeling beursgang Belfius aan de Arco-regeling) gaat, is te begrijpen. Als CD&V die compensatie nu niet beslist krijgt, mag ze finaal worden afgevoerd. De beursgang van Belfius, tussen de 9 en de 11 miljard gewaardeerd, is haar laatste drukmiddel. Die hoeft ook niet per se in mei of juni te gebeuren. Maar de klok tikt nu genadeloos voort. Straks wordt de beleidsruimte door de verkiezingskoorts helemaal afgesloten en moet CD&V weer naar de kiezer met lege Arco-handen.

Hoewel lang niet alle Arco-coöperanten voor CD&V stemmen, heeft de partij zich de voorbije jaren opgeworpen als hun verdediger. Ze bracht er ook offers voor. En geweldig veel andere zaken heeft CD&V, althans in de beeldvorming, niet kunnen realiseren. Vandaar haar hardnekkige weigering om de gedeeltelijke beursgang van Belfius, met alle weldadige effecten op de staatsschuld, toe te laten. De framing dat CD&V zo alle belastingbetalers geld kost, begint te nijpen.

Geloofwaardigheid van de politiek is meer dan beloven dat buszitplaatsen een weerspiegeling van onze waarden zullen zijn. Die waarden moeten dan ook zichtbaar zijn in hoe een regering met haar eigen beloftes omgaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234