Woensdag 06/07/2022

OpinieDavid Oppong

Dave Chappelle: subtiele hypocrisie door een vergrootglas

Dave Chappelle in 'The Closer'. Beeld Mathieu Bitton / Netflix
Dave Chappelle in 'The Closer'.Beeld Mathieu Bitton / Netflix

In zijn laatste Netflixspecial The Closer geeft de Amerikaanse komiek Dave Chappelle een indrukwekkende demonstratie morele acrobatiek. Als geen ander weet hij nochtans welk neveneffect humor kan hebben.

David Oppong

David Oppong is student politieke wetenschappen (VUB) en reporter bij jongerenorganisatie StampMedia.

Sinds zijn show uitkwam, oogstte superster Chappelle een storm van kritiek. Aanleiding zijn de grappen en opmerkingen die hij daarin maakt over met name transgenderpersonen. ‘Transfoob’, klonk het verdict; medewerkers van Netflix organiseerden een actie voor het hoofdkantoor van de streamingdienst, uit protest tegen de show en de komiek. Dave Chappelle, van zijn kant, liet weten dat hij zijn nieuwe docufilm Untitled inmiddels niet meer verkocht krijgt op filmfestivals en dus ‘gecanceld’ wordt.

Toch legt de controverse hem niet alleen windeieren. The Closer wordt druk bekeken; Chappelle oogst lof bij kijkers die de verontwaardigden ervan beschuldigen te weinig nuance aan de dag te leggen.

Lange tenen

Is hij nu te ver gegaan? Als jarenlange fan van Dave Chappelle was het aanvankelijk moeilijk om The Closer eerlijk te beoordelen. Alle zogenaamde vanzelfsprekendheden van onze samenleving vinden in zijn nauwlettend oog hun werkelijke absurditeit. Hij is een humoristische stilist zonder weerga, een sociale commentator die je bewust maakt van allerlei onrecht, maar je klachten verzorgt met steengoede humor.

Trapt de komiek in The Closer nu opzettelijk op de tenen van trans personen? Of zijn het degenen die beledigd zijn die ongewoon lange tenen hebben? Chappelle maakt alleszins de kapitale fout ervan uit te gaan dat iedereen denkt zoals hij. Niet ieders standpunt wordt gevormd door zijn onschuldige of komisch bedoelde intenties, maar eerder door hun eigen doorleefde ervaringen. Om enige integriteit te behouden, zou Chappelle op z’n minst de bron van de verontwaardiging van de LGBTQ-gemeenschap moeten erkennen.

Dat lijkt hij niet te doen. In plaats daarvan verlegt hij de discussie naar het persoonlijke terrein: of hij zelf transfoob is of niet. Terwijl de centrale vraag is of hij al dan niet bijdraagt aan een transfobe ideologie door grappen over trans personen op een podium te brengen en zo transfoben extra munitie geeft.

Onrechtvaardigheid

Nochtans weet Dave Chappelle als geen ander welk neveneffect humor kan hebben. Hij was de man die een deal van veertig miljoen dollar weigerde om niet bij te dragen aan onderdrukkende structuren en het verder verspreiden van negatieve stereotypen van zwarte Amerikanen. In zijn succesvolle ‘Chappelle's Show’ maakte hij namelijk gebruik van stereotypen over de zwarte gemeenschap. Met gelaagde humor toonde hij zo de domheid aan van de stereotypering en de onrechtvaardigheid die zwarte mensen daardoor meemaakten. Toen hij evenwel het gevoel kreeg dat hij niet alleen werd toegelachen maar ook uitgelachen door zijn (mainstream) publiek, werd hij bezorgd over de negatieve de impact die zijn show kon hebben.

Daarop besloot hij de samenwerking met de betrokken televisiezender Comedy Central stop te zetten en de show niet te verlengen. Het welzijn van de zwarte gemeenschap woog zwaarder dan het aangeboden geld. Nochtans is dit exact wat de LGBTQ-gemeenschap nu ook beweert. Chappelle’s grappen en uitspraken, die hij op een wereldwijd platform mag verkondigen, kunnen onderdrukkende structuren in stand houden.

Het gebrek aan intersectioneel denken schijnt een fel licht op de verborgen hypocrisie van Chappelle. Exact dezelfde motieven die hem destijds veertig miljoen deden weigeren, worden nu verworpen. Waarom is het zo dat zodra er geen directe link meer is met de eigen gemeenschap, de empathie verdwijnt? Chappelle zegt zelf in The Closer: “In ons land kun je een zwarte man doodschieten, maar o wee als je een homo op zijn teentjes trapt.” Anno 2021 zou hij toch moeten weten dat het geen wedstrijd is, dat het geen of-ofverhaal is? Het is jammer dat zo’n grote komiek, die zijn talent put uit het nauwlettend observeren van de realiteit, ten prooi valt aan zo’n banale zonde van de mens.

'Het gebrek aan intersectioneel denken schijnt een fel licht op de verborgen hypocrisie van Chappelle.' Beeld Mathieu Bitton / Netflix
'Het gebrek aan intersectioneel denken schijnt een fel licht op de verborgen hypocrisie van Chappelle.'Beeld Mathieu Bitton / Netflix

Iemand die zijn brood verdient met het tonen van hoe normen en waarden op verschillende manieren opereren, afhankelijk van de sociale groep, iemand die de willekeurige aard van deze verschillende toepassingsvormen geniaal vatbaar maakt voor komische observatie, kan zich niet schuldig maken aan zo’n morele acrobatie. Chappelle spreekt met gezag. Hij heeft al eerder getoond dat hij het gevaar daarvan kent, waarom is hij nu dan zo onwetend?

Kwaadwilligheid zou ik hem nooit verwijten, dus lijkt het de hypocriete natuur van de mens die hem hier doet falen. Is het menselijke hypocrisie? Of hebben de deals van Netflix zijn integriteit omgekocht en hem blind gemaakt voor nuances? Een combinatie van de twee zou niet vreemd zijn in ons kapitalistisch bestel. De jarenlange fan in mij zal zijn jeugdidool Dave Chappelle niet snel cancellen, maar hij zal wel zijn volgende optredens met een kritisch vergrootglas blijven bekijken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234