Woensdag 12/05/2021
null Beeld DM
Beeld DM

StandpuntMaarten Rabaey

De Amerikaanse democratie staat voor de grootste test sinds de burgeroorlog

Maarten Rabaey is journalist voor De Morgen.

In een nabij verleden ijverden de Verenigde Staten wereldwijd voor grondwettelijke vrijheden. Vandaag zal de wereld nagelbijtend toekijken of de Amerikaanse democratie zelf sterk genoeg is om haar presidentsverkiezingen vreedzaam te beslechten.

Er is reden tot bezorgdheid. President Donald Trump zelf heeft al op betwisting van de resultaten aangestuurd. Zelfs zondagavond nog kondigde hij al aan om morgen meteen advocaten in te zetten in sleutelstaten als Pennsylvania om poststemmen aan te vechten die na de verkiezingsdag worden geteld, wat daar nochtans al sinds jaar en dag legaal is. Zijn Democratische uitdager Joe Biden waarschuwde daarop dat Trump ‘deze verkiezing niet zal stelen’.

De Amerikaanse burgers houden hun hart vast. Illustratief voor de spanning is hoe inwoners van de politieke hoofdstad Washington DC houten panelen tegen winkel- en kantoorramen spijkeren uit vrees voor straatrellen tussen voor- of tegenstanders van de politieke opponenten. Supermarktketen Wal-Mart nam vorige week uit voorzorg al de wapens uit de rekken.

De kans op langdurige instabiliteit omdat er mogelijk dagen – of zelfs weken – geen duidelijke winnaar komt door een geschil over de resultaten is helaas zeer reëel. Al sinds president Trump maanden geleden poststemmen ‘frauduleus’ begon te noemen en zijn aanhangers ‘nog twaalf jaar!’ liet scanderen was duidelijk dat dit geen verkiezingen als alle andere zouden worden.

Op zeer korte tijd hebben de Amerikanen een paar schokkende lessen geleerd. Ze hebben gezien hoe de fundamenten van hun instellingen niet zo sterk waren als ze dachten. De Amerikaanse grondwet bleek plots niet sterker dan de leider die zwoer ze uit te voeren. Een president kan met zijn macht veel schade aanrichten zonder snel te kunnen worden teruggefloten door zijn Congres en kan de hoogste rechtbanken door politieke benoemingen ook relatief snel naar zijn hand zetten.

In Washington kwamen bezorgde experten en oudgedienden van beide partijen daarom deze zomer al bijeen om vier dagen te simuleren wat er na verkiezingsdag mis kon gaan. Het verontrustende was dat bijna geen enkel scenario van dit Transition Integrity Project (TIP) goed afliep.

Behalve bij een landslide overwinning van een kandidaat, een kleine kans volgens de laatste peilingen, mondden veel oefeningen uit in chaos en onbestuurbaarheid. Bij een deel simulaties volgde zelfs geweld. In het worstcasescenario beslisten president Trump en een deel van 31 Republikeinse gouverneurs de reservisten van de Nationale Garde en private milities in te zetten tegen tegenbetogers.

De verdeeldheid is volgens de TIP-deelnemers nog nooit zo groot geweest als in 1860, de laatste verkiezingen voor de bloedige Burgeroorlog. De Amerikaanse democratie staat voor de grootste test sinds dan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234