Dinsdag 26/01/2021

OpinieOpinie

Dat zovelen op vakantie gingen naar het buitenland, terwijl anderen vrijwilligerswerk deden in ziekenhuis of wzc’s, roept vragen op

Vakantiegangers geland op Charleroi.Beeld Tim Dirven

Wim De Temmerman is prodecaan KASK & Conservatorium, HoGent.

Blaise Pascals stelling que tout le malheur des hommes vient de ne savoir pas demeurer en repos, dans une chambre is actueler dan ooit. En dat de mensen niet rustig alleen in hun kamer kunnen blijven, merk je aan de berichten over de terugkeer van reizigers uit het buitenland. 

Het valt onprettig op dat de overheden, die de covidcrisis momenteel vrij goed beheren, hier stuntelen. Hoewel het probleem van de terugkeer viel te voorzien, deed de politiek lang niets behalve reizen afraden. Recent werd beslist tot controles, twee testen en quarantaine. In Charleroi was daar vlak voor nieuwjaar nog niets van te merken volgens een reportage in De Morgen (2/1), in Zaventem bouwde men aan testplaatsen, op de wegen startten steekproeven. De overheid leek in snelheid gepakt door de reizigers. Het deed microbioloog Herman Goossens in Het journaal zondag uit zijn rol vallen door positiever berichtgeving te eisen van de pers, maar nog terwijl hij sprak doken op sociale media livebeelden op van een opeengepakte massa in Zaventem. Terugkeerders begonnen de overheid te verwijten dat zij het virus kansen gaf. De wereld op zijn kop. Want dat zovelen zonder dwingende reden naar het buitenland gingen, terwijl anderen vrijwilligerswerk deden in ziekenhuizen of wzc’s, bij organisaties en ad-hocinitiatieven, roept vragen op.

We zagen kans om de curves te doen dalen, maar sommigen trokken op reis en komen terug met extra risico voor allen. Geheid zullen er onder die reizigers straks zijn die meeklagen dat het te lang duurt, dat horeca, kappers etcetera worden kapotgemaakt, dat de evenementensector doodgaat... De perverse positie, om ervan uit te gaan dat iedereen best de regels en adviezen volgt, anders geraakt het niet opgelost, ook niet voor jezelf, maar dat jij tegelijk je eigen vrijere versie mag volgen van die regels en adviezen, is onethisch. Gewoon volgens Kants solide criterium dat je gedrag onethisch wordt indien je regels volgt die bij veralgemening destructief zouden uitpakken, en die je dus enkel kan volgen indien de meerderheid, de anderen, dat tegelijk niet doen. De reizigers zadelden de thuisblijvers op met de verantwoordelijkheid om de cijfers hier te doen dalen, terwijl ze zelf een al moeilijke situatie extra belastten, al was het maar om hun terugkeer in goede banen te leiden. En dan laat ik nog buiten beschouwing dat enkel wie het zich financieel kan permitteren, even aan de binnenlandse covidregels onderuit kon.

Afgezien van virologisch risico is er vooral een sociaal-psychologisch risico waaruit de overheid lessen moet trekken voor de toekomst. De indruk van een ongelijke behandeling werd gewekt. Een kapper die in het geniep een klant zou knippen, of zes vrienden die samenkomen worden strikt aangepakt. Maar voor wie tegen het advies in op reis was in een rode zone is quarantaine niet eens verplicht, als uit het door de reiziger zelf ingevulde formulier blijkt dat de kans op besmetting laag is. Wellicht zouden ook de meeste kappers hun manier van werken zo beschrijven dat de kans op besmetting laag is. En dat geldt ook voor andere activiteiten. Nochtans zijn die verboden of dicht. Van reizigers die nu zeven dagen in quarantaine moeten,  zullen de namen dan weer pas over een tiental dagen aan de controlerende instanties worden bezorgd. En die meldden dat het noch hun bedoeling is noch in hun mogelijkheid ligt om actief te controleren. Is dit nog ernstig?

De overheid legitimeert de maatregelen vooral virologisch, maar onderschat wat voorts nog een rol speelt in haar keuzes. Neem bijvoorbeeld het op één hoop gooien van kleine culturele initiatieven die er in overvloed zijn in de cultuursector enerzijds, en evenementen anderzijds, een foute maar sinds covid-19 obligate koppeling. Ze brengt mee dat men cultuur veel te strak op slot zet. Het is weinig geloofwaardig dat koopzondagen veiliger zouden zijn dan onder gecontroleerde omstandigheden een kleinschalig artistiek toonmoment bijwonen. Toch kan het tweede niet, het eerste wel. 

Doordat ze deels gebaseerd zijn op ideologische en pragmatische gronden zijn de maatregelen niet waterdicht te legitimeren, waardoor het geen sinecure is de burgers er blijvend voor te motiveren. Dus is het best de mensen niet te provoceren door bijvoorbeeld wekenlang meegaand te zijn voor een lichtfestival met gedrum in Brugse straten, of voor reizigers die uit het buitenland komen, hoewel zij hier hadden moeten blijven. Dat geeft erosie op de intrinsieke motivatie om de gevraagde inspanningen ernstig nemen en de regels te volgen. En eens die motivatie flinterdun wordt, rest de overheid enkel repressie, waarmee we in een negatieve spiraal belanden zonder einde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234