Zondag 19/09/2021

OpinieMarc Goethals

De Antwerpse haven uitbouwen zonder oog voor ecologie wordt stilaan crimineel

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Marc Goethals is cardioloog en bezorgde burger. Hij was betrokken bij vzw Ademloos.

Je hoort architecten en aannemers er altijd weer over klagen, maar de talrijke obstakels op het pad naar een omgevingsvergunning hebben één supergroot voordeel: ze vertragen de uitvoering. Vertraging maakt bijsturing mogelijk volgens het ‘voortschrijdend inzicht’.

Het Antwerpse mobiliteitsvraagstuk is daarvan hét typevoorbeeld. De eerste optie (1999) omvatte een brug over de Schelde en een indrukwekkend viaduct boven de stad. De Lange Wapper zou de stad een icoon schenken, genre Eiffeltoren. Lawaai en luchtvervuiling waren de beleidsmakers ontgaan… Nochtans wees in 1999 de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) al omstandig op de gezondheidsrisico’s (1ste richtlijn luchtvervuiling in 1987 en omgevingslawaai in 1995). De Lange Wapper werd afgevoerd en het Toekomstverbond (2017) met daarin oa de Oosterweeltunnel en overkapping van de ring, verzoende ontsluiting van de haven met leefbaarheid voor Antwerpen. Wordt Vlaanderen er beter van?

Reflectie

Vandaag noopt het PFOS-schandaal tot grondige reflectie. PFOS in drinkwater en voeding verzwakt de immuniteit, verstoort de hormoonhuishouding, verhoogt het cholesterolgehalte en het risico op kanker. De effecten van PFOS overlappen met die van lucht- en lawaaiverontreiniging. Ook inademen van fijnstof verhoogt het risico op hart- en vaatziekten, chronische luchtwegaandoeningen en blaas- en longkanker. Het sterfterisico stijgt met de hoeveelheid fijnstof en er is geen veilige ondergrens (WGO). Verkeerslawaai overdag is bron van hinder, concentratiestoornissen, leerachterstand bij kinderen. Tijdens de nacht verstoort het de slaap met verzwakking van de immuniteit, toename van suikerziekte, cholesterol, kanker, hoge bloeddruk, hartinfarct en hersentrombose. Ook voor lawaai is de mens extreem gevoelig, vooral ’s nachts: het gehoor staat immers in voor onze veiligheid maar bij een overmaat aan lawaai komt het lichaam in een permanente staat van alarm. Een inwoner van Parijs verliest gemiddeld 10,7 maanden aan gezonde levensverwachting door blootstelling aan verkeerslawaai. In de zwaarst belaste zones loopt dit op tot 42 maanden, volgens de milieuorganisatie Bruitparif die het omgevingslawaai in de agglomeratie van Parijs monitort. Leven en wonen in de nabijheid van verkeer maakt dus ziek. Eén miljoen Vlamingen woont binnen de ecologische voetafdruk van een snelweg of grote verkeersader.

Marc Goethals Beeld rv
Marc GoethalsBeeld rv

De PFOS-saga drukt ons nu met de neus op de feiten: de voetafdruk van de Antwerpse haven reikt veel verder dan het haventerrein. PFOS verspreidt zich via lucht, bodem, grondwater en rivieren. Het vrachtverkeer brengt lucht- en lawaaivervuiling zelfs letterlijk tot in de woningen van miljoenen Vlamingen. Als de druk op de weginfrastructuur overdag te groot wordt, kijkt men begerig naar de nacht. Voor de luchthavens is dit nu reeds het geval. Dan wordt de schade helemaal onoverzienbaar. De vervuiling door de grote logistieke spelers is vele malen groter dan de PFOS-vervuiling en wordt letterlijk aan huis bezorgd. 3M moet vanzelfsprekend betalen voor de PFOS-vervuiling, maar de vervuiler effectief doen betalen is een andere zaak. Zo acht de luchthaven zich niet verantwoordelijk voor de schade door het nachtelijk overvliegen van een dichtbevolkte agglomeratie. De Belgische staat betaalt dwangsommen en schadevergoedingen als gevolg van haar eigen onverantwoordelijke beleid. Voor het vrachtverkeer van en naar onze zeehavens wordt die vraag niet eens gesteld.

Baten en kosten

De blijvende fixatie op grote logistieke poorten is onbegrijpelijk. Goed beleid vergt een verantwoord afwegen van baten en kosten met afdwingbare en beschermende milieunormen. Havens en luchthavens komen er onderuit met cosmetische ingrepen zoals elektrische voertuigen op het bedrijventerrein of windmolens. De aan- en afvoerkanalen blijven buiten schot. De toegevoegde waarde van opslag en overslag in termen van arbeid en kapitaal is miniem in vergelijking met producten die in het land zelf worden gemaakt (factor 8 minder), zo stelde de Nederlandse Raad voor de leefomgeving en infrastructuur in het rapport Mainports in een ander perspectief (2016). Het ruimtebeslag is onevenredig hoog (factor 4 meer). Logistiek verstikt letterlijk de lokale economie door de druk op de reis- en leveringstijden. De lawaai- en luchtverontreiniging verzieken onze bevolking. De grote bevolkingsdichtheid en de verwevenheid van bewoning met het dichte wegennet maken onze regio totaal ongeschikt als logistieke draaischijf voor Europa. Het wordt stilaan crimineel om deze sector te blijven promoten. Om van klimaatopwarming nog te zwijgen, die hoe dan ook een zware hypotheek legt op de investeringen van vandaag.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234