Dinsdag 22/10/2019
Beeld rv

Standpunt Bart Eeckhout

De afschaffing van de opkomstplicht riekt naar vals spel van slechte verliezers

Bart Eeckhout is hoofdredacteur.

Voor een zinvol eerste oordeel over het gehele regeerakkoord van de nieuwe Vlaamse regering is het nog te vroeg. Wat we wel al weten, is dat er minstens twee uiterst slechte ideeën in dat akkoord staan. Ze lossen problemen op die er niet zijn en zullen bijgevolg vooral nieuwe problemen scheppen.

De vrije keus die burgemeester zullen krijgen om een Belgisch dan wel Vlaams gekleurde sjerp te dragen is het eerste slechte idee. De afschaffing van de opkomstplicht bij de lokale verkiezingen het tweede.

Laten we ons voor nu beperken tot dat laatste. Het effect van die maatregel is helder. Hij zal ertoe leiden dat gemiddeld meer burgers uit de lagere sociale klasses zullen afhaken. De afschaffing van de opkomstplicht staat gelijk aan een impliciete herinvoering van het cijnskiesrecht: wie het beter heeft en wie tot de culturele of sociaal-economische hogere klasse behoort, zal beter gehoord en vertegenwoordigd worden.

Het risico is dan ook aanzienlijk dat de afschaffing van de lokale opkomstplicht zal leiden tot meer ongelijkheid. De liberale gedachte erachter is dat de individuele burger de vrijheid moet krijgen om zijn democratische rechten in te zetten. Burgers die die vrijheid niet wensen of weten te benutten, bekijken het maar.

De promotoren van de afschaffing zullen aanvoeren dat partijen voortaan meer moeite zullen moeten doen om stemmen te verdienen. Het omgekeerde is even realistisch: partijen zullen in de verleiding komen om zich nog meer te richten op de doelgroepen van wie je kan verwachten dat ze wel in groten getale naar de stembus blijven komen.

Laten we voorts niet flauw doen: het gaat hier om een strategie om partijen te benadelen die bovengemiddeld goed scoren bij een politiek wantrouwig publiek, dat wellicht nu sneller thuis zal blijven. Het gaat vooral om radicale partijen, op rechts maar ook op links, die in opkomst schijnen te zijn.

Er is veel wat kan storen aan zulke partijen, maar hen verzwakken door de spelregels te veranderen, riekt naar vals spel van slechte verliezers. Het is ook bestuurlijk zelfbedrog: het is niet door de klagers buitenspel te zetten, dat hun klachten mee verdwijnen.

Efficiëntie

Het is niet de eerste keer dat partijen de verleiding niet kunnen weerstaan om te gaan morrelen aan de kieswetgeving. Dat pakte telkens anders uit dan verwacht. De paars-groene partijen dachten in grote, provinciale kieskringen hun eigen vedettes voordeel te geven. Dat leidde tot B-H-V (en de doorbraak van N-VA). Vervolgens werd gehoopt door samenvallende verkiezingen te organiseren, efficiënter bestuur mogelijk te maken. Alweer vier maanden lang ondervinden we dat het tegendeel het geval is.

Die voorbeelden zouden politici moeten aanmanen tot grote voorzichtigheid bij het aanpassen van de eigen spelregels. Helaas blijkt niets moeilijker voor leerling-tovenaars dan het in bedwang houden van de eigen krachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234